İnternet Kesilince e-İrsaliye: Çevrimdışı Tartım ve Otomatik Gönderim

Kesinti anında sahada ne değişir?

Kantarın asıl işi internetten bağımsızdır. STEQAR'ın çekirdeği bağlantı olmadan çalışır: araç kantara çıkar, plaka okunur, ağırlık alınır, tartım kaydedilir ve fiş yazıcıdan çıkar. Sürücü beklemez, kamyon sırası uzamaz. Şebekenin zayıf olduğu uzak sahalarda bu bağımsızlığın neden aranan bir özellik olduğunu Kahramanmaraş ocak yazımızda anlattık.

Değişen tek şey, tartımdan doğan e-İrsaliye belgesinin yolculuğudur. EDM Bilişim ile yapılan her konuşma internet ister: alıcının e-İrsaliye mükellefi olup olmadığını sormak, belgeyi göndermek, gönderilen belgenin durumunu öğrenmek. Bağlantı yokken bunlar yapılamaz. STEQAR de yapılamayacak bir işi yapmaya çalışıp tartımı bekletmez; işi sıraya koyar.

Çevrimdışıyken sürenler

• Tartım ve net ağırlık hesabı
• Kantar fişinin (tike) yazdırılması
• Plaka okuma ve tartım kaydı
• e-İrsaliyenin yerel kuyruğa yazılması

Bağlantı gelene kadar bekleyenler

• Alıcının mükellef olup olmadığının sorulması
• Belgenin EDM Bilişim'e gönderilmesi
• Gönderilen belgenin durumunun sorgulanması
• Başarılı gönderimden sonra belgenin PDF ve XML arşivinin çekilmesi

Kuyrukta belge nasıl bekler?

Kuyruk, tartım kapandığında oluşan ama henüz gönderilemeyen belgelerin kantar bilgisayarında tutulduğu sıradır. Operatörün belgeyi yeniden hazırlaması ya da ikinci kez tartım yapması gerekmez. Belge, tartım anındaki değerlerle donmuştur: sonradan firma ya da malzeme kartı değişse bile kuyruktaki belgenin içeriği aynı kalır. Kuyruk belgeyi iptal etmez, değiştirmez; yalnızca gönderimi erteler.

Burada bir ayrıntıyı bilmekte yarar var: resmi belge numarasını EDM verir. Kuyruktaki belge henüz EDM'ye ulaşmadığı için bu numarayı taşımaz; numara, gönderim akışı içinde EDM tarafından atanır. Seri tanımının ve numaralandırmanın nasıl işlediğini numara ve seri yönetimi yazısında ayrıntılı anlattık.

Bağlantı gelince sıralı ve mükerrersiz gönderim

İnternet döndüğünde kuyruktaki belgeler kendiliğinden işlenmeye başlar; operatörün bir düğmeye basması gerekmez. Belgeler sıralı biçimde, tek tek gönderilir.

Mükerrersiz olması en az sıra kadar önemlidir, çünkü kesinti tam gönderim sırasında yaşanabilir. Belge EDM'ye ulaşmış ama bunu bildiren yanıt dönmeden bağlantı kopmuş olabilir. STEQAR böyle bir belgeyi körlemesine yeniden göndermez; önce belgenin kimliğiyle EDM'ye durumunu sorar, gönderilmişse ikinci kez göndermez. EDM tarafında da aynı kimlikle tekrar yükleme yapıldığında aynı numara döner ve gönderilmiş bir belge yeniden gönderilemez. Yani iki taraf birlikte, aynı tartım için ikinci bir e-İrsaliye doğmasını engeller. Mekanizmanın ayrıntısını mükerrer e-İrsaliye nasıl önlenir yazısında bulabilirsiniz.

Oturum düşmüşse bir kez yeniden giriş

EDM istekleri bir oturum üzerinden alır: STEQAR önce giriş yapar, sonraki çağrıları bu oturumla gönderir. Kesinti sırasında oturumun düşmüş olması mümkündür. EDM oturumun artık geçerli olmadığını bildirdiğinde STEQAR bir kez otomatik yeniden giriş dener ve gönderimi sürdürür.

İkinci denemede de oturum açılamazsa sonsuza kadar denemez; hatayı ekranda gösterir. Bu sınır bilinçlidir. Kimlik doğrulaması reddedilen bir bağlantıyı sessizce tekrar tekrar denemek sorunu gizler; hata görünür olursa hesap bilgisinin yanlış girilmesi ya da hattın gerçekten kesik olması gibi nedenler aranabilir.

Operatör ekranda ne görür?

Her belgenin durumu ekranda izlenir: gönderildi, beklemede ya da ret. Kesintide kuyruğa alınan belgeler beklemede görünür. Bağlantı gelip gönderim başladığında belge EDM'nin durum sırasını izler: işleniyor, GİB yanıtı bekleniyor, ardından kabul, kısmi kabul ya da red. Bu durumların anlamını ve sık görülen hataların çözümünü e-İrsaliye durumları ve sık hatalar yazısında topladık.

"Sonra elle gireriz" neden yeterli değildir?

Bağlantı yokken tartımı kâğıda ya da bir tabloya yazıp internet gelince belgeleri elle hazırlamak ilk bakışta makul görünür. Pratikte üç sorun çıkarır. Birincisi unutulan belgedir: yoğun bir vardiyanın sonunda hangi tartımın belgesinin kesilmediğini bulmak zorlaşır. İkincisi yeniden yazım hatasıdır: plaka, miktar ya da firma ikinci kez elle girildiğinde fişle belge arasında fark doğabilir. Üçüncüsü çift giriştir: aynı tartım için hem elle hem sistemden belge kesilebilir. Kuyruk, bu sorunların çıkmasını önlemek için tasarlanmıştır; belge tartım anında bir kez oluşur, bağlantı gelince bir kez gider.

Kesinti bittikten sonra neye bakılır?

• Beklemede görünen belgelerin gönderime geçip durumlarının ilerlediğine.
• Ret ile dönen bir belge varsa, nedeninin okunup düzeltildiğine.
• Hata olarak görünen bir belge varsa, hata metnine ve EDM hesabı ayarlarına.
• Aynı tartıma ait tek belge bulunduğuna.

Kurulumda ve demoda nasıl denenir?

Çevrimdışı çalışma anlatımla değil denemeyle anlaşılır. Kurulum ya da demo görüşmesinde şu sırayı izleyin:

1. Bir tartıma başlamadan önce internet bağlantısını kesin; modemin fişini çekmek yeterlidir.
2. Tartımı tamamlayın. Fişin yazıcıdan çıktığını ve plakanın okunduğunu kontrol edin.
3. e-İrsaliye belgesinin ekranda beklemede olarak göründüğünü doğrulayın.
4. Bağlantıyı geri verin ve belgenin kendiliğinden gönderildiğini izleyin.
5. EDM portalında ya da STEQAR kayıtlarında aynı tartım için tek bir belge bulunduğunu kontrol edin.

Satın almadan önce aynı denemeyi her sağlayıcıya yaptırın; kesintide ne olduğunu görmek, anlatılanı dinlemekten daha çok şey söyler. Genel akışı kantardan otomatik e-İrsaliye nasıl kesilir yazısında, EDM hattının tamamını ise EDM Bilişim ile kantardan otomatik e-İrsaliye yazısında bulabilirsiniz.

İyi bir kantar sistemi kesintiyi yok sayamaz. Ama kesintinin tartımı durdurmasına da izin vermez.

Bu yazı STEQAR'ın genel çevrimdışı çalışma tasarımını ve EDM akışının bilinen kurallarını anlatır. Kendi kantarınızda yapacağınız bir deneme, en güvenilir doğrulamadır.

Sık sorulan sorular

İnternet kesilince kantarda tartım durur mu?

Hayır. STEQAR'ın çekirdeği internet gerektirmez; tartım, fiş ve plaka okuma kantar bilgisayarında çevrimdışı sürer. Yalnızca EDM Bilişim'e giden e-İrsaliye, bağlantı gelene kadar yerel kuyrukta bekler.

Bekleyen e-İrsaliyeler bağlantı gelince nasıl gönderilir?

Kuyruktaki belgeler sıralı biçimde ve kendiliğinden gönderilir. Gönderilmiş bir belge yeniden gönderilmediği için aynı tartım için ikinci bir e-İrsaliye oluşmaz.

EDM oturumu düşerse ne olur?

STEQAR bir kez otomatik yeniden giriş dener ve gönderime devam eder. İkinci denemede de oturum açılamazsa sonsuza kadar denemez; hatayı ekranda gösterir.

Operatör hangi belgenin gittiğini nasıl anlar?

Her belgenin durumu ekranda görünür: gönderildi, beklemede ya da ret. Kesinti sırasında kuyrukta bekleyen belgeler beklemede olarak izlenir; bağlantı gelince gönderilenler EDM'nin durum sırasını takip eder.