İnternet kesildiğinde tartım, fiş ve plaka okuma çevrimdışı çalışmaya devam eder. Orkestra'ya gönderim internet ister. Bağlantı hatası sonucu belirsiz bıraktığı ve Orkestra'da istemci tarafı mükerrer koruması bulunmadığı için STEQAR belgeyi kendiliğinden tekrar göndermez; kayıt bekleyen ya da başarısız kayıtlar kuyruğunda kalır. Operatör belgenin kesilip kesilmediğini Orkestra panelinden doğrular ve gerekirse yeniden gönderimi kendisi başlatır.
Kesinti anında sahada ne değişir?
Kantarın asıl işi internetten bağımsızdır. Araç kantara çıkar, plaka okunur, ağırlık alınır, tartım kaydedilir ve fiş yazıcıdan çıkar; bunların hiçbiri bağlantı beklemez. Sürücü bekletilmez, kamyon sırası uzamaz. Şebekenin zayıf olduğu uzak sahalardaki çevrimdışı çalışma örneğini Kahramanmaraş ocak yazımızda ele aldık.
Değişen tek şey, tartımdan doğan e-İrsaliyenin Orkestra'ya gidişidir. Giriş yapmak, belgeyi göndermek ve yanıtı almak internet ister. Bağlantı yokken bunlar yapılamaz; yapılamayan işin sonucu ise her zaman aynı değildir. Bu yazı o farkı anlatıyor.
Çevrimdışıyken sürenler
- Tartım ve net ağırlık hesabı
- Kantar fişinin yazdırılması
- Plaka okuma ve tartım kaydı
Bağlantı gerektirenler
- Orkestra'ya giriş
- Belgenin gönderilmesi ve yanıtın alınması
- Belge numarasının, ETTN'nin ve XML'in yanıttan okunması
- PDF görünümünün Orkestra'dan istenmesi
Gönderim sırasında bağlantı kopunca ne olur?
Orkestra'ya gönderim bir istek ve onun yanıtından oluşur. Bağlantı yanıt gelmeden koparsa STEQAR isteğin Orkestra'ya ulaşıp ulaşmadığını kendi başına bilemez. İstek ulaşmış ve belge oluşmuş olabilir; ulaşmamış da olabilir. Bu yüzden bağlantı hatası ya da zaman aşımı, STEQAR için belirsiz sonuç demektir.
Belirsiz sonuçta kayıt, gönderim durumunun belirsiz olduğunu ve uzak sistemde doğrulama gerektiğini bildiren bir iletiyle işaretlenir. Belge bekleyen ya da başarısız kayıtlar arasında kalır.
Uygulamanın gönderim sürerken kapanması da aynı mantıkla ele alınır. Örneğin kantar bilgisayarı beklenmedik biçimde yeniden başlarsa kayıt başarısız işaretlenir ve kayda, yeniden göndermeden önce belgenin kesilip kesilmediğini Orkestra panelinden doğrulamayı isteyen bir ileti yazılır.
Kuyruk belgeyi gösterir, göndermez
Bekleyen ve başarısız kayıtlar kantar bilgisayarında bir kuyrukta durur. Kuyruğun işi, gönderilemeyen ya da sonucu belirsiz kalan belgeyi operatörün göreceği bir listede tutmaktır. Burada kritik ayrıntı şudur: kuyruk kendiliğinden boşalmaz. Bağlantı geri geldiğinde bile listedeki belge sessizce yeniden gönderilmez.
Orkestra için kuyruk bir gönderim motoru değil, doğrulama bekleyen kayıtların listesidir. Genel akışı ve çevrimdışı çalışma tasarımını kantardan otomatik e-İrsaliye nasıl kesilir yazısında bulabilirsiniz; Orkestra'ya özgü kural bu yazıdaki kuraldır.
Neden bilinçli olarak otomatik yeniden gönderim yok?
Orkestra, aynı belgenin ikinci kez geldiğini tanıyıp engelleyen bir istemci tarafı koruması sunmaz. Belge ilk denemede zaten oluşmuşsa ikinci gönderim ikinci bir yasal belge doğurabilir. Belgenin GİB'e doğru yola çıkmış olması da mümkün olduğundan çift belge riski hafife alınacak bir risk değildir.
Bu bir eksiklik değil, bilinçli bir tasarım kararıdır. Yeniden göndermemenin bedeli, operatörün bir doğrulama yapmasıdır. Yeniden göndermenin bedeli ise yasal bir belgenin fazladan doğmasıdır. Otomatik yeniden gönderim bu riski ortadan kaldırmaz, yalnızca gözden saklardı. Kuralın gerekçesini ve belirsiz sonucun tanımını Orkestra'da yanıt gelmezse belirsiz sonuçta neden yeniden gönderilmez yazısında ayrıca işledik.
Sonuç belirsizse adım adım ne yapılır?
- Yeniden gönderimi başlatmayın. Belirsiz sonuçlu kaydı olduğu gibi bırakın.
- Kaydı not edin. Tartım zamanını, plakayı ve alıcıyı yazın; panelde aranacak ölçütler bunlardır.
- Orkestra panelinde belgeyi arayın. Aynı tarih ve alıcıya ait belge var mı bakın. Bulamazsanız aramayı plaka ve alıcı gibi farklı ölçütlerle bir kez daha deneyin.
- Belge panelde varsa durun. Gönderim gerçekleşmiştir; aynı tartım için ikinci bir belge göndermeyin. Panelde görünen numarayı tartım kaydınızla eşleştirmek için not alın.
- Belge panelde görünmüyorsa acele etmeyin. Belge oluşmamış olabilir; ancak panel kaydı geç gösteriyor olabilir. Aramayı farklı ölçütlerle bir kez daha deneyin. Belge hâlâ görünmüyorsa yeniden gönderimi kantar kayıtlarından kendiniz başlatın.
- Net sonuç alamıyorsanız göndermeyin. Panelden de anlaşılamayan bir durumda yeniden göndermek yerine Orkestra ile iletişime geçin.
Bir vardiyada kesinti olursa nasıl ilerlenir?
Bir vardiya sırasında bağlantı kesilsin ve bu sürede birkaç kamyonun tartımı kapansın. Fişler normal çıkar, plakalar okunur, kantar çalışmaya devam eder. Gönderimler denendiği için ilgili kayıtlar belirsiz ya da başarısız olarak listede görünür.
Bağlantı geri geldiğinde vardiya sorumlusu önce listedeki kayıtları gözden geçirir, ardından her biri için Orkestra panelinde belgenin var olup olmadığına bakar. Belge bulunan kayıtlar olduğu gibi bırakılır; belge bulunmayanlar için yeniden gönderim başlatılır. Aynı tartım için ikinci bir belge çıkma riskini azaltan şey, önce bakıp sonra göndermektir.
İşletmede kesinti için nasıl hazırlık yapılır?
Belirsiz sonuç, çoğu zaman bir kesinti sırasında ya da hemen ardından ortaya çıkar. Vardiya yoğunken doğrulamanın kimde olduğu belli değilse kayıtlar günlerce bekleyebilir. Bu yüzden prosedürü önceden yazılı hâle getirmek işe yarar.
- Belirsiz sonuçlu kayıtları kimin, hangi yoldan doğrulayacağını önceden belirleyin.
- Orkestra paneline girebilen bir kişinin her vardiyada ulaşılabilir olduğundan emin olun.
- Operatörlere belirsiz ileti göründüğünde yeniden göndermemeyi öğretin.
- Kesintiden sonra bekleyen ve başarısız kayıtlar listesine bakmayı vardiya sonu kontrolüne ekleyin.
- Mümkünse ikinci bir hat ya da mobil veri bağlantısı bulundurun; bu, kesinti riskini azaltır.
Kuyruk internetin yerine geçmez. Bağlantı olmadan belge Orkestra'ya ulaşmaz ve belirsiz kalan her kayıt bir doğrulama bekler. Kesinti sırasında aracın sevkinin nasıl yürütüleceği mevzuat ve işletme kuralı meselesidir. Bu yazı hukuki görüş değildir; kuralı mali müşavirinizle önceden netleştirin.
Orkestra'da internet kesildiğinde doğru sıra şudur: önce panele bakmak, sonra gerekiyorsa göndermek.
Bu yazı STEQAR'ın Orkestra gönderim kurallarını anlatır. Sonuç belirsiz kaldığında son söz her zaman Orkestra panelindeki kayıttadır. Hattın tamamını Orkestra e-Faturacım ile kantardan otomatik e-İrsaliye yazısında topladık.
Sık sorulan sorular
İnternet kesilince kantarda tartım durur mu?
Hayır. Tartım, fiş ve plaka okuma kantar bilgisayarında çevrimdışı çalışmaya devam eder. Yalnızca Orkestra'ya e-İrsaliye gönderimi bağlantı gerektirir.
Bağlantı gelince bekleyen e-İrsaliyeler Orkestra'ya kendiliğinden gönderilir mi?
Hayır. Orkestra'da aynı belgeyi ikinci kez göndermek ikinci bir yasal belge doğurabildiği için STEQAR belgeyi kendiliğinden tekrar göndermez. Kayıt bekleyen ya da başarısız kayıtlar arasında kalır; operatör belgeyi Orkestra panelinden doğruladıktan sonra yeniden gönderimi kendisi başlatır.
Gönderimin sonucu belirsiz kalırsa ne yapılmalı?
Önce yeniden göndermeyin. Orkestra panelinde belgenin oluşup oluşmadığına bakın. Belge görünüyorsa ikinci kez göndermeyin; görünmüyorsa yeniden gönderimi kantar kayıtlarından kendiniz başlatın. Panelden net sonuç alamazsanız göndermek yerine Orkestra ile iletişime geçin.
Orkestra aynı belgenin ikinci kez gönderilmesini engellemez mi?
Orkestra istemci tarafında mükerrer koruması sunmaz. Bu yüzden ikinci gönderim ikinci bir yasal belgeye yol açabilir ve STEQAR bu riski, otomatik yeniden gönderimi bilinçli olarak yapmayarak yönetir.
STEQAR, Orkestra e-Faturacım'ın yanı sıra başka e-İrsaliye entegratörleriyle de çalışır; EDM Bilişim, Paraşüt, Logo, Turkcell e-Şirket ve KolayBi bu seçenekler arasındadır. Farkları Kantar e-İrsaliye entegratörleri yazımızda karşılaştırdık.