VBT'de e-irsaliye üç aşamada ilerler: belge sağlayıcıya kaydedilir, sağlayıcı imzayı ekler, ardından ayrı bir gönderim işlemiyle GİB'e iletilir. Kaydetme ile gönderme arasındaki ayrım yanlışlıkla gönderimi önler; mükerrer gönderim ise sağlayıcı tarafından reddedilir.
Neden iki adım?
Birçok sağlayıcı belgeyi tek çağrıyla hem kaydeder hem gönderir. VBT, bu iki işi bilerek ayırır. Kayıt, belgenin sağlayıcının sistemine alınması ve imzaya hazırlanmasıdır; gönderim ise GİB'e iletmedir. Aradaki boşlukta belge değiştirilemez ama geri çekilmesi de kolay olur: henüz GİB'e gitmemiştir.
Kantar için bu ayrım pratik bir güvence verir. Tartım kaydından belge kurulup sağlayıcıya yüklendiğinde, belgenin yanlış kurulduğu fark edilirse GİB'e çıkmadan önce müdahale edilebilir. Genel çerçeve için VBT rehber yazısına bakabilirsiniz.
Adımların sırası
- Oturum açılır. Kullanıcı bilgisiyle oturum anahtarı alınır.
- Belge kaydedilir. Hazır UBL-TR belgesi, alıcı kimliğiyle birlikte sağlayıcıya yüklenir. Sağlayıcı belge ve XML'in oluştuğunu bildirir.
- İmza eklenir. Belge kısa süre imza bekler; imzalandığında durumu değişir.
- GİB'e gönderilir. Ayrı bir işlemle gönderim başlatılır. Belge gönderim kuyruğuna girer.
- Durum izlenir. Gönderimin sonucu durum sorgusuyla izlenir.
Beşinci adımın ayrıntısı ayrı bir yazının konusudur: VBT e-irsaliye durumları.
Sıranın bozulmaması önemlidir. İmza tamamlanmadan gönderim denemek ya da kayıt bitmeden durum sormak, sağlayıcıdan anlamsız yanıtlar almaya yol açar. Bu yüzden her adım, bir öncekinin sonucu görüldükten sonra başlatılır; adımlar arasındaki kısa beklemeler normal kabul edilir ve sorgu belli aralıklarla tekrarlanır. Böylece kantarcının elinde, belgenin hangi aşamada olduğu her an okunabilir kalır.
İmza kimde?
Yüklediğimiz belgede imza bölümü yoktu; sağlayıcı kaydın ardından kendi imzasını ekledi. Bu, belgenin mali mühür işlemini kantar tarafının yürütmediği anlamına gelir. Eklenen tek şey imza bölümüydü; belgenin diğer alanları olduğu gibi korundu. Karşılaştırmanın ayrıntısı VBT e-irsaliye PDF ve XML görüntüleme yazısında.
İmzanın eklenmesi kısa sürer ama anlık değildir. Bu yüzden akış, imza tamamlanmadan gönderim yapmaya çalışmaz; belge imzalı durumuna geçince gönder işlemi verilir.
Aynı belge ikinci kez gelirse
Sahada aynı tartımın iki belge üretmesi, yanlış faturalama anlamına gelir. VBT iki katmanda koruma sağlar:
| Durum | Sağlayıcının tepkisi |
|---|---|
| Aynı dış belge kimliğiyle ikinci kayıt | Reddedilir |
| Gönderim başladıktan sonra silme veya yeniden gönderme | Reddedilir |
| Aynı belgenin gönderimi tekrarlanırsa | Yinelenen gönderim olarak işaretlenir |
Kantar tarafı da kendi korumasını ekler: aynı tartım kaydı için belge kimliği sabittir. Böylece bağlantı koptuğunda yeniden deneme aynı kimlikle yapılır ve çift belge çıkmaz. Konunun genel hâli mükerrer e-irsaliye önleme yazısında.
Kantar tarafında anlamı
İki adımlı akışın kantarcıya yansıması sadedir: tartım kapanır, belge kurulur, operatör ek bir şey yapmaz. Arka planda kayıt, imza ve gönderim sırasıyla ilerler; sonuç tartım kaydında görünür. Burada anlatılan, sağlayıcıda ölçtüğümüz davranıştır. STEQAR'ın VBT bağlantısı hazırlık aşamasındadır; hazır olduğunda duyurulacak. Desteklenen entegratörlerle akışı görmek için demo talep edebilirsiniz; demo ücretsizdir.
Sık sorulan sorular
VBT'de belge kaydedilince GİB'e de gider mi?
Hayır. Kaydetme ile GİB'e gönderme ayrı iki işlemdir. Kaydedilen belge sağlayıcıda bekler ve ancak gönder işlemi yapıldığında GİB'e iletilir.
Belgeyi kim imzalıyor?
Denememizde imzayı sağlayıcı ekledi. Kaydedilen belge bir süre imza bekler, imzalandıktan sonra gönderilebilir hâle gelir.
Gönderim sırasında aynı belge iki kez gönderilirse ne olur?
Sağlayıcı yinelenen gönderimi reddeder. Gönderim başladıktan sonra belgeyi silmek ya da yeniden göndermek de kabul edilmez.
Belgeye bir dış kimlik verilir mi?
Evet, her belge için istemcinin belirlediği bir dış belge kimliği bulunur. Aynı kimlikle ikinci bir belge kaydetmek reddedilir; bu da mükerrer korumasının dayanağıdır.
STEQAR bu akışla şimdi VBT'ye gönderiyor mu?
Henüz değil. Akış, sağlayıcı tarafında ölçtüğümüz davranıştır; STEQAR'ın VBT bağlantısı hazırlık aşamasındadır.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.