VBT, alıcının GİB e-irsaliye kullanıcı kaydını kimlik numarasıyla sorgulayabileceğiniz bir uç sunar: kayıtlıysa ünvan ve posta kutusu bilgisi gelir, kayıtsızsa boş döner. Alıcı kayıtsızsa belge GİB sanal posta kutusuna yönlendirilir ve VBT bu yaklaşımı yazılı olarak doğruladı.
Neden sorgulanır?
E-irsaliye, alıcının da e-irsaliye mükellefi olmasına dayanır; belge alıcının GİB'deki posta kutusuna teslim edilir. Alıcı kayıtlı değilse yolun farklı olması gerekir. Bu yüzden gönderimden önce alıcının durumuna bakmak, belgenin yanlış kutuya gitmesini ya da hiç gitmemesini önler. Tartım biter bitmez ilk iş alıcı sorgusudur; sonra belge kurulur.
Genel yaklaşım tüm entegratörlerde aynıdır ve alıcı mükellef değilse kantar yazısında ayrıntılı. Burada yalnız VBT'ye özgü kısım var.
Tekil sorgu ve toplu liste
VBT iki yol verir. Birincisi tek bir kimlik numarasını sorgulamaktır; ikincisi tüm kayıtlı kullanıcıların toplu olarak alınmasıdır.
| Yol | Ne verir | Ne zaman |
|---|---|---|
| Tekil sorgu | Tek alıcı için ünvan, tür ve posta kutusu etiketleri | Her gönderimden önce |
| Toplu liste | Tüm kayıtlı kullanıcılar, sıkıştırılmış dosya olarak | Önbellek ya da toplu kontrol gerekirse |
Sağlayıcıda yaptığımız denemede tekil sorgu sorunsuz çalıştı: kayıtlı örnek alıcıda ayrıntılar doldu, kayıtsız örneklerde sonuç boş geldi. Bu nedenle gönderim sırasında büyük listeyi indirip taramaya gerek kalmadı. Kullanıcı listesinin mantığı için e-irsaliye mükellef sorgulama yazısına bakabilirsiniz.
Üç olası sonuç
Planlanan davranışta sorgu sonucu üç sınıftan birine çevrilir:
- Kayıtlı. Alıcı e-irsaliye kullanıcısıdır. Posta kutusu etiketi alıcının kayıtlarından seçilir; bir alıcıda birden çok etiket varsa ortak seçim kuralı uygulanır.
- Kayıtsız. Alıcı mükellef değildir. Belge GİB sanal posta kutusuna yönlendirilir.
- Belirsiz. Sorgu hata verdi ya da yanıt okunamadı. Belge gönderilmez; operatöre bilgi verilir. Tahminle bir yöne gidilmez, çünkü yanlış kutuya gitmiş belge geri alınamaz.
Kayıtsız alıcı ve GİB sanal kutusu
GİB, e-irsaliye kullanıcısı olmayan alıcılar için ortak bir sanal posta kutusu işletir. STEQAR'ın bütün entegratörlerde izlediği ortak kural, kayıtsız alıcıda belgeyi bu kutuya yönlendirmektir. VBT'ye bu kuralı sorduk; sağlayıcı, alıcı alanına bu sanal kutu etiketini yazmanın doğru olduğunu yazılı olarak teyit etti.
Kâğıt çıktı adımı ve operatörün ne yapacağı gibi sahadaki sonuçlar tüm entegratörler için aynıdır. Hukuki sonuçlar için GİB düzenlemelerine ve mali müşavirinize başvurun.
Alıcı alanı belgeyle uyumlu olmalı
VBT'de belgeyi yüklerken alıcının kimliği ve posta kutusu etiketi ayrı bir alan olarak verilir. Sağlayıcı bu alanın belgenin içindeki alıcı bilgisiyle uyumlu olmasını bekler. Alıcı etiketini sağlayıcı kimlikten kendisi çözdüğü için, kimlik yanlışsa "alıcı etiketi çözülemedi" hatası gelir. Bu hatanın hesap hazırlığıyla ilişkisini hesap ve gönderen etiketi hazırlığı yazısında anlattık.
Hazırlık sürecini ve ürün durumunu görmek için VBT rehber yazısına dönebilir, demo için iletişim sayfasından yazabilirsiniz; demo ücretsizdir.
Sık sorulan sorular
Alıcının e-irsaliye mükellefi olup olmadığı VBT'de nasıl öğrenilir?
Sağlayıcı, GİB e-irsaliye kullanıcı listesini sorgulayan bir uç sunar. Kimlik numarasıyla yapılan sorguda kayıtlı mükellef için ünvan ve posta kutusu etiketi döner, kayıtsız için boş sonuç gelir.
Toplu liste ne işe yarar?
Sağlayıcı tüm kayıtlı kullanıcıları sıkıştırılmış bir dosya olarak da verir. Ancak tekil sorgu çalıştığı için gönderim sırasında listeyi indirip taramak zorunlu değildir.
Alıcı kayıtsızsa belge nereye gider?
Alıcı e-irsaliye mükellefi değilse STEQAR'ın ortak kuralı gereği belge GİB sanal posta kutusuna yönlendirilir. VBT bu yaklaşımın doğru olduğunu yazılı olarak teyit etti.
Sorgu sonuç vermezse ne yapılır?
Planlanan davranışta sonuç belirsizse belge gönderilmez; operatör uyarılır. Belirsiz durumda tahminle kayıtlı ya da kayıtsız kabul edilmez.
STEQAR bu sorguyu VBT üzerinden şimdi yapıyor mu?
Henüz değil. Sorgu davranışı sağlayıcı tarafında ölçüldü; STEQAR'ın VBT bağlantısı hazırlık aşamasındadır.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.