VBT durum sorgusu salt okumadır ve iki uçtan yapılır: belge durumu ve GİB zarf durumu. Anahtar belge kimliği (ETTN) ya da belge numarasıdır. Belge ve dosya oluştu, imzalandı, GİB'e gönderim bekleniyor ve GİB'e gönderildi durumları bekleyen sayılır; GİB gönderim hatası ve tanınmayan durumlar hatalıdır. İletildi (işleniyor) ve GİB'e gönderildi teslim kanıtı değildir.
İki uç, iki soru
Bir e-İrsaliyenin yolculuğunda iki ayrı yer vardır. Birincisi VBT: belge orada kaydedilir, imzalanır ve bir durum alır. İkincisi GİB: belge zarflanıp oraya gönderilir ve zarfın kendi durumu vardır. İki bilgi aynı sorguda gelmez; sürücü iki ayrı sorgu yapar ve her birini kendi çözücüsüyle okur.
| Soru | Uç | Ne okunur? |
|---|---|---|
| VBT belgeyi tanıyor mu, hangi aşamada? | Belge durumu | Teknik durum ve kullanıcıya gösterilen durum |
| GİB tarafında zarfa ne olmuş? | Zarf durumu | Zarfın durumu ve GİB'in zarf yanıtındaki kod |
| Hangi uç hata gösterirse? | İkisi de | Herhangi biri hata derse kayıt hatalı olur |
Sorgu nasıl yapılır?
Sorgu belge kimliğiyle (ETTN) ya da belge numarasıyla yapılabilir. Kimlik varsa yalnızca o kullanılır. Yoksa önce numarayla sorulur; sonuç yoksa aynı numara değeri VBT'ye bildirilen harici kimlik olarak bir kez daha denenir. İkisi de boşsa ağ çağrısı hiç yapılmaz. Servis adresi ortamla uyuşmuyorsa da yapılmaz. Oturum gerekirse açılır; okuma çağrılarında oturum düşerse bir kez yeniden girilir.
Sonuç sessiz bırakılmaz. Sorgu hata verirse sebep sonuçta taşınır; belge bulunamazsa bu da bir ileti olarak görünür. Yeniden gönderme kararı sorguya değil operatöre aittir.
Sorgu salt okumadır: VBT'deki belgeyi değiştirmez ve hiçbir şey göndermez. Aynı belgeyi birden çok kez sormanın belge üzerinde bir etkisi yoktur, bu yüzden bekleyen bir kaydı izlerken sorguyu rahatça yineleyebilirsiniz.
Durumlar hangi sınıfa düşer?
| Durum | Sınıf | Anlamı |
|---|---|---|
| Belge ve dosya oluştu | Bekleyen | VBT belgeyi kaydetti. |
| İmzalandı | Bekleyen | İmza atıldı, GİB'e gönderim sırada. |
| GİB'e gönderim bekleniyor | Bekleyen | İkinci çağrı verildi, işleniyor. |
| GİB'e gönderildi | Bekleyen | Ara durum; nihai sayılmaz. |
| GİB gönderim hatası | Hatalı | Zarf GİB tarafında sorunlu. |
| Hata işareti taşıyan satır | Hatalı | Diğer eksenler ne derse desin hatalıdır. |
| Boş ya da tanınmayan durum | Hatalı | Başarı varsayılmaz. |
Eşleme sırası bellidir: önce hata işareti bakılır, sonra herhangi bir eksenin GİB hatası gösterip göstermediğine, sonra bekleyen kümeye; geri kalan her şey hatalı olur. Durum metni karşılaştırılmadan önce büyük küçük harf ve Türkçe İ, ı farkından arındırılır; bu yüzden aynı durumun farklı yazımı sonucu değiştirmez.
Neden GİB'e gönderildi nihai değildir?
GİB'e gönderildi, belgenin GİB'e uzatıldığını söyler; GİB'in onu kabul ettiğini söylemez. Bu durumu başarı olarak okuyan bir program, sonradan gelebilecek bir reddi gözden kaçırır. Bu yüzden sürücü bu durumu bekleyen sınıfına koyar ve zarf ekseni hata gösterirse kayıt hatalı olur. Belge durumunun hata alanı boş olsa bile durumun kendisi GİB gönderim hatası olabilir; bu durumda da kayıt hatalıdır.
Tanınmayan durum neden hatalıdır?
Sorgudan dönen durum tanınmıyorsa ya da hiç gelmediyse kayıt başarı sayılmaz; hatalı sınıfına düşer. Tanınmayan bir durumun başarı varsayılması, takılmış bir belgenin bitmiş görünmesine yol açardı. Hatalı sınıfı operatörü kontrole yönlendirir: kayıt hatalı görünüyorsa yeniden göndermeden önce belgenin VBT portalındaki durumuna bakmak gerekir.
İkinci uç okunamazsa
Belge durumu bulunmuş ama zarf durumu sorgusu sonuçlanmamışsa sonuç yine verilir. Zarf ekseni boş kalır, operatör uyarılır ve belge durumu kesinleşmemiş sayılır. Boş bir eksen hiçbir koşulda başarı üretmez.
Kabul teslim değildir
Gönderim çağrılarının tamamlanması belgenin teslim edildiği anlamına gelmez. Başarılı gönderimin iletisi iletildi (işleniyor) kalıbındadır. Terminal hüküm gönderim anında değil, durum sorgusunda aranır. Gönderim aşamalarını kaydet ve gönder yazısı, gönderimde alınabilecek hata sınıflarını hata sınıfları yazısı anlatıyor.
Bir örnek akış
Bir kamyonun belgesi gönderilmiş ve kayıtta iletildi (işleniyor) yazıyor. Bir süre sonra durumu sorduğunuzda belge VBT'de GİB'e gönderim bekleniyor aşamasındadır: sınıf bekleyendir. Daha sonra sorduğunuzda durum GİB'e gönderildi olur; sınıf yine bekleyendir. Bir sonraki sorguda zarf durumu GİB hatası gösterirse kayıt hatalıya döner ve operatör uyarılır. Bu bilgiler izleme içindir; belgenin durumunu VBT portalından da görebilirsiniz.
Sorgudan önce kısa kontrol listesi
- Elinizde belge kimliği (ETTN) ya da belge numarası var mı? İkisi de yoksa sorgu yapılamaz.
- Sonuç bekleyen mi? Bekleyen sonuç hata değildir; izleme sürer.
- Sonuç hatalı mı? Yeniden göndermeden önce portalı kontrol edin.
- Belge bulunamadı mı? Önce portala bakın.
Bağlantının kesildiği durumlar için internet kesilince yazısı geçerlidir. Tartımdan belgeye giden genel akış için Kantardan otomatik e-İrsaliye nasıl kesilir? yazısına bakabilirsiniz.
GİB'e gönderildi bekleyendir; tanınmayan durum başarı sayılmaz, yeniden gönderme kararı sorguya değil operatöre aittir.
Sık sorulan sorular
VBT'de durum neden iki uçtan okunur?
Belgenin VBT içindeki durumu ile GİB'e giden zarfın durumu ayrı bilgilerdir. STEQAR ikisini ayrı sorgular, ayrı çözer ve birleştirerek tek bir sonuç sınıfı üretir. Zarf durumu okunamazsa operatör uyarılır ve belge durumu kesinleşmemiş sayılır.
GİB'e gönderildi durumunu görürsem iş tamam mıdır?
Hayır. Bu durum bekleyen sınıfındadır; belgenin teslim edildiği ya da GİB'in kabul ettiği anlamına gelmez. Hata alanı boş olsa bile belgenin durumu GİB gönderim hatası olursa kayıt hatalı sayılır.
Tanınmayan bir durum görürsem ne olur?
Boş, bilinmeyen ya da tanınmayan durum başarı sayılmaz; kayıt hatalı sınıfına düşer. Hatalı görünen bir kaydı yeniden göndermeden önce belgenin VBT portalındaki durumuna bakın.
Belge bulunamadı sonucu belgenin hiç gönderilmediği anlamına gelir mi?
Hayır. Sağlayıcıda bu anahtarla belge bulunamadı sonucu, belgenin yok olduğunu ve yeniden gönderilmesi gerektiğini söylemez. Yeniden gönderme kararını operatör, portalı kontrol ettikten sonra verir.
STEQAR, VBT'nin yanı sıra başka e-İrsaliye entegratörleriyle de çalışır; EDM Bilişim, Turkcell e-Şirket, Orkestra e-Faturacım, Veriban, e-Logo, QNB eSolutions, eKüpSoft, Digital Planet, KolayBi ve Nilvera bu seçenekler arasındadır. Farkları Kantar e-İrsaliye entegratörleri yazımızda karşılaştırdık.