VBT önizlemesi belgeyi kantar bilgisayarında hazırlar ve XML metnini döndürür; oturum açmaz, ağ çağrısı yapmaz, belge göndermez. Tartım bilgisi belgeyi oluşturmaya yetmiyorsa belge hiç hazırlanmaz. Gönderimde belge düz XML olarak kodlanır, sıkıştırılmaz ve imzasız bildirilir; imzalandığı durum sorgusuyla beklenir.
Önizleme tam olarak ne yapar?
Önizleme, ağdan önce biten kontrolleri (ortam adresi, ayarlar, belge numarası, gönderen bilgisi) çalıştırır, ardından belgeyi hazırlar ve durur. Gerçek gönderimde belge, oturum açıldıktan ve alıcı sorulduktan sonra hazırlanır. Önizlemede oturum açılmaz, alıcı sorulmaz, VBT'ye hiçbir şey iletilmez. Dönen sonuç iki şey taşır: hazırlanan belgenin XML metni ve belgenin sağlayıcıya gönderilmediğini söyleyen bir ileti. GİB'e gönderildi işareti konmaz.
Bu yüzden önizleme, ayarları ve tartım bilgisini gerçek gönderimden önce ağa çıkmadan denemenin yoludur. Ortam adresi tutarsızsa, e-posta ya da şifre eksikse, belge numarası biçime uymuyorsa veya gönderen VKN ile unvandan biri boşsa önizleme de bu kapıların birinde durur ve nedenini söyler. Aynı kapılar gerçek gönderimde de aynı sırayla çalışır.
Önizlemenin tek sınırı alıcı etiketidir. Etiket alıcı sorgusuyla çözülür ve sorgu ağ ister; önizleme ağa çıkmadığı için belgede etiket bulunmaz. Gerçek gönderimde ise alıcının posta kutusu etiketi belgeye yazılır. Önizlemenin başarılı olması bu yüzden gönderimin ilk kontrollerinden geçildiğini gösterir; alıcı sorgusunu ve VBT'nin yanıtını göstermez.
Belge nereden gelir?
Belge VBT'ye özel bir kurucuyla değil, birden çok e-İrsaliye bağlantısının paylaştığı ortak UBL-TR kurucusuyla hazırlanır. VBT paketinde belge üreten bir kod yoktur; belge şeması tek yerde tutulur. Belgeye belge kimliği (ETTN), belge numarası ve alıcının etiketi (çözüldüyse) yazılır.
Belge oluşturmaya yetmeyen veriyle belge hazırlanmaz
Ortak kurucu, gerekli bilgileri belge yazılmadan önce denetler ve eksik ya da biçimi bozuk veriyle belge üretmez. Denetlenen bilgilerden bazıları şunlardır:
| Kontrol | Eksikse ne olur? |
|---|---|
| Teslimat adresinde il ve ilçe | Belge hazırlanmaz. |
| Şoför ya da taşıyıcı firma bilgisi | Yoksa belge hazırlanmaz. |
| Araç plakası biçimi | Biçim bozuksa belge hazırlanmaz. |
Bu durumda VBT bağlantısı belgeyi kaydetmeden gönderimi durdurur ve operatöre belgenin oluşturulamadığını, tartım bilgilerinin kontrol edilmesi gerektiğini söyler. İletide hangi alanın eksik olduğu ayrıca yazılmaz; eksik alanı tartım kaydında aramak gerekir.
VBT'ye giden paket
Hazırlanan XML UTF-8 olarak kodlanır ve metin biçimine çevrilerek kayıt isteğine konur. Sıkıştırma yapılmaz, ayrıca özet de hesaplanmaz. Aynı belge her seferinde aynı paketi verir ve paket geri çözüldüğünde ortaya bayt bayt aynı XML çıkar. Belge imzasız bildirilir: kantar tarafında imza adımı yoktur ve GİB'e gönder çağrısı ancak belge imzalandı durumuna geçince yapılır. Bu bekleme kaydet ve gönder yazısında anlatılıyor.
Kayıt isteğinde boş alan hiç yazılmaz. Şube kodunu girdiyseniz eklenir, girmediyseniz istekte yer almaz. Alıcıya e-posta gönderilmesini sağlayan alan ise hiç üretilmez. Sıkıştırma ve özet olmadığı için paketin içindeki belge, hazırlanan XML ile aynıdır: geri çözüldüğünde bayt bayt aynı metin elde edilir.
Önizleme iletisi nasıl okunur?
Önizlemenin iletisi belgenin hazırlandığını ama sağlayıcıya gönderilmediğini söyler. Bu bir gönderim sonucu değildir: VBT'de oluşmuş bir belge yoktur ve GİB'e gönderildi işareti de konmaz. Önizlemeyi istediğiniz kadar çalıştırmak hiçbir şeyi tekrarlamaz; çünkü ağa hiç çıkılmamıştır.
Belge kimliği aynı kalır
Bir belgenin ETTN'si bütün çağrılarda aynıdır. Ana uygulama sabit bir kimlik verdiyse o kullanılır; vermediyse belge başına bir kez üretilir. Belge numarası da değişmez: belge üzerindeki numara, VBT'ye bildirilen harici kimlik ve durum sorgusu anahtarı aynı değerdir. VBT farklı bir kimlik ya da numara dönerse sonraki çağrılarda VBT'nin değeri kullanılır ve fark kayda yazılır.
Gönderimden sonra belgeden ne kalır?
Gönderim sonucu, başarılı olsun olmasın, belge numarasını, ETTN'yi ve hazırlanan XML'i taşır. İmza bekleniyor ya da gönderim sonucu belirsiz gibi yarım kalan sonuçlarda da bu bilgiler kaybolmaz; çünkü sonradan durum sorgulamak ve portalda belgeyi bulmak için gerekir. Her gönderim tam olarak bir sonuçla biter; sessiz bir sonuç yoktur.
Bu bağlantının yapmadıkları
- Gönderilmiş belgenin içeriğini güncellemez ve silmez.
- VBT üzerinden uzaktan iptal yapmaz.
- Belgenin VBT tarafındaki görüntüsünü indirmez ve VBT'nin kendi önizleme hizmetini çağırmaz.
- Gelen belgeleri çekmez.
Belgenin VBT'deki durumunu görmek için durum sorgusunu ya da VBT portalını kullanın. Ayarlar için ayarlar yazısı, tüm akış için rehberin ana yazısı yardımcı olur. Entegrasyonun genel çerçevesi için e-İrsaliye kantar entegrasyonu yazısına bakabilirsiniz.
Önizlemeyle neyi kontrol etmeli?
- Önizleme başarılı mı? Başarılıysa ilk kontrollerden geçilmiştir.
- Belge numarası, ETTN ve gönderen firma bilgisi XML'de doğru görünüyor mu?
- Belge oluşturulamadı iletisi geldiyse teslimat adresini, şoför ya da taşıyıcı bilgisini ve plakayı tartım kaydında kontrol edin.
Önizleme belgeyi kantarda hazırlar ve orada bırakır; VBT'ye hiçbir şey göndermez.
Sık sorulan sorular
VBT önizlemesi VBT'ye bir şey gönderir mi?
Hayır. Önizleme tamamen kantar bilgisayarında çalışır: oturum açmaz, ağ çağrısı yapmaz ve belge göndermez. Sonuçta hazırlanan belgenin XML metni ve belgenin sağlayıcıya gönderilmediğini söyleyen bir ileti kalır.
Önizleme belgesinde alıcı posta kutusu etiketi neden yok?
Etiket alıcı sorgusuyla çözülür ve bu sorgu ağ ister. Önizleme ağa çıkmadığı için etiketi taşımaz. Gerçek gönderimde etiket belgeye yazılır.
Belge oluşturulamadı iletisi ne anlama gelir?
Tartım bilgileri belgeyi oluşturmaya yetmiyor demektir; belge hazırlanmaz ve VBT'ye kaydedilmez. Teslimat adresindeki il ve ilçe, şoför ya da taşıyıcı bilgisi ve plaka biçimi denetlenen bilgilerdendir.
Gönderilmiş bir belgenin içeriğini sonradan değiştirebilir miyim?
Hayır. Sürücüde gönderilmiş belgeyi güncelleyen ya da silen bir çağrı yoktur ve VBT üzerinden uzaktan iptal yapılmaz. Hatalı bir belge için gereken adımı mali müşavirinizle belirleyin.
STEQAR, VBT'nin yanı sıra başka e-İrsaliye entegratörleriyle de çalışır; EDM Bilişim, Turkcell e-Şirket, Orkestra e-Faturacım, Veriban, e-Logo, QNB eSolutions, eKüpSoft, Digital Planet, KolayBi ve Nilvera bu seçenekler arasındadır. Farkları Kantar e-İrsaliye entegratörleri yazımızda karşılaştırdık.