Açılan resmî metinlerde kantar fişi, sevk irsaliyesi yerine geçen bir belge olarak anılmıyor. Sevk irsaliyesi, Vergi Usul Kanunu'nda düzenlenen ve mal taşınırken taşıtta bulundurulması gereken belgedir; e-İrsaliye ise aynı belgenin elektronik hâlidir. Fiş ise tartımı kaydeder. Kendi sevkiyatınızda hangi belgenin yeterli olduğunu mali müşavirinize ve GİB'e sorun.
Fiş ile irsaliye: iki ayrı iş
İkisi aynı tartım rakamını taşıyabilir, ama aynı soruya cevap vermez. Fiş, "araç kantarda ne kadar çekti?" sorusunu yanıtlar. İrsaliye, "bu mal kimden kime, hangi araçla gidiyor?" sorusunu yanıtlar. Tablo farkı yan yana gösteriyor.
| Konu | Kantar fişi | Sevk irsaliyesi / e-İrsaliye |
|---|---|---|
| Anlattığı şey | Tartımın sonucu: brüt, dara, net | Malın sevki: gönderen, alıcı, mal, miktar, araç |
| Kanundaki yeri | Açılan metinlerde tarif edilmiyor | Vergi Usul Kanunu madde 230'da düzenlenir |
| Taşıtta bulundurma | Açılan metinlerde bu yönde hüküm yok | Kanun, taşıtta bulundurulmasını şart koşar |
| Zorunlu içerik | Açılan metinlerde zorunlu içerik listesi yok | Tebliğ zorunlu bilgileri sayar |
| Elektronik biçim | Açılan metinlerde elektronik biçim tarif edilmiyor | e-İrsaliye: GİB sistemine iletilir, UBL-TR biçimindedir |
Resmî metinler ne söylüyor?
- Kanun. Vergi Usul Kanunu madde 230'a göre malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı ya da taşıttırıldığı hallerde satıcının, alıcının taşıdığı ya da taşıttırdığı hallerde alıcının, taşınan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurması şarttır. Bir mükellefin iş yerleri ile şubeleri arasında taşınan mallar da irsaliyeye bağlanır.
- Kanundaki istisna. Nihai tüketicinin tüketim amacıyla perakende aldığı malı kendisinin taşıması halinde, malın faturası ya da perakende satış fişi varsa irsaliye aranmaz. Metinde kantar fişi anılmaz; buradan fiş için bir sonuç çıkarmayın.
- e-İrsaliyenin niteliği. Tebliğ ve Uygulama Kılavuzu e-İrsaliyenin yeni bir belge türü olmadığını, kâğıt ortamdaki sevk irsaliyesiyle aynı hukuki niteliklere sahip olduğunu yazar.
- İçerik. Tebliğdeki zorunlu bilgiler arasında düzenleme tarihi ve belge numarası, taraf bilgileri, taşınan malın cinsi ve miktarı ile fiili sevk zamanı vardır. Kılavuz ayrıca aracın plakasını ve şoförün bilgisini sayar.
- Kâğıt belge istisnası. e-İrsaliyeye geçmiş bir mükellef sevk irsaliyelerini e-İrsaliye olarak düzenler; kâğıt irsaliye yalnız tebliğde sayılan istisnai hallerde mümkündür ve sürekli olmamalıdır.
İrsaliye yerine geçebilen belgeler
Kaynaklar, bazı belgelerin belirli koşullarla ayrıca irsaliye düzenlemeyi gereksiz kıldığını açıkça yazar. Aşağıdaki liste kantar fişinin dahil olduğu anlamına gelmez; fişin böyle bir ifadesi metinlerde bulunmaz.
| Belge | Koşul (özet) | Dayanak |
|---|---|---|
| e-Fatura | Mükellefler arasında, malın teslimi sırasında düzenlenir; tarih yanında saat ve dakika yazılır; kâğıt çıktıya ifade eklenir ve satıcı ya da yetkilisi imzalar | Tebliğ V.5.1, Kılavuz 15.4 ve 15.22 |
| e-Arşiv Fatura | Malın yanında kâğıt olarak verilir; malın tesliminde düzenlenir; saat ve dakika, ifade ve imza şartı aranır | Tebliğ V.5.2, Kılavuz 15.22 |
| Özel mevzuattaki sevk belgeleri | Örneğin Maden Kanunu'na göre maden sevkine ilişkin düzenlenen belgeler (sevk fişleri) sevk irsaliyesi kabul edilir | Kılavuz 15.20 |
Maden sevk fişi bir kantar fişi değildir; kendi mevzuatına tabi ayrı bir belgedir. Ocağınız maden faaliyeti kapsamındaysa hangi belgenin sizin sevkiyatınızda geçerli olduğunu ilgili kuruma ve mali müşavirinize sorun.
Kaynakta net olmayan noktalar
Bu yazı için Kanun'un irsaliye ve fatura maddeleri, Genel Tebliğin e-İrsaliye ve e-Belge bölümleri ile Uygulama Kılavuzu okundu. Üçünde de kantar fişine ya da tartı fişine değinen bir hüküm bulunmadı. Bu yüzden şu sorulara kesin cevap vermiyoruz:
- Kantar fişi tek başına yasal bir belge midir?
- Fiş, ticari bir anlaşmazlıkta ya da vergi incelemesinde hangi delil değerine sahiptir?
- Fiş, teslim-tesellüm belgesi ya da tutanak yerine kullanılabilir mi? Kılavuz fiilen teslim alınan miktarın bu tür belgelerle ispatını ister; fişi adıyla anmaz.
- Tartı aletlerine ilişkin ayrı düzenlemeler fişin değerini etkiler mi? Bu yazı o konuyu kapsamaz.
Bu başlıkların hepsi için mali müşavirinize ve ilgili kuruma başvurun.
Sahada doğru alışkanlık
- Sevki irsaliyeyle belgeleyin. Mal yola çıkacaksa durumunuza uygun irsaliyeyi (e-İrsaliyeye geçtiyseniz e-İrsaliyeyi) düzenleyin; fişi bu belgenin yerine koymadan önce mali müşavirinize danışın. Hangi gruba girdiğiniz için geçiş zorunluluğu rehberine bakabilirsiniz.
- Fişi tartım kanıtı olarak verin. Şoföre ve gerekiyorsa alıcıya, ağırlığı birlikte görmek için fiş verin; sözleşmede fiş şartı varsa ona uyun.
- İki belgedeki rakamı aynı kayıttan alın. Fişteki net ile irsaliyedeki miktarın uyuşması, ay sonunda aranacak farkları azaltır; eşleştirme adımları eşleştirme rehberinde.
- Fark çıkarsa yazılı kayıt tutun. Fiilen teslim alınan miktar belgeden farklıysa kılavuzun andığı türde bir tutanak ya da makbuz düzenlenmesi yolunu mali müşavirinizle netleştirin.
Tek tartım, iki çıktı
STEQAR'da tartım tamamlandığında aynı kayıttan hem fiş hem e-İrsaliye üretilebilir. Fiş tek tıkla basılır; plaka, firma, mal cinsi ve ağırlıklar kayıttan fişe kendiliğinden gelir. e-İrsaliye GİB onaylı UBL-TR biçiminde, tartım biter bitmez entegratör üzerinden gönderilir. Çalışılan altı entegratör EDM Bilişim, Turkcell e-Şirket, Orkestra e-Faturacım, Veriban, e-Logo ve QNB eSolutions'tır. İnternet kesilirse e-İrsaliye bekleyen kayıt olarak saklanır; bağlantı dönünce operatör yeniden gönderir. Alıcı e-İrsaliye mükellefi değilse belge GİB sanal posta kutusuna gider, ayrıntı alıcı mükellef değilse yazısında.
Belgelerin hukuki sonucunu program belirlemez; program yalnızca iki çıktının aynı kayıttan beslenmesini sağlar. Akışın tamamı için kantardan otomatik e-İrsaliye yazısına ve e-İrsaliye sayfasına bakın.
Bu sayfa genel bilgi içindir; hukuki ya da mali müşavirlik görüşü değildir. Güncel şartlar için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Vergi Usul Kanunu (213 sayılı Kanun), Resmî Gazete 10/1/1961 - 10703; mevzuat.gov.tr birleştirilmiş metin (erişim: 07/10/2026). Kullanılan maddeler: 229 ve 230. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=213&mevzuatTur=Kanun&mevzuatTertip=4
- Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509), Resmî Gazete 19/10/2019 - 30923; 31/12/2025 tarihli (33124, 5. mükerrer) değişikliğe kadar işlenmiş birleştirilmiş metin (erişim: 07/10/2026). Kullanılan bölümler: IV.3.1, IV.3.3, V.5.1, V.5.2 ve V.7. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=33905&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu, Versiyon 1.2, 07 Eylül 2022 (erişim: 07/10/2026). Kullanılan bölümler: 1, 8, 9, 11, 15.4, 15.20, 15.22, 15.25 ve 15.34. https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Irsaliye_Uygulama_Kilavuz_1.2.pdf
Sık sorulan sorular
Kantar fişi sevk irsaliyesi yerine geçer mi?
Bu yazı için açılan resmî metinlerde kantar fişi, irsaliye yerine geçen bir belge olarak anılmıyor. Kanun, mal taşınırken sevk irsaliyesi düzenlenmesini ve taşıtta bulundurulmasını şart koşar. Kendi sevkiyatınızda hangi belgenin yeterli olduğunu mali müşavirinize ve GİB'e sorun.
Kantar fişi tek başına resmî ya da yasal bir belge midir?
Bu konuda kesin hüküm vermiyoruz. Açılan Kanun maddelerinde, Genel Tebliğde ve e-İrsaliye Uygulama Kılavuzunda kantar fişinin hukuki niteliğini tarif eden bir hüküm bulamadık. Fişin hangi işlemde delil sayılacağı için mali müşavirinize ve ilgili kuruma danışın.
Kantar fişi düzenlemek zorunlu mu?
Açılan metinlerde fiş düzenlemeyi zorunlu kılan bir hüküm yer almıyor. Fişi çoğunlukla taraflar ağırlığı birlikte görmek için kullanır; sözleşmenizde ya da alıcınızın şartlarında istenebilir. Zorunluluk sorusu için mali müşavirinize danışın.
e-İrsaliye varsa kantar fişine gerek kalır mı?
İki belge farklı işler görür. Tebliğ, e-İrsaliyede taşınan malın cinsini ve miktarını zorunlu sayar; brüt, dara ve net ayrımı zorunlu bilgiler arasında anılmaz, ek bilgi eklemek ise serbesttir. Fişin gerekip gerekmediği alıcıyla anlaşmanıza bağlıdır.
Fişteki miktar ile irsaliyedeki miktar farklı çıkarsa ne yapılır?
Kılavuz, alıcının yanıt dönmediği ve fiilen teslim alınan miktarın belgeden farklı olduğu durumda bunun alıcı ile satıcı arasındaki teslim-tesellüm belgesi, tutanak ya da makbuzla ispatlanmasını ve ibraz edilebilir biçimde saklanmasını ister. Fiş bu belgelerden biri sayılır mı sorusunu mali müşavirinize sorun.
Alıcı e-İrsaliye mükellefi değilse fiş yeterli olur mu?
Kılavuz bu durumda matbu kâğıt sevk irsaliyesi yerine e-İrsaliye düzenlenmesini ister ve belgeyi GİB e-İrsaliye Sanal Alıcısına göndermeyi tarif eder; fişten söz etmez. Ayrıntı için ilgili rehbere bakın.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.