e-İrsaliye zorunluluğu herkese uygulanmaz. Tebliğ; EPDK lisansı sahiplerini, maden ruhsatı ve sertifikası sahiplerini, şeker ve demir-çelik üretimi yapanları, sebze-meyve ticaretiyle uğraşanları ve hasılat eşiğini aşan e-Fatura mükelleflerini sayar; GİB yazılı bildirimle başka mükellefleri de zorunlu kılabilir. Durumunuz belirsizse GİB'e danışın.
Temel kural
Tebliğ iki şey söyler. Birincisi, e-İrsaliye uygulaması zorunlu gruplar dışındaki mükellefler için zorunlu değildir; katılmak isteyen e-Fatura kullanıcısı başvurarak girer. İkincisi, zorunlu gruptaki mükellef yalnız irsaliye kesmekle değil, almakla da yükümlüdür: sevk irsaliyelerini e-İrsaliye olarak düzenler ve uygulamaya kayıtlı mükelleflerden gelen sevk irsaliyelerini de e-İrsaliye olarak alır. İstisna, tebliğin V.7 ve VIII numaralı bölümlerinde sayılan hallerdir.
Tebliğdeki gruplar
| Grup | Tebliğde nasıl geçer? |
|---|---|
| EPDK lisansı | Özel Tüketim Vergisi Kanunu'na ekli (I) sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi gibi faaliyetleri nedeniyle EPDK'dan lisans (bayilik lisansı dahil) alanlar |
| ÖTV (III) sayılı liste | Bu listedeki malları imal, inşa veya ithal edenler ile ana bayi ya da distribütör olarak pazarlayanlar |
| Maden | 3213 sayılı Maden Kanunu kapsamındaki işletme ruhsatı ya da sertifikası sahipleri ve onlarla yaptıkları sözleşmeye dayanarak maden üretim faaliyetinde bulunan gerçek ve tüzel kişi mükellefler |
| Şeker | Şeker Kanunu'ndaki tanıma giren şekerin imalini yapanlar |
| Demir ve çelik | Demir ve çelik (GTİP 72) ile demir veya çelikten eşyaların (GTİP 73) imal, ithal veya ihracını yapanlar; ticari kazancı basit usulde tespit edilenler hariç |
| Gübre | Tarım ve Orman Bakanlığının gübre üretim ve tüketimini kayıt altına almak için oluşturduğu sisteme kayıtlı kullanıcılar |
| Hasılat eşiği | e-Fatura kayıtlısı olup brüt satış hasılatı (veya satışları ile gayrisafi iş hasılatı) 2018, 2019 ve 2020 hesap dönemlerinde 25 milyon, 2021 ve sonraki hesap dönemlerinde 10 milyon Türk lirası ve üzeri olanlar |
| Sebze ve meyve | 5957 sayılı Kanun'a göre komisyoncu veya tüccar olarak sebze ve meyve ticaretiyle uğraşanlar |
| İzleme sistemi bendi | Bir izleme sistemine geçiş zorunluluğu getirilen mükelleflerden belirli bir hasılat eşiğini aşanlara ilişkin bent; 12/11/2024 tarihli değişiklikle eklendi |
| GİB bildirimi | GİB'in riskli ya da vergiye uyum düzeyi düşük bulduğu mükellefler veya mükellef grupları; faaliyet, sektör ve ciro tutarına bakılmaksızın, yazılı bildirimle |
Geçiş ne zaman başlar?
- IV.3.5'te sayılan mükellefler: başvuruyu ve fiili geçiş hazırlığını 1/7/2020 tarihine kadar tamamlamak; sebze ve meyve komisyoncu ve tüccarları için bu tarih 1/1/2020.
- Sonradan şartı sağlayanlar: 1/1/2020 tarihinden itibaren listedeki faaliyet gruplarına girenler için zorunluluk, şartların sağlandığı ayı izleyen dördüncü ayın başında doğar.
- Hasılat eşiğini aşanlar: müteakip hesap döneminin yedinci ayının başından itibaren.
- GİB bildirimi alanlar: yazılı bildirimde yer alan süre; hazırlık için en az üç ay tanınır.
Uygulamaya yeni dahil olan mükellef, dahil olduğu ayın sonuna kadar belgeleri kağıt ortamında da düzenleyebilir; ancak aynı işlem için e-belge ya da kağıt belgeden yalnız biri düzenlenir.
Kağıt irsaliyenin mümkün olduğu haller
Zorunlu gruptaysanız bile tebliğin V.7 bölümü kağıt düzenlemeye bazı hallerde izin verir ve bu hallerde, kanunen düzenlenmesi gereken süre geçirilmediği sürece özel usulsüzlük cezası kesilmez:
- GİB'in ve e-Belge uygulamasına taraf kamu kurumlarının bilgi işlem sistemlerindeki arıza, kesinti ve bakım;
- ispat ya da tevsik edilmek kaydıyla, mükellefin veya özel entegratörün sistemindeki arıza, kesinti ve planlı bakım (yazılı bildirimdeki süreyle sınırlı);
- ispat ya da tevsik edilmek kaydıyla, mali mühür veya elektronik imza aracının arızalanması ya da çalınması;
- GİB'in tebliğ, sirküler, kılavuz ve duyurularında kağıt belgeye izin vermesi.
Mükelleften kaynaklanan diğer nedenler bu kapsamda sayılmaz. Kılavuzun 15.20 numaralı bölümü ayrıca, Maden Kanunu'na göre maden sevkine ilişkin düzenlenen belgelerin (sevk fişlerinin) sevk irsaliyesi sayılacağını ve bu durumlar için e-İrsaliye aranmayacağını belirtir. Kendi sevkiyatınızın bu kapsama girip girmediğine GİB'le ya da mali müşavirinizle karar verin.
Zorunluluğa uymazsanız
Tebliğin ceza hükmü iki durumu sayar: zorunluluk getirildiği halde uygulamaya süresi içinde geçmemek ve e-İrsaliye olarak düzenlenmesi gereken sevk irsaliyesini istisnai haller dışında e-İrsaliye olarak düzenlememek ya da almamak (matbu kağıt irsaliye düzenleyenler ve alanlar dahil). Bu durumda Kanunda öngörülen cezai hükümler uygulanır.
Kendi durumunuzu kontrol edin
- Faaliyetinize bakın. Maden ruhsatı, şeker, demir-çelik, sebze-meyve ticareti ya da lisanslı enerji ürünü faaliyetiniz tablodaki gruplardan birine giriyor mu?
- Hasılatınıza bakın. e-Fatura kayıtlıysanız brüt satış hasılatınız tabloda yazan eşiğe ulaştı mı?
- GİB yazısını arayın. Vergi dairesinden ya da GİB'den e-İrsaliyeye geçişi bildiren bir yazı aldınız mı?
- Tarihi belirleyin. Şart hangi ayda sağlandı, dördüncü ayın başı ne zaman?
- Mali müşavirinizle teyit edin. Kılavuzun 2022 sürümü hasılat eşiği için eski rakamı yazar; tebliğin birleştirilmiş metni esastır ve bu metin 31/12/2025 tarihli değişikliğe kadar işlenmiştir.
Taş ocağı, maden ve tahıl gibi kantarla çalışan sektörlerin e-İrsaliye ihtiyacı için sektörler sayfasına ve belgenin tartım kaydından nasıl çıktığı için e-İrsaliye sayfasına bakabilirsiniz. Başvuru adımları başvuru rehberinde, belgenin tanımı e-İrsaliye nedir yazısında.
Bu sayfa genel bilgi içindir; hukuki ya da mali danışmanlık değildir. Kapsam ve tarihler değişebilir. Güncel şartlar için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509), Resmî Gazete 19/10/2019 - 30923; 31/12/2025 tarihli (33124, 5. mükerrer) değişikliğe kadar işlenmiş birleştirilmiş metin (erişim: 06/10/2026). Kullanılan bölümler: IV.3.2, IV.3.5, IV.3.6, IV.3.7, V.7 ve VIII. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=33905&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
- Resmî Gazete, 12/11/2024 tarihli ve 32720 sayılı sayı: Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509)'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 573), madde 3 ve 4. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2024/11/20241112-2.htm
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu, Versiyon 1.2, 07 Eylül 2022. Kullanılan bölümler: 3, 4 ve 15.20. https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Irsaliye_Uygulama_Kilavuz_1.2.pdf
Sık sorulan sorular
Maden ocağı işletiyorum; e-İrsaliye zorunlu mu?
Tebliğ, Maden Kanunu kapsamında işletme ruhsatı ya da sertifikası sahiplerini ve onlarla yaptıkları sözleşmeye dayanarak maden üretim faaliyeti yürütenleri zorunlu gruplar arasında sayar. Kılavuz ayrıca maden sevkine ilişkin sevk fişlerinden söz eder. Kendi sevkiyatınızın nasıl değerlendirileceği için GİB'e ya da mali müşavirinize danışın.
Hasılat eşiği kaç?
Tebliğin birleştirilmiş metnine göre e-Fatura uygulamasına kayıtlı olup brüt satış hasılatı 2018, 2019 ve 2020 hesap dönemlerinde 25 milyon, 2021 ve sonraki hesap dönemlerinde 10 milyon Türk lirası ve üzeri olan mükellefler zorunlu gruptadır. Eşik değişebilir; güncelini GİB'den doğrulayın.
Zorunlu grupta değilsem e-İrsaliyeye geçmem yasak mı?
Hayır. Zorunluluk getirilen gruplar dışındaki mükellefler için uygulama isteğe bağlıdır; e-Fatura uygulamasına dahil olup başvuru yaparak katılabilirsiniz.
Zorunluluğa uymazsam ne olur?
Tebliğ, zorunluluk getirildiği halde uygulamaya süresi içinde geçmeyenler ile e-İrsaliye düzenlemesi gerekirken matbu kağıt irsaliye düzenleyen ya da alanlar hakkında Kanunda öngörülen cezai hükümlerin uygulanacağını söyler. Tutarları değişken olduğu için burada yazmıyoruz.
Yeni bir faaliyete başlıyorum; geçiş ne zaman başlar?
Tebliğdeki faaliyet gruplarında şartların sağlandığı ayı izleyen dördüncü ayın başında zorunluluk doğar. Hasılat eşiğini aşan e-Fatura mükellefleri için ise müteakip hesap döneminin yedinci ayının başı esas alınır.
GİB beni yazılı bildirimle e-İrsaliyeye geçirebilir mi?
Evet. Tebliğ, GİB'e analiz ya da inceleme sonucunda riskli veya vergiye uyum düzeyi düşük bulunan mükellefleri, faaliyet, sektör ve ciro tutarına bakmaksızın yazılı bildirimle ve geçiş hazırlığı için en az üç ay süre vererek zorunlu kılma yetkisi tanır.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.