e-İrsaliye, kağıt ortamda düzenlenen sevk irsaliyesinin elektronik belge olarak düzenlenmesi, alıcıya elektronik ortamda iletilmesi ve elektronik ortamda saklanıp ibraz edilmesidir. Yeni bir belge türü değildir; kağıt sevk irsaliyesiyle aynı hukuki niteliklere sahiptir. Kullanımı bazı mükellef grupları için zorunlu, diğerleri için isteğe bağlıdır.
e-İrsaliye nedir?
Bir malı bir yerden başka bir yere taşırken yanınızda bulundurduğunuz belge sevk irsaliyesidir. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), bu belgenin kağıt yerine elektronik ortamda düzenlenmesine, alıcıya elektronik ortamda iletilmesine, elektronik ortamda saklanıp denetimde gösterilmesine imkân veren uygulamaya e-İrsaliye der. Dayanağı 509 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği'dir; tebliğ, uygulamanın amacını mal hareketlerinin elektronik ortamda düzenli biçimde izlenebilmesi olarak yazar.
Burada akılda tutulacak nokta şudur: e-İrsaliye yeni bir belge türü değildir. Tebliğ bunu açıkça söyler; e-İrsaliye kağıt sevk irsaliyesiyle aynı hukuki niteliklere sahiptir. Değişen şey belgenin biçimi ve yolculuğudur, mal hareketini belgeleme görevi aynı kalır.
Kağıt irsaliyeyle farkı
| Konu | Kağıt sevk irsaliyesi | e-İrsaliye |
|---|---|---|
| Düzenleme | Matbu belge üzerine yazılır | Elektronik ortamda, elektronik sertifikayla imzalanarak düzenlenir |
| İletim | Malla birlikte elden teslim edilir | GİB sistemleri üzerinden alıcıya iletilir; alıcı uygulamaya kayıtlı değilse talebine göre elektronik ortamda ya da kağıt çıktıyla |
| Araçta bulundurma | Kağıt belge taşınır | Bir örnek kağıt çıktı taşınır ya da belge elektronik olarak görüntülenebilir |
| Saklama | Kağıt nüsha saklanır | Elektronik ortamda saklanır; kağıt nüsha saklama zorunluluğu yoktur |
| Doğrulama | Belgenin üzerindeki bilgilere bakılır | Karekod ya da barkod, belgenin GİB sistemlerinden sorgulanıp doğrulanmasını sağlar |
Kağıt çıktının değeri konusunda kılavuz nettir: e-İrsaliyenin kağıt çıktısı, düzenleyen ve uygulamaya kayıtlı alıcı açısından e-İrsaliye olarak hüküm ifade etmez. Asıl belge elektronik olandır; kağıt çıktı yol kontrolünde ya da teslim-tesellüm notu olarak işe yarar.
Belgede neler bulunur?
Tebliğin e-İrsaliyede bulunması gereken bilgileri anlatan bölümü şu başlıkları zorunlu sayar:
- Belgenin düzenlenme tarihi ve belge numarası
- Düzenleyenin adı-soyadı ya da ticaret unvanı, adresi, vergi dairesi ve vergi kimlik numarası
- Müşterinin adı ya da unvanı, varsa vergi dairesi ve vergi kimlik numarası, işyeri adresi; farklıysa teslimat adresi
- Taşınan malın cinsi ve miktarı
- Fiili sevk tarihi ile saat ve dakika olarak fiili sevk zamanı
- GİB'in duyuracağı tarihten itibaren, belgenin sistemlerden sorgulanıp doğrulanmasını sağlayan karekod ya da barkod
Kılavuz bunlara aracın plakasını ve şoför bilgisini (ad-soyad ve TCKN) ya da taşımayı yapan kargo-lojistik firmasının bilgisini de ekler. Zorunlu alanlardan biri eksikse belge GİB'in şema ve şematron kontrollerinden geçemez; kılavuza göre zorunlu alan bilgisi bulunmayan belgeler geçersizdir.
Kimler kullanır?
- Zorunlu olanlar. Tebliğ, belirli mükellef gruplarına e-İrsaliyeye geçme zorunluluğu getirir: maden ruhsatı sahipleri, belirli lisans ve ürün gruplarıyla çalışanlar, hasılat eşiğini aşan e-Fatura mükellefleri gibi. Gruplar ve tarihler için geçiş zorunluluğu rehberine bakın.
- İsteğe bağlı kullananlar. Zorunlu grupta olmayan mükellef, e-Fatura uygulamasına dahil olup başvurusunu yaparsa uygulamaya katılabilir. Adımlar başvuru rehberinde.
- Alıcılar. Uygulamaya kayıtlı bir mükellef, alıcısı kayıtlı olmasa da irsaliyesini e-İrsaliye olarak düzenler; alıcı belgeyi talebine göre elektronik ortamda ya da kağıt çıktı olarak alır.
Mükellefler uygulamadan üç yoldan biriyle yararlanır: GİB'in portalı, GİB'den izin almış bir özel entegratörün sistemi ya da kendi yazılımını GİB sistemlerine doğrudan entegre etmek.
Kantar işleten işletme için anlamı
Kantarı olan bir işletmede e-İrsaliyenin en çok ihtiyaç duyduğu veriler zaten tartım sırasında kayda girer: plaka, şoför, mal cinsi ve net ağırlık kantar fişinin de alanlarıdır. Aynı bilgiyi ikinci kez yazmak yerine belgeyi tartım kaydından üretmek hem hatayı hem bekleme süresini azaltır.
STEQAR, GİB onaylı UBL-TR biçimindeki e-İrsaliyeyi tartım biter bitmez gönderir. Altı entegratörle çalışır: EDM Bilişim, Turkcell e-Şirket, Orkestra e-Faturacım, Veriban, e-Logo ve QNB eSolutions. Alıcı e-İrsaliye mükellefi değilse belge GİB sanal posta kutusuna gider; internet kesilirse kayıt bekleyen olarak saklanır ve bağlantı gelince operatör yeniden gönderir. Akışın ayrıntısı kantardan otomatik e-İrsaliye yazısında, entegratörlerin karşılaştırması e-İrsaliye entegratörleri yazısında; ürün tarafı için e-İrsaliye sayfasına bakabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgi içindir. Kendi işletmenizin kapsamı ve güncel şartlar için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509), Resmî Gazete 19/10/2019 - 30923; 31/12/2025 tarihli (33124, 5. mükerrer) değişikliğe kadar işlenmiş birleştirilmiş metin (erişim: 06/10/2026). Kullanılan bölümler: IV.3.1 ile IV.3.4, V.1 ve V.5.3. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=33905&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu, Versiyon 1.2, 07 Eylül 2022. Kullanılan bölümler: 1, 9 ve 15.10. https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Irsaliye_Uygulama_Kilavuz_1.2.pdf
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye uygulaması tanıtım sayfası (ebelge.gib.gov.tr), erişim: 06/10/2026. https://ebelge.gib.gov.tr/eirsaliyehakkinda.html
Sık sorulan sorular
e-İrsaliye ile e-Fatura aynı şey mi?
Hayır. e-İrsaliye malın bir yerden başka bir yere taşındığını belgeler, e-Fatura ise satışı. İkisi ayrı uygulamadır; üstelik e-İrsaliyeye dahil olmak isteyen mükellefin önce e-Fatura uygulamasına dahil olması gerekir.
e-İrsaliyeyi kağıda basıp araçta taşımak zorunlu mu?
Tebliğe göre malın fiili sevki sırasında araçta e-İrsaliyenin bir örnek kağıt çıktısının bulunması ya da elektronik olarak görüntülenebilmesi sağlanmalıdır. Kağıt çıktıda ıslak imza veya kaşe aranmaz; alıcı e-İrsaliye kullanıcısı değilse ve kağıt çıktı isterse durum değişir.
Alıcım e-İrsaliye kullanmıyorsa belgeyi yine de e-İrsaliye olarak mı kesmem gerekir?
Uygulamaya kayıtlı bir mükellefseniz evet; sevk irsaliyelerinizi alıcı kayıtlı olmasa da e-İrsaliye olarak düzenlersiniz. Belge alıcıya, talebine göre elektronik ortamda ya da kağıt çıktı olarak ulaştırılır.
Zorunlu grupta değilsem e-İrsaliye kullanabilir miyim?
Evet. Zorunluluk getirilen gruplar dışındaki mükellefler için uygulama isteğe bağlıdır. Ön koşul e-Fatura uygulamasına dahil olmak ve başvuru adımlarını tamamlamaktır.
e-İrsaliyenin kağıt çıktısı e-İrsaliye yerine geçer mi?
Kılavuza göre düzenleyen ve uygulamaya kayıtlı alıcı açısından kağıt çıktı e-İrsaliye olarak hüküm ifade etmez; esas olan elektronik belgedir. Alıcı uygulamaya kayıtlı değilse ona verilen kağıt çıktı tevsik edici belge olarak kullanılabilir.
e-İrsaliye mali mühürle mi imzalanır?
Tebliğ, belgenin elektronik sertifikayla imzalanmasını esas alır. Mükellefin kendi mali mührü ya da nitelikli elektronik sertifikası kullanılır; özel entegratör kullananlar için entegratörün mali mührüyle onaylanmasına GİB'in kılavuzlarındaki usulle izin verilebilir.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.