Siirt'te 59, İl Müdürlüğü'nün 2018 raporundaki onaylı Doğaya Yeniden Kazandırma Planı sayısıdır (27 kalker, 10 alçıtaşı, 5 krom, 4 bakır, 3 mermer, 5 kaya ve taş, 2 gnays, 3 kil); ocak sayısı değildir. Güncel ocak sayısı kaynaklarda yok, krom için de iki kaynak çelişiyor.
Rakamlar: kaynak, yıl, okuma notu
| Bilgi | Kaynak | Yıl | Okuma notu |
|---|---|---|---|
| 59 Doğaya Yeniden Kazandırma Planı: 27 kalker, 10 alçıtaşı, 5 krom, 4 bakır, 3 mermer, 5 kaya ve taş, 2 gnays, 3 kil | Siirt Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, İl Çevre Durum Raporu | 2018 | Plan sayısıdır, ocak sayısı değildir |
| Aynı 59 rakamı, on alçıtaşı ocağı ve alçıtaşı rezervi 43 milyon ton ile birlikte "toplam 59 maden ocağı" diye aktarılır | Dicle Kalkınma Ajansı, Siirt Alçı Taşı Madenciliği Ön Fizibilite Raporu | 2021 (veriler 2019-2020) | İkincil aktarımdır; 2018 raporuna dayanır, bağımsız teyit değildir |
| Madenköy bakır: 27.273.000 ton; Kurtalan kireçtaşı: 404.172.535 ton; Merkez-Akyamaç-Fişkin alçıtaşı: 41.783.175 ton; Baykan-Girdigan görünür mermer rezervi: 1.600.000 m3 | MTA, Siirt İli Maden ve Enerji Kaynakları | 2010 (Madenköy sondajı 1983, alçıtaşı etütleri 2006-2007) | Rezerv bilgisidir, üretim miktarı değildir |
| Madenköy zenginleştirme atığı: yılda 859.195 ton (2024), yılda 1.306.037 ton (2021) | Siirt İl Çevre Durum Raporları | 2024 ve 2021 | Atık miktarıdır; üretim değildir, ocak sayısı vermez |
| ÇED Gerekli Değildir kararlarında maden sektörü: 5/9 | Siirt İl Çevre Durum Raporu | 2024 | Proje kararıdır, çalışan ocak sayısı değildir |
| Krom: zuhur ve terk edilmiş eski ocak kaydı | MTA | 2010 | İl Müdürlüğü'nün 2018'deki beş krom planıyla uyuşmaz; krom ocak sayısı yazılmıyor |
Sık yapılan hata, tablonun ikinci satırındaki gibi ikincil bir aktarımı birincil kaynak sanmaktır. 2018 raporu "plan" der, 2021 tarihli fizibilite raporu aynı sayıyı "ocak" diye anar; kelime değiştiği için anlam da değişmiş gibi görünür. Bu yazıda sayı yalnızca ilk kaynaktaki haliyle, plan olarak kullanılıyor.
Küçük bir hesap sınıflamanın ne anlattığını gösterir: 27 + 10 + 5 + 4 + 3 + 5 + 2 + 3 toplamı 59 eder. Raporun sınıflamasında kalker 27 ile en kalabalık satırdır, ama plan sayısı ile ocak sayısı arasındaki ilişkiyi kaynak açıklamıyor; bu yüzden kalker için de alçıtaşı için de "şu kadar ocak" denmiyor. Rapor ayrıca ilde iki büyük endüstriyel tesis anar: Kurtalan-Oyacık'taki çimento fabrikası ve Şirvan-Madenköy'deki bakır zenginleştirme tesisi. Güncel il ocak sayısı, bulunabilen kaynaklarda yoktur.
Çeşit çokluğu: işletme ile yatak ayrımı
Siirt kaynaklarında aynı tür iki adla geçer: alçıtaşı ile jips, kalker ile kireçtaşı. Türler şöyle sıralanır:
- Kalker ve kil (çimento hammaddesi): Kurtalan; MTA 2010 rezerv bilgisi verir.
- Alçıtaşı: Kurtalan, Baykan ve Merkez-Akyamaç. MTA'ya göre (2010) yataklarının çoğu özel şirketlerce işletiliyor; Dicle Kalkınma Ajansı raporu (2021) Kurtalan'da iki firmanın tüvenan alçıtaşı çıkardığını yazar.
- Bakır: Şirvan-Madenköy; işletmeci adı raporlar arasında değişir, 2024 raporunda Eti Bakır A.Ş. olarak geçer.
- Mermer: Baykan-Girdigan; MTA'da görünür rezerv olarak anılır (2010).
- Gnays, kaya ve taş, kil: İl Müdürlüğü'nün plan sınıflamasında satır olarak yer alır (2018).
Krom ayrı okunmalıdır. Zuhur, cevherin bir yerde bulunduğunun kaydıdır; işletilen ocak anlamına gelmez. MTA (2010) zuhur ve terk edilmiş eski ocaktan söz ederken İl Müdürlüğü (2018) beş krom planı sınıflamıştır. İki kayıt aynı şeyi ölçmüyor olabilir; hangisinin geçerli olduğunu kaynaklar söylemiyor, bu yüzden krom için ocak sayısı verilmiyor. MTA kil rezervi de kendi içinde tutarsız olduğundan kil için de sayı yazılmıyor.
İşletmede görünen OSB
OSBÜK'ün canlı listesine göre (okuma tarihi 5 Ekim 2026) Siirt'te işletmede görünen OSB, Siirt OSB'dir. Bu kayıt yalnızca bölgenin sanayi altyapısını gösterir; maden ya da taş sevkiyatıyla ilişkilendirilmez.
Çok türlü sevkiyatta tartım kaydı
Plan sayısı ile ocak sayısı karışırsa şu sorun yaşanabilir: il raporundan kopyalanan bir sayı, tesisin gerçek sevkiyatıyla karşılaştırılır ve uyuşmayınca hata kantarda aranır. Oysa fark kâğıttaki sayının cinsindedir. Tesisin gerçek sevkiyatı ancak kendi tartım kaydından okunur. Siirt'in kaynak dili üç noktada kayıt disiplini ister:
- Eş anlamlı adları tek malzeme adı altında kaydedin. Alçıtaşı ile jips, kalker ile kireçtaşı farklı adlarla yazılırsa fişlerde aynı mal iki ayrı adla görünür.
- Aynı araçtan iki cins mal çıkıyorsa parça parça kaydedin. Ara tartımlarda dara kayması toplam net ağırlığı bozar.
- Bağlantı olmasa da tartımı durdurmayın. Kayıt, internet gelmeden alınabilmelidir.
STEQAR bu noktalarda şunları sunar: dara, brüt ve net hesabı ile çift tartım, tartım fişinin tek tıkla alınması, mevcut baskül ve göstergenin değiştirilmemesi; parçalı tartımda aynı araçtan çok ürün ve çok fiş, ara tartımlar arasında dara hatasının önlenmesi; tartım ve fiş kesmenin internetsiz çalışması. Ayrıntılar özellikler sayfasında, sektör kapsamı sektörler sayfasında ve taş ocağı ve maden rehberinde anlatılır; çoklu ürünlü yüklerde kayıt için parçalı tartım yazısına bakabilirsiniz. Kurulum Türkiye genelinde uzaktan yapılır; demo talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Siirt Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Siirt İli 2018 Yılı Çevre Durum Raporu (B.7.3): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/s--rt_-cdr2018-20191115094458.pdf
- Siirt Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Siirt İli 2024 Yılı Çevre Durum Raporu (dosya damgası 2025-12-26): https://webdosya.csb.gov.tr/v2/ced/2025/12/Siirt-2024-DR-20251226105806.pdf
- Siirt Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Siirt İli 2021 Yılı Çevre Durum Raporu: https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/siirt-ilcdr-2021-20221025111744.pdf
- MTA Genel Müdürlüğü, Siirt İli Maden ve Enerji Kaynakları (2010): https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/siirt_madenler.pdf
- Dicle Kalkınma Ajansı, Siirt İli Alçı Taşı Madenciliği Ön Fizibilite Raporu (Şubat 2021; ikincil kaynak): https://www.yatirimadestek.gov.tr/pdf/assets/upload/fizibiliteler/siirt-ili-alci-tasi-madenciligi-on-fizibilite-raporu2021.pdf
- OSBÜK, OSB Listesi (canlı liste; okuma tarihi 5 Ekim 2026): https://osbuk.org/view/osb/osbliste.php
Sık sorulan sorular
Siirt'te kaç maden ocağı var?
Kaynaklarda ilin ocak sayısı yer almıyor. Dolaşan 59 rakamı, Siirt Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü'nün 2018 İl Çevre Durum Raporu'nda yer alan, İl Müdürlüğü'ne sunulup onaylanan Doğaya Yeniden Kazandırma Planı sayısıdır. Plan sayısını ocak sayısına çevirmiyoruz.
59 planın içinde hangi türler var?
Rapora göre yirmi yedi kalker, on alçıtaşı, beş krom, dört bakır, üç mermer, beş kaya ve taş, iki gnays ve üç kil planı. Bu satırları toplayınca 59 çıkar; yani rakam bir sınıflama toplamıdır.
Siirt'te krom ocağı kaç tane?
Bu yazı krom için ocak sayısı vermiyor, çünkü iki resmî kaynak birbirini tutmuyor. MTA'nın 2010 tarihli sayfası ilde zuhur ve terk edilmiş eski ocak kaydı bulunduğunu söyler; İl Müdürlüğü'nün 2018 raporunda ise beş krom planı sınıflanmıştır.
Madenköy bakır atığı üretim miktarını gösterir mi?
Hayır. 2024 İl Çevre Durum Raporu'ndaki yılda 859.195 ton ve 2021 raporundaki yılda 1.306.037 ton, zenginleştirme tesisinin atık miktarıdır. Bakır üretim rakamı değildir ve ocak sayısı hakkında bilgi vermez.
Siirt'te hangi OSB işletmede?
OSBÜK listesine göre (okuma tarihi 5 Ekim 2026) işletmede görünen OSB Siirt OSB'dir. Liste yalnızca sanayi altyapısını gösterir, bir OSB'yi maden ya da taş sevkiyatıyla ilişkilendirmiyoruz.
Aynı araçtan alçıtaşı ve kalker gibi iki malzeme sevk edilirse kayıt nasıl tutulur?
Parçalı tartım bunun içindir: aynı araçtan çok ürün, çok fiş alınır ve ara tartımlar arasında dara hatası önlenir.
STEQAR'ı Siirt'teki bir tesis kullanabilir mi?
Evet. STEQAR Türkiye genelinde uzaktan kurulur ve desteklenir; veriler tesisin kendi bilgisayarında, şifreli veritabanında tutulur.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.