Mardin'de bilinen taş kaynağı, Hoya Formasyonu kireçtaşından elde edilen Mardin taşıdır. Ocak ya da ruhsat sayısı bu sayfanın kaynaklarında yoktur; fosfat ise tesis 1994'te kapandığı için üretim değil rezerv bilgisidir. OSBÜK listesine göre iki OSB işletmede görünür.
Mardin taşı nedir, nereden gelir?
MTA Genel Müdürlüğü yazarlarının, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası yayını olarak çıkan makalesi, Mardin taşının Hoya Formasyonu'ndaki kireçtaşlarından elde edildiğini söyler. Aynı makale, Mardin'de terk edilmiş taş işletme mağaralarının bulunduğunu ve ince işçiliğin azaldığını da not eder. Makalenin yılı belirtilmemiştir. 2011 tarihli Dicle Kalkınma Ajansı TRC3 analizi ise Mardin taşı ile kireçtaşını bölgenin önemli maden kaynakları arasında sayar.
Yalımköy ve Çat-Telbesni rezervleri
MTA'nın 2010 tarihli il belgesi, mermer olarak kullanılabilecek nitelikte iki görünür rezerv verir:
| Saha | Kaya türü | Rezerv |
|---|---|---|
| Merkez, Yalımköy | Kireçtaşı | 47.317.737 ton |
| Derik, Çat-Telbesni | Kumtaşı | 221.025.600 ton |
Rakamlar yeraltındaki miktarı anlatır; kaç ocağın açık olduğunu ya da yıllık sevkiyatı göstermez. Aynı belge Mardin'i maden çeşitliliği bakımından fakir sayar ve endüstriyel hammaddeleri öne çıkarır.
Mazıdağı fosfatı: kapalı tesis
MTA belgesine göre Mazıdağı-Kasrık-Şemikan yataklarındaki işletilebilir sedimanter fosfat rezervi 75,5 milyon tondur; 1993'e kadar işletilen yatakta 68,2 milyon ton kalmıştır. Dicle Kalkınma Ajansı'nın fosfat raporu, 1978-1993 arasında 2.296.000 ton cevher üretildiğini ve tesisin 1994'te kapatılıp atıl kaldığını yazar. Dolayısıyla "Mardin'de fosfat üretiliyor" cümlesi yanlış olur; doğru olan, rezervin ve kapalı bir tesisin varlığıdır.
Kuvars kumu ve çimento hammaddesi
MTA belgesi Kızıltepe-Çimenli'de kuvars kumu ve ilde çimento hammaddesi için rezerv bilgisi verir. İkisi de rezerv düzeyindedir; belgede ocak ya da üretim sayısı yoktur.
ÇED kararlarında maden payı
Mardin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'nün 2021 ve 2022 İl Çevre Durum Raporları, ÇED Gerekli Değildir kararlarında maden sektörünün payını 2021 için 11 / 22, 2022 için 8 / 23 olarak verir. 2021 raporu ayrıca ilde en çok sanayi ve maden sektöründe faaliyet görüldüğünü belirtir. Bunlar proje kararlarıdır; ocak sayısı olarak okunmamalıdır.
İşletmedeki iki OSB
OSBÜK listesine göre Mardin'de işletmede görünen OSB'ler Mardin ve Mardin 2'nci'dir. Yalnız işletmede olanları faaliyette sayıyoruz; liste canlıdır ve okunduğu günden sonra değişmiş olabilir.
Sayı yokken tartım kaydı ne işe yarar?
İldeki ocak sayısını bilmemek, tek bir ocağın ya da sevkiyat noktasının işini aksatmaz. Taş, kum ya da hammadde yükü kapıdan çıkarken ölçülen tek sayı ağırlıktır; bu yüzden her seferin plakası, malzeme cinsi, brüt, dara ve net değeri kayıt altına alınmalıdır. Kesme taşta birim ağırlık yüksek, kum ve hammaddede sefer sayısı fazla olabilir; iki durumda da kaydın sonradan sorgulanabilir olması işi kolaylaştırır. İrsaliye düzenleme biçimi için mali müşavirinize danışın.
STEQAR, Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek veren bir kantar programıdır. Kayıtlar müşterinin kendi bilgisayarında, şifreli veritabanında tutulur; kayıt sessizce değiştirilmez, iptal yalnız tartım sırasında yapılır ve sebep zorunludur. İnternet kesilse de tartım ve fiş kesme çalışır. Ocak sevkiyatı için taş ocağı ve maden rehberine, modüllere özellikler, sektör listesine sektörler sayfasına bakın; kendi kantarınızda denemek için demo talep edin.
Kaynaklar
- MTA, Mardin İli Maden ve Enerji Kaynakları (2010): https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/Mardin_Madenler.pdf
- Dicle Kalkınma Ajansı, TRC3 Bölgesi Mevcut Durum Analizi (2011): https://www.dika.org.tr/assets/upload/dosyalar/trc3-duzey-2-bolgesi-mevcut-durum-analizi.pdf
- Dicle Kalkınma Ajansı, Mazıdağı Fosfat Tesisleri Raporu (2010 sonrası): https://www.dika.org.tr/assets/upload/dosyalar/mazidagi-fosfat-tesislerinin-yeniden-ekonomiye-kazandirilmasina-yonelik-alternatif-yatirim-imkanlari-ve-isletme-modelleri.pdf
- Mardin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 2022 İl Çevre Durum Raporu: https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/mard-n_-cdr2022-20231013125746.pdf
- Mardin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 2021 İl Çevre Durum Raporu: https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/mard-n_-cdr2021-20220721084838.pdf
- MTA Genel Müdürlüğü yazarları, Mardin Taşı ve Özellikleri, TMMOB Jeoloji Mühendisleri Odası yayını (yıl belirtilmemiş): https://www.jmo.org.tr/resimler/ekler/dbbe6abe5f14af8_ek.pdf
- OSBÜK, OSB listesi (canlı liste, 2026-10-05'te okundu): https://osbuk.org/view/osb/osbliste.php
Sık sorulan sorular
Mardin'de kaç taş ocağı var?
Bu sayfanın kaynaklarında Mardin için ocak ya da ruhsat sayısı bulunmuyor; elde yalnız niteliksel ifadeler, MTA rezerv bilgileri ve ÇED sektör payları var. Bu yüzden bir ocak sayısı yazmıyoruz.
Mardin'de fosfat üretiliyor mu?
Hayır, bu sayfadaki kaynaklara göre Mazıdağı fosfat tesisi 1994'te kapatılmış ve atıl kalmıştır. Rezerv bilgisi vardır ama bu bir üretim bilgisi değildir.
Mardin taşı hangi kayadan çıkar?
MTA yazarlarının makalesine göre Mardin taşı, Hoya Formasyonu'ndaki kireçtaşlarından elde edilir. Makalenin yılı belirtilmemiştir.
Mardin'de hangi OSB'ler işletmede?
OSBÜK listesine göre iki OSB işletmede görünür: Mardin ve Mardin 2'nci. Yalnız işletmede olanlar faaliyette sayılır; liste canlıdır ve değişmiş olabilir.
Rezerv rakamı ile ocak sayısı aynı şey mi?
Değil. Rezerv, yeraltında belirlenmiş miktardır; kaç ocağın çalıştığını ya da ne kadar sevk edildiğini söylemez. Bu sayfadaki ton değerlerinin hepsi rezerv ya da geçmiş üretim bilgisidir.
STEQAR Mardin için ne sağlar?
STEQAR Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek veren bir kantar programıdır. Dara, brüt ve net hesabı ile tartım fişini üretir; e-İrsaliye bağlıysa gönderimi yapar. Ayrıntılar özellikler sayfasındadır.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.