Şırnak İl Müdürlüğü'nün 2023 ve 2024 raporlarında madencilik faaliyetlerinden "sadece taş ocakları" yazar; 2022 raporu "taş ve kum-çakıl ocakları" der ve aynı raporda Silopi Termik Santrali'nin işletilen sahalardan çıkartılan asfaltiti kullandığı belirtilir. MTA (2010) asfaltit sahalarını Silopi ve Merkez'de sıralar. İki ifade uyuşmuyor, ocak sayısı kaynaklarda yok.
Rakamlar: kaynak, yıl, okuma notu
| Bilgi | Kaynak | Yıl | Okuma notu |
|---|---|---|---|
| "Madencilik faaliyetlerinden sadece taş ocakları bulunmaktadır"; 9 Doğaya Yeniden Kazandırma Planı | Şırnak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, İl Çevre Durum Raporu | 2023 | Dokuz, plan sayısıdır; ocak sayısı değildir |
| Aynı cümle ve aynı dokuz plan | Aynı kurum, İl Çevre Durum Raporu | 2024 | Metin 2023'ün tekrarı olabilir; ikinci bağımsız teyit sayılmaz |
| "Taş ve kum-çakıl ocakları bulunmaktadır"; taş ocaklarında kırma, eleme ve yıkama üniteleri | Aynı kurum, İl Çevre Durum Raporu | 2022 | Kum-çakıl ifadesi sonraki iki raporda geçmez; nedeni açıklanmıyor |
| Silopi Termik Santrali'nde yakıt olarak "işletilen sahalardan çıkartılan asfaltit" | Aynı kurum, İl Çevre Durum Raporu (C.12) | 2022 | Aynı raporda "sadece taş ve kum-çakıl ocakları" cümlesiyle yan yana durur |
| Asfaltit sahaları Silopi ve Merkez'de; Silopi'de Harbul, Silip, Üçkardeşler, Avgamasya adları; işletme şekli (açık ya da kapalı) kolonu var | MTA, Şırnak İli Maden ve Enerji Kaynakları | 2010 | Sayı bu yazıya alınmadı; belge tarihi 2010, veri yılı belirtilmemiş |
| ÇED Gerekli Değildir kararlarında maden sektörü: 16/22; ÇED Olumlu kararlarında maden: 2/4 | Şırnak İl Çevre Durum Raporu | 2022 | Proje kararıdır; taş ocağı ile asfaltit ayrımı tabloda yok |
| ÇED Gerekli Değildir kararlarında maden sektörü: 23/26 | Şırnak İl Çevre Durum Raporu | 2024 | Proje kararıdır, ocak sayısı değildir |
Sık yapılan hata, "sadece taş ocakları" cümlesini kurumun bütün madenciliği saydığı bir envanter sanmaktır. Aynı kurumun başka bir raporunda başka bir ifade geçince cümlenin envanter olmadığı, bir bölümün kısa anlatımı olduğu ihtimali ortaya çıkar. Bu yazı ihtimali kesinleştirmiyor; yalnızca iki ifadeyi yan yana koyuyor.
Küçük bir hesap uyarısı: ÇED satırı 2022'de 16/22, 2024'te 23/26 olarak yazılmış. İki sayıyı karşılaştırıp "maden faaliyeti arttı" demek mümkün değildir; bunlar proje kararlarıdır ve ilde kaç ocağın çalıştığını anlatmaz. Dokuz plan da aynı şekilde okunur: 2023 ve 2024'te aynı rakam yinelenir, değişmeyen bir sayı ocak sayısının sabit olduğunu göstermez.
Çeşit çokluğu: işletme ile potansiyel ayrımı
Kaynaklarda Şırnak için geçen türleri işletme bilgisine göre ayırmak gerekir:
- Taş ve kum-çakıl ocakları: İl Müdürlüğü raporlarının anlattığı türdür (2022, 2023, 2024). 2023 şikâyet kaydında IV. grup maden ocağındaki patlatma anılır; bu kayıt 2024 raporunun gürültü bölümünde yer alır.
- Asfaltit: Ayrı bir madde olarak MTA (2010) ve santral bağlamında İl Müdürlüğü'nün 2022 raporunda geçer. İl Müdürlüğü'nün taş ocağı cümlesiyle birlikte okunduğunda kayıtlar çelişir.
- Çimento hammaddesi potansiyeli: MTA'ya göre (2010) Merkez ve Cizre'de muhtemel kireçtaşı ve kil rezervi görünür; bu bir potansiyel bilgisidir, işletilen ocak değildir.
- Fosfat (Uludere): MTA'ya göre (2010) düşük tenörlü ve ekonomik bulunmamıştır; ocak denmez.
Santral bağlamı ayrı okunur: 2022 raporundaki yakıt bilgisi, santralin kullandığı yakıtı anlatır; İl Müdürlüğü'nün taş ocağı cümlesini düzeltmez ya da onaylamaz.
İşletmede görünen OSB'ler
OSBÜK'ün canlı listesine göre (okuma tarihi 5 Ekim 2026) işletmede görünen iki OSB vardır:
- Şırnak
- Şırnak Cizre
Listedeki OSB'ler maden ya da taş sevkiyatıyla ilişkilendirilmez; yalnızca sanayi altyapısını gösterir.
Belirsiz envanterde tartım kaydı
İl raporları tutmayınca, tesis için güvenilir olan tek kayıt kendi kantarının kaydıdır. Kaynaklar maden çeşidi konusunda bile ayrışıyorsa, sevkiyatın cinsini tartım sırasında doğru yazmak daha da önem kazanır. Üç alışkanlık işe yarar:
- Malzemeyi tartım sırasında adlandırın. "Taş", "kum-çakıl" ve başka bir cins sonradan tahmin edilmez; fişe kaydı sırasında yazılır.
- Gösterge arızasında elle giriş yapın ama işaretleyin. Elle girilen ağırlık ayrı işaretlenmezse, sonradan hangi kaydın ölçüm, hangisinin giriş olduğu anlaşılmaz.
- Bağlantı kesilirse tartımı bekletmeyin. Kayıt internete bağlı olmamalıdır.
STEQAR bu noktalarda şunları sunar: dara, brüt ve net hesabı ile çift tartım, tartım fişinin tek tıkla alınması, mevcut baskül ve göstergenin değiştirilmemesi; gösterge arızasında elle ağırlık girişiyle kaydın sürmesi ve manuel girişlerin ayrı işaretlenip denetlenebilmesi; tartım ve fiş kesmenin internetsiz çalışması. Ayrıntılar özellikler sayfasında, sektör kapsamı sektörler sayfasında ve taş ocağı ve maden rehberinde anlatılır; bağlantısız çalışma için internetsiz çalışan kantar programı yazısına bakabilirsiniz. Kurulum Türkiye genelinde uzaktan yapılır; demo talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Şırnak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Şırnak İli 2022 Yılı Çevre Durum Raporu (C.12.2 ve C.14): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/s-rnak_-cdr2022-20231006154916.pdf
- Şırnak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Şırnak İli 2023 Yılı Çevre Durum Raporu (B.7.3): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/sirnak_-cdr2023-20240705110218.pdf
- Şırnak Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Şırnak İli 2024 Yılı Çevre Durum Raporu: https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/sirnak_-cdr2024-20250718094919.pdf
- MTA Genel Müdürlüğü, Şırnak İli Maden ve Enerji Kaynakları (2010): https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/Sirnak_Madenler.pdf
- OSBÜK, OSB Listesi (canlı liste; okuma tarihi 5 Ekim 2026): https://osbuk.org/view/osb/osbliste.php
Sık sorulan sorular
Şırnak'ta yalnızca taş ocağı mı var?
İl Müdürlüğü'nün 2023 ve 2024 raporları madencilik faaliyetlerinden sadece taş ocaklarının bulunduğunu yazar; 2022 raporu taş ve kum-çakıl ocaklarından söz eder. Aynı kurumun 2022 raporu ise Silopi Termik Santrali'nin işletilen sahalardan çıkartılan asfaltiti kullandığını yazar. Bu iki ifade birbirini tutmuyor; hangisinin geçerli olduğunu kaynaklar açıklamıyor.
Asfaltit için neden sayı verilmiyor?
Çünkü sayı verecek tutarlı bir kaynak çifti yok. İl Müdürlüğü asfaltiti ocaklar arasında saymıyor, MTA'nın 2010 tarihli sayfası ise Silopi ve Merkez'de asfaltit sahalarını sıralıyor. Çelişen iki metin arasında seçim yapmak yerine asfaltit bu yazıda ayrı madde olarak, sayısız anılıyor.
Şırnak'taki 9 ocak sayısı mıdır?
Hayır. Dokuz, İl Müdürlüğü'ne sunulan Doğaya Yeniden Kazandırma Planı sayısıdır. 2023 raporundaki bu sayı 2024 raporunda aynen yinelenir ve 2024 metni 2023'ün tekrarı olabilir. Plan sayısını ocak sayısına çevirmiyoruz.
ÇED kararlarındaki maden sayıları çalışan ocak sayısı mıdır?
Hayır. 2022 raporunda ÇED Gerekli Değildir kararlarında maden sektörü 16/22, 2024 raporunda 23/26 olarak geçer; bunlar proje kararlarıdır. Tabloda taş ocağı ile başka maden ayrımı yoktur.
Şırnak'ta hangi OSB'ler işletmede?
OSBÜK listesine göre (okuma tarihi 5 Ekim 2026) işletmede görünen iki OSB var: Şırnak ve Şırnak Cizre. Liste yalnızca sanayi altyapısını gösterir; bir OSB'yi maden ya da taş sevkiyatıyla ilişkilendirmiyoruz.
Gösterge arızalanırsa tartım kaydı nasıl sürer?
Manuel tartım bunun içindir: elle ağırlık girişiyle kayıt devam eder ve fiş kesilir. Manuel girişler ayrı işaretlenir ve denetlenebilir.
STEQAR'ı Şırnak'taki bir tesis kullanabilir mi?
Evet. STEQAR Türkiye genelinde uzaktan kurulur ve desteklenir; veriler tesisin kendi bilgisayarında, şifreli veritabanında tutulur.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.