Parçalı tartım, tek araca yüklenen ya da araçtan boşaltılan birden fazla ürünün ağırlığını, ürünler arasında aracı yeniden tartarak ürün ürün bulma yöntemidir. Ardışık iki ağırlığın farkı o ürünün ağırlığıdır. STEQAR'da aynı araçtan çok ürün için çok fiş alınır, ara tartımlar arasında dara hatası önlenir ve irsaliye isterseniz tek seferde toplu, isterseniz parça parça gönderilir.
Parçalı tartım ne zaman gerekir?
Normal tartımda araç iki kez kantara çıkar ve aradaki fark net ağırlığı verir. Ama bazı işlerde araca tek cins mal yüklenmez. Ocakta kamyon farklı boyutlarda agrega alır, hurda sahasında aynı araç birkaç cins toplar, nakliyede karma yük taşınır. Alıcı da her cinsin ağırlığını ayrı görmek ister. Araç tek bir ağırlık farkıyla çıkıp giderse hangi üründen kaç kilogram gittiği bilinemez. Ürün ürün ağırlık gereken yerde parçalı tartım kullanılır.
Hesap nasıl yapılır? Üç ürünlü örnek
Genel yöntemde mantık basittir: her ürün yüklendikten sonra araç yeniden tartılır ve bir önceki ağırlık çıkarılır. Aşağıdaki rakamlar uydurma bir örnektir.
| Aşama | Araç ve yük (kg) | Ürünün ağırlığı (kg) |
|---|---|---|
| Boş araç (dara) | 14.000 | - |
| Birinci ürün yüklendi | 22.400 | 8.400 |
| İkinci ürün yüklendi | 31.000 | 8.600 |
| Üçüncü ürün yüklendi | 38.200 | 7.200 |
| Toplam net | 38.200 eksi 14.000 | 24.200 |
Üç ürünün toplamı, son ağırlıkla ilk dara arasındaki farka eşit çıkar. Eşit çıkmıyorsa bir ara ağırlık yanlış yazılmış demektir.
Adım adım akış
- Araç ilk kez tartılır. Satışta çoğunlukla boş araç gelir ve bu ağırlık dara olarak kalır. Alışta araç yüklü gelir; her ürün boşaldıkça ağırlık düşer ve farklar yine ürün ürün bulunur.
- Birinci ürün yüklenir, araç yeniden tartılır. Yeni ağırlıktan ilk ağırlık çıkarılır; kalan, birinci ürünün ağırlığıdır.
- Sıradaki ürünlerde aynısı yapılır. Her seferinde bir önceki ara ağırlık çıkarılır, ilk dara değil. Karışıklığın çoğu burada çıkar.
- Her ürün kendi adıyla kaydedilir. Ürün, ağırlık ve sıra birlikte durursa hangi farkın hangi ürüne ait olduğu sonradan tartışılmaz.
- Fiş ve irsaliye hazırlanır. Fişi tek tıkla basarsınız; irsaliye için aşağıdaki seçeneklere bakın.
Ara tartımlarda dara hatası
Parçalı tartımda kaybın büyük kısmı ara ağırlıklardan gelir. Elle hesap yapılan sahalarda şunlar sık görülür:
- Her seferinde ilk darayı çıkarmak. İkinci ürünün farkı birinci ürünü de içerir; birinci ürün iki kez sayılır, toplam şişer.
- Ara tartımı atlamak. İki ürün tek kalem gibi görünür, alıcı ayrı ayrı ağırlık sorduğunda cevap yoktur.
- Farkı yanlış ürüne yazmak. Üç ürün birbirine karışınca ay sonunda stok ile satış tutmaz.
- Kilogram ile ton karışması. Fişte iki birim de yer alır; hangisinin okunduğuna dikkat edilmezse bin kat hata çıkar.
STEQAR'da parçalı tartım modülü ara tartımlar arasında dara hatasını önler; bu hesabı kâğıtta ya da hesap makinesinde tutmanız gerekmez.
Toplu irsaliye mi, parça parça mı?
Çok ürünlü sevkiyatta belge sorusu ayrıca çıkar. STEQAR'da iki yol vardır:
| Seçenek | Ne olur | Ne zaman uygun düşer |
|---|---|---|
| Toplu irsaliye | Tüm ürünler tek seferde, bir belgede gönderilir | Sevkiyat tek parça olarak gösterilecekse |
| Parça parça irsaliye | Ürünler için belgeler ayrı ayrı gönderilir | Belgenin ürün ürün ayrılması isteniyorsa |
Hangisinin işinize uyduğuna muhasebeniz karar verir; mevzuatla ilgili sorular için ilgili kuruma ve mali müşavirinize danışın. Belgenin tartımdan nasıl çıktığı e-irsaliye sayfasında anlatılıyor.
STEQAR'da parçalı tartım
- Aynı araçtan çok ürün, çok fiş.
- Ara tartımlar arasında dara hatası önlenir.
- İrsaliye tek seferde toplu ya da parça parça gönderilebilir.
- Kantarcı telefondan kantara canlı bağlanıp parça ekleyebilir ve fişi onaylayabilir.
Modülün tanıtımı özellikler sayfasında; bir ocağın bu akışı nasıl kullandığı için Mersin taşocağı yazısına; sıradan bir tartımın bütün adımları için kantar programı nasıl kullanılır rehberine bakın. Kendi araçlarınızla denemek için demo talep edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Parçalı tartım ile normal tartım arasındaki fark nedir?
Normal tartımda araç iki kez tartılır ve ortaya tek bir net ağırlık çıkar. Parçalı tartımda araç ürünler arasında da tartılır; her ürünün ağırlığı ayrı bulunur ve aynı araç için birden fazla ürün kaydı oluşur.
Parçalı tartımda her ürün için ayrı fiş çıkar mı?
Evet. STEQAR'da aynı araçtan çok ürün, çok fiş alınabilir. Fiş tek tıkla basılır.
Parçalı tartımda irsaliye tek mi kesilir, ürün ürün mü?
İkisi de mümkündür: tek seferde toplu irsaliye kesilebilir ya da irsaliye parça parça gönderilebilir. Hangisini seçeceğinizi alıcınızla ve muhasebenizle konuşarak belirleyin.
Parçalı tartımı telefondan yapabilir miyim?
Kantarcı kantara canlı bağlanıp telefondan dara ve brüt alabilir, parça ekleyebilir ve fişi onaylayabilir. Bu özellik hem normal hem parçalı tartımda çalışır.
Parçalı tartım hangi işletmelerde işe yarar?
Aynı araca birden fazla ürün yüklenen ya da araçtan birden fazla ürün boşaltılan her yerde: farklı boyutta agrega çıkaran ocaklar, karışık cins toplayan hurda ve geri dönüşüm sahaları, karma yük taşıyan nakliye işleri.
Parçalı tartım ayrı bir modül mü?
Evet, modüller ayrı eklenir ve parçalı tartım bunlardan biridir. Hangi modüllerin gerektiği işinize bağlıdır; ayrıntı paketler sayfasındadır.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.