Muğla için Güney Ege Kalkınma Ajansı'nın Mayıs 2019 raporu ocak değil firma sayısı verir: maden ocağı işleten firma sayısı 105, bunların 65'i mermer ocağı işleten firmadır. Mermer Milas, Kavaklıdere, Yatağan ve Menteşe'de, boksit Yatağan'da, linyit Milas ve Yatağan'da geçer. Ocak sayısı bu belgelerde yok; sevkiyat miktarını tesisin tartım kaydı gösterir.
Ocak değil, firma sayısı
Güney Ege Kalkınma Ajansı'nın Muğla İş ve Yatırım Ortamı Raporu (Mayıs 2019) il için şu sayıları verir: maden ocağı işleten firma sayısı 105; bunların 65'i mermer ocağı işleten firma. Ayrıca 80 mermer işleme tesisi var. Raporun başka bir yerinde mermer ve maden ürünleri üreten firmalar ayrı kümeler olarak yer alır: mermer firması sayısı 108 (4.250 kişi istihdam), maden ürünleri firması sayısı 10 (469 kişi). Mermer firmalarının 68'i ihracat da yapar.
Bu sayılar birbirine eklenmez ve birinden öbürü türetilmez. Raporda 105 ile 108 farklı kategoriler olarak kurulmuş görünüyor ve aradaki ilişki açıklanmamış. Bir firmanın birden çok ocağı olabilir, bir ocağı birden çok firma işletiyor olabilir; bu yüzden firma sayısı ocak sayısına çevrilemez. Veri 2019 tarihlidir.
İlçe ilçe tür dağılımı
| İlçe | Kaynakta anılan türler |
|---|---|
| Milas | Mermer, linyit, feldspat, çimento hammaddeleri |
| Yatağan | Mermer, boksit, linyit, çimento hammaddeleri |
| Menteşe | Mermer, kum-çakıl |
| Kavaklıdere | Mermer |
| Köyceğiz | Kum-çakıl |
| Dalaman | Manyezit |
MTA'nın il serisi bunlara kalsit, kireçtaşı, krom, manganez, demir, dolomit, asbest, bakır-kurşun-çinko, kükürt, olivin, zımpara ve grafiti de ekler; bunlar için ilçe eşleşmesi tabloya alınmadı. Çevre durum raporu (2022 yılı, 2024'te yayımlanmış) mermer ocağı ve işleme tesislerinin ağırlıklı olarak Yatağan, Kavaklıdere ve Menteşe'de bulunduğunu söyler. Tablodaki her satır tür varlığı bilgisidir; ilçedeki ocak sayısını göstermez.
Tek işletmede OSB: Milas
OSBÜK'ün canlı listesine göre Muğla'da iki OSB kaydı vardır ve işletmede, yani faaliyette görünen yalnızca Milas'tır. Diğer kayıt planlama, altyapı ya da kamulaştırma aşamalarından birindedir. Liste canlı olduğu için okuduğunuz gün değişmiş olabilir.
Rakamı okurken dört adım
- Birimine bakın. Ocak mı, firma mı, ruhsat mı, tesis mi? Muğla'da veri firma sayısıdır.
- Yılına bakın. Burada 2019; aradan geçen sürede sayı değişmiş olabilir.
- Kapsamına bakın. Yatak ve potansiyel bilgisi, işletme bilgisi değildir.
- Kaynağın uyarısını okuyun. İhracat örneğinde rapor, rakamın gerçeği yansıtmayabileceğini kendisi yazıyor.
Tartım kaydı neyi tamamlar?
Firma sayısı sektörün büyüklüğünü anlatır, bir ocağın günlük çıkışını anlatmaz. Kum, çakıl, mıcır, linyit ya da mermer blok sevk eden bir tesis için günlük sevkiyat, kantardan geçen her aracın kaydıdır: plaka, malzeme, alıcı firma, brüt, dara, net ve zaman. Sevkiyat sık olduğunda plakayı elle yazmak hem yavaşlatır hem hata üretir; kamerayla okuma burada işe yarar.
STEQAR bir kantar programıdır. Şoför araçtan inmeden plakayı okur; emin olamadığında kantarcıyı uyarır ve tek tıkla düzeltmesine izin verir. Tartım, plaka okuma ve fiş kesme internet olmadan da çalışır; bağlantı dönünce bekleyen e-irsaliyeleri operatör yeniden gönderir. Veriler tesisin kendi bilgisayarında, şifreli veritabanında tutulur. Ayrıntılar plaka okuma özelliğinde; sektör kapsamı sektörler sayfasında ve taş ocağı ve maden rehberinde. Hizmet Türkiye genelinde uzaktan verilir; demo talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Güney Ege Kalkınma Ajansı, Muğla Yatırım Destek Ofisi, Muğla İş ve Yatırım Ortamı Raporu (Mayıs 2019): https://geka.gov.tr/uploads/pages_v/mugla-is-ve-yatirim-ortami-raporu.pdf
- Muğla Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Muğla İl Çevre Durum Raporu (2022 yılı raporu, 2024): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/mugla_-cdr2022-20240301095753.pdf
- MTA Genel Müdürlüğü, İl İl Maden ve Enerji Kaynakları: Muğla (sayfada tarih yok): https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/Mugla_Madenler.pdf
- OSBÜK, OSB Listesi (canlı liste; tarih belirtmiyor): https://osbuk.org/view/osb/osbliste.php
Sık sorulan sorular
Muğla'da kaç maden ocağı var?
Elimizdeki belgeler ocak sayısı vermiyor, firma sayısı veriyor. Güney Ege Kalkınma Ajansı'nın Mayıs 2019 tarihli raporuna göre ilde maden ocağı işleten firma sayısı 105, bunların 65'i mermer ocağı işleten firmadır.
Muğla'da mermer ocakları hangi ilçelerde yoğun?
2022 yılı çevre durum raporu (2024'te yayımlanmış) mermer ocağı ve mermer işleme tesislerinin ağırlıklı olarak Yatağan, Kavaklıdere ve Menteşe'de bulunduğunu belirtir. MTA sayfası mermeri Milas için de sayar.
Muğla'da boksit ve linyit nerede geçiyor?
MTA sayfasında boksit Yatağan için, linyit Milas ve Yatağan için sayılır. Bunlar yatak ve potansiyel bilgisidir; hangi sahanın bugün işletildiği bu belgelerden çıkmaz.
Muğla'da işletmede OSB var mı?
OSBÜK listesine göre ilde iki OSB kaydı bulunur ve yalnızca biri, Milas, işletmede görünür. Diğer kayıt işletmede sayılmaz.
Maden ihracatı rakamı ildeki üretimi gösterir mi?
Raporun kendisi göstermediğini söyler: Muğla kayıtlı maden ihracatı için verilen 2018 rakamı gerçeği yansıtmayabilir, çünkü ihracatın bir kısmı başka illerden yapılır. Bu yüzden ihracat rakamını yazıya almadık.
Ocaktan çıkan kum, çakıl ya da mermer bloku için tartım neden gerekir?
Çünkü miktar, alıcıya kesilen belgenin ve ocak sahibinin kayıtlarının ortak dayanağıdır. İl istatistiği bu miktarı vermez; plaka, malzeme, brüt, dara ve net ağırlığı yalnızca kantardaki kayıt taşır.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.