Denizli'de 2007 verisine göre yedi traverten havzasında 63, dört havzada 9 mermer ocağı üretimdeydi; toplam 72 ocak eder. Güncel resmî sayı bulunamadığı için bu rakam bugünün durumu olarak okunmamalıdır. OSBÜK listesine göre dört OSB işletmede görünür. Sevkiyat için dayanak, ocağın kendi tartım kaydıdır.
Bir sayının yaşı: 2007 verisi
Denizli traverten ve mermer ocağı denince en sık anılan sayı, Marmara Coğrafya Dergisi'nin 18. sayısında (Temmuz 2008) yayımlanan akademik bir makaleden gelir. Makale 2007 yılını anlatır: yedi traverten havzasında 63, dört havzada 9 mermer ocağı, yani 72 ocak üretimdedir. Aynı yıl için toplam ham mermer-traverten üretimi 603.000 m³, bunun 592.500 m³'ü traverten olarak yazılmıştır.
| Veri | Yıl | Kaynak türü | Dikkat |
|---|---|---|---|
| 63 traverten, 9 mermer ocağı | 2007 (makale Temmuz 2008) | Akademik dergi makalesi | Güncel resmî sayı bulunamadı |
| Kaklık kireçtaşı ve kil-marn rezervi | Tarih yok (MTA il serisi) | MTA il belgesi | Rezerv sayısıdır, üretim değil |
| Manganez cevherleşmesi | Tarih yok (MTA il serisi) | MTA il belgesi | Üretim rakamı da tarihsizdir |
| Coğrafi işaret tescili | 2011 (makale 2023) | MAPEG çalışanı yazarlı makale | Kimlik bilgisi, ocak sayısı vermez |
Haber sitelerinde ihalesiz ruhsat satışı ya da başka bir traverten ocağı sayısı geçen yazılar var; bunları doğrulayamadığımız için kullanmadık. Ocak sayısı arayan biri, yılı belli olmayan her rakamı sorgulamalıdır.
Traverten ve coğrafi işaret
MTA il belgesi mermer (traverten), kum-çakıl, kuvarsit, manganez ve krom türlerini ilin en önemli madenleri olarak sayar ve Balıkesir'den sonra en büyük mermer-traverten yataklarının Denizli'de olduğunu yazar. Traverten ocakları Honaz-Kaklık, Kocabaş, Çal-Ballık ve Akköy çevresinde toplanır. "Denizli Traverteni" ismi, 151 numaralı coğrafi işaretle 29.11.2011'de tescillidir; 2023 tarihli makale, Denizli'yi doğal taş sektöründe ilk sırada yer alan bir bölge olarak anlatır.
Valilik çevre durum raporu ise ilde mermer fabrikaları, mermer işletmeleri ve ocaklardan kaynaklanan mermer pasası ile traverten parçalarının yönetiminden söz eder. Yani sevk edilen yük yalnızca işlenmiş bloktan ibaret olmayabilir.
Traverten dışında Denizli
- Kum-çakıl: Merkez ve Buldan.
- Kuvarsit: Merkez.
- Manganez: Tavas ve Kale'de yaklaşık 4.000.000 ton cevherleşme, kalan yaklaşık 2.700.000 ton; Tavas-Ulukent'ten yılda yaklaşık 20.000 ton cevher üretiliyor (MTA, tarihsiz).
- Krom: Acıpayam ve Tavas.
- Kireçtaşı ve kil-marn: Çal-Kaklık yatağında 29.500.000 ton kireçtaşı ile 13.000.000 ton kil-marn rezervi çimento hammaddesine elverişlidir; MTA bölgede bir çimento fabrikasının faaliyette olduğunu yazar.
- Linyit: Çivril ve Tavas.
İşletmedeki OSB'ler
OSBÜK listesine göre Denizli'de dört OSB işletmede (faaliyette) görünür: Denizli, Denizli Çardak, Denizli Deri İhtisas ve Karma ile Denizli-Sarayköy TDİ (Jeotermal). Liste canlıdır; adlardan hangi bölgenin ne sevk ettiği çıkarılmamalıdır.
Ocaktan fabrikaya: tartım kaydı
Denizli'de taş ocaktan işleme fabrikasına da gidebilir, doğrudan alıcıya da. Kaynaklarda hacim (m³) ve ton birlikte kullanılıyor; kantarda ise ölçülen şey araçla gelen ağırlıktır. Bunun için üç şey düşünülmelidir:
- Gideceği yer yazılmalı. Aynı malzeme ocaktan fabrikaya da, doğrudan alıcıya da gidebilir; kayıtta gideceği yer alanı bu ayrımı korur.
- Sefer çoksa bekleyen kayıt izlenmeli. Ocak ile fabrika arasında gidip gelen araç için ilk ağırlığı alınmış kayıt "bekleyen" olarak görünür; kantarcı hangi aracın dönmediğini listeden görür.
- Değişiklik iz bırakmalı. Sonradan düzeltilen bir tartımın eski hali silinmez; kimin neyi değiştirdiği kayıtta durur.
STEQAR bu kayıt işini yapan bir kantar programıdır: dara, brüt ve net hesabını yapar, fişi basar, kamera varsa plakayı okur ve çevrimdışı çalışır. Sektör akışı için taş ocağı ve maden rehberine, sektörler sayfasına ve özelliklere bakın; demo talebi için iletişim formu hazır.
Kaynaklar
- MTA Genel Müdürlüğü, Denizli İli Maden ve Enerji Kaynakları (il maden potansiyeli serisi; sayfada tarih yok): https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/Denizli_Madenler.pdf
- Marmara Coğrafya Dergisi, sayı 18, Temmuz 2008 (2007 verisi): https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/3177
- Aurum Mühendislik Sistemleri ve Mimarlık Dergisi, 7(2), Kış 2023: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3533411
- Denizli Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 2020 Yılı Çevre Durum Raporu (2021): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/2020_den-zl-_-cdr-20211018151306.pdf
- Güney Ege Kalkınma Ajansı (GEKA), 2011: https://geka.gov.tr/uploads/pages_v/o_19v5e0ki7134g6no139s7pj10658.pdf
- OSBÜK, Organize Sanayi Bölgeleri listesi (canlı liste, 2026-10-05 tarihinde alındı): https://osbuk.org/view/osb/osbliste.php
Sık sorulan sorular
Denizli'de kaç traverten ocağı var?
Bulabildiğimiz akademik makale 2007 verisine göre yedi traverten havzasında 63 ocak sayar. Güncel resmî bir sayı bulunamadı; 2007 rakamı bugünün durumu olarak okunmamalı.
Denizli'de mermer ocağı sayısı nedir?
Aynı makale 2007 için dört havzada 9 mermer ocağının üretimde olduğunu yazar. Bu da yaşı olan bir sayıdır ve güncel ocak sayısı yerine geçmez.
Denizli traverteni neden coğrafi işaretli diye anılıyor?
Denizli Traverteni ismi 151 numaralı coğrafi işaretle 29.11.2011 tarihinde tescil edilmiştir. Bu bilgi MAPEG çalışanlarının da yazar olduğu 2023 tarihli bir makalede yer alır.
Denizli'de traverten dışında hangi madenler çıkar?
MTA il belgesi kum-çakıl, kuvarsit, manganez ve krom gibi türleri sayar. Çal ilçesindeki Kaklık yatağı için çimento hammaddesine elverişli kireçtaşı ve kil-marn rezervi de belgededir.
Denizli'de hangi OSB'ler işletmede?
OSBÜK listesine göre dört OSB işletmede görünür: Denizli, Denizli Çardak, Denizli Deri İhtisas ve Karma ile Denizli-Sarayköy TDİ (Jeotermal). Liste canlı olduğu için değişebilir.
Taş ve mermer sevkiyatında tartım kaydında ne bulunmalı?
Plaka, malzeme, brüt, dara ve net ağırlık, tartım zamanı ve gideceği yer. Bu alanlar kayıtta durursa sevk belgesi ve raporlar aynı veriden üretilir.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.