e-İrsaliye iptal edilmez; GİB kılavuzu belgenin iptalini söz konusu görmez. Elinizde iki yol var: mal yola çıkmadan önce mal ya da alıcı hatalıysa alıcının vereceği ret yanıtı, mal yola çıktıysa taşıyan ya da taşıtan tarafın düzenleyeceği yeni e-İrsaliye. Onaylanmamış taslak ise zaten geçerli belge sayılmaz.
İptal ekranı arayanlar
Aramalarda sık görülen iki cümle var: gönderilen e-İrsaliye nasıl iptal edilir ve GİB portalında iptal nereden yapılır. Kaynaklara baktığımızda iki cümlenin de dayanağı yok. Kılavuzun on dördüncü bölümü tek cümleyle başlar: belgenin iptali söz konusu değildir. Ardından yalnızca bir istisna benzeri hükmü ekler; mal yola çıkmadan önce içerik ya da alıcı hatalıysa alıcı tarafın ret yanıtı verebilmesi.
Yani aranan şey bir düğme değil, bir karardır: elinizdeki hata hangi aşamada, kimin elinde çözülebilir? Aşağıdaki ağaç bu soruyu üç aşamaya böler.
Hatayı ne zaman fark ettiniz?
| Aşama | Elinizdeki yol | Dayanak |
|---|---|---|
| Belge taslakta, onaylanmadı | Eksikleri tamamlayıp onaylayın. Onaylanmamış taslağın kâğıt ya da elektronik çıktısı hukuki geçerlilik taşımaz; sevkte onaylı belge bulunmalıdır. | Kılavuz 15.31 |
| Onaylandı ve GİB'e gitti, mal henüz yola çıkmadı | Hata malın içeriğinde ya da alıcıdadır; alıcı belgenin tamamını ret yanıtıyla geri çevirebilir. Sevk için doğru bilgilerle düzenlenmiş bir belge gerekir. | Kılavuz 12 ve 14; Tebliğ IV.3.4 |
| Mal yola çıktı | Ret yanıtı geçersizdir. Mal teslim alınıyorsa kabul ya da kısmi kabul yanıtı mümkündür; geri dönüyor ya da başka alıcıya gidiyorsa yeni e-İrsaliye düzenlenir. | Kılavuz 12; Tebliğ IV.3.4 |
| Zorunlu alan eksik ya da yok | Böyle bir belge şema kontrolünden geçemez ve kılavuza göre geçersizdir. | Kılavuz 9 ve 15.32 |
| Alıcı e-İrsaliye kullanıcısı değil | Belge sistem içinden alıcıya iletilmediği için alıcı yanıtı yolu işlemez; bu durumdaki düzeltme için kaynaklarda ayrı usul bulamadık, GİB'e danışın. | Kılavuz 8 |
Ret ve kabul yanıtlarının ayrıntısı, geri dönen malda hangi belgenin kesildiği ve kantar tarafındaki etkisi ayrı bir yazıda: e-İrsaliye iade ve red nasıl yapılır. Burada yalnızca hangi kapıya gideceğinizi seçtik.
Sık yanlış beklentiler
- Yanıtı satıcı verir sanmak. İrsaliye yanıtı belgenin muhatabı olan alıcıdan gelir. Satıcı olarak elinizde bir geri çekme düğmesi aramayın; yapabileceğiniz, alıcıyla konuşmak ve gerekiyorsa yeni belge düzenlemektir.
- Reddin her zaman geçerli olduğunu düşünmek. Ret, yalnız sevkten önce ve yalnız içerik ya da alıcı hatasında işler. Mal yola çıktıktan sonra verilen ret kılavuza göre hükümsüzdür.
- Yanıtın zorunlu olduğunu düşünmek. Kılavuz irsaliye yanıtını bir zorunluluk değil, mükellefe sunulan bir imkân olarak anlatır; yanıt dönülmeyen belgede mallar yedi gün sonunda tam teslim alınmış sayılır.
- Matbu irsaliyeyle telafi edilebileceğini varsaymak. Uygulamaya kayıtlı mükellef için kâğıt sevk irsaliyesi yalnız tebliğdeki istisnai hallerde ve süreklilik arz etmeyecek biçimde mümkündür.
- Süre hesabını belge tarihine göre yapmak. Dikkat edilecek tarih belge tarihi değil, belgede yazan fiili sevk tarih ve zamanıdır.
Tebliğde geçen başka bir iptal
Tebliğin V.10 numaralı bölümünün başlığında iptal, itiraz, ihbar ve ihtar sözcükleri birlikte geçer. Metin, Türk Ticaret Kanunu uyarınca noter, taahhütlü mektup ya da kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılan ihbar ve ihtarlar ile e-Belge iptal işlemlerinin, GİB'in yayımlayacağı kılavuzdaki usulle elektronik ortamda GİB sistemine bildirilmesini zorunlu kılar. Bu hükmün bir e-İrsaliye belgesine nasıl uygulandığı e-İrsaliye kılavuzunda anlatılmıyor ve bu yüzden onu bir iptal yöntemi gibi sunmuyoruz. Tebliğ ile kılavuzun birlikte nasıl okunacağı konusunda GİB'e ya da mali müşavirinize danışın.
Hata fark edince sırayla bakın
- Belge durumunu görün. Taslak mı, onaylı mı, GİB sistemine iletilmiş mi? Durum kodlarının anlamı için durumlar ve hatalar yazısına bakın.
- Fiili sevk zamanına bakın. Belgede yazan tarih ve saat geçtiyse mal yola çıkmış sayılır; ret yolu kapanmıştır.
- Hatanın türünü ayırın. Mal ve alıcı bilgisi mi, yoksa başka bir alan mı? Kılavuzdaki ret koşulu yalnızca birincisini anar.
- Alıcıyı arayın. Alıcı e-İrsaliye kullanıcısıysa yanıtı o verir. Kullanıcı değilse yukarıdaki tabloya göre GİB'e danışın.
- Yeni belge gerekiyorsa sevki yeni belgeyle yapın. Gönderim zamanı kuralları için gönderim süresi yazısına bakın.
- Çift belgeyi kontrol edin. Aynı sevk için iki belge dolaşmaması gerekir; kantarda bu riskin nasıl azaltıldığı mükerrer e-İrsaliye önleme yazısında.
Kantar kaydı ve GİB belgesi
Kantarda bir tartımı iptal etmek ile GİB'deki belgeyle uğraşmak iki ayrı iştir. STEQAR'da tartımın iptali yalnız tartım sırasında ve sebep yazılarak yapılır, kimin iptal ettiği kayıtta görünür; kayıtlar sessizce değiştirilmez. GİB tarafında ise yukarıda anlatıldığı gibi belge iptali tanımlı değildir. Tartım biter bitmez e-İrsaliye gönderildiği için hata fark edildiğinde belge büyük olasılıkla çoktan sistemdedir; bu yüzden en güvenli alışkanlık, belgeyi göndermeden önce plaka, firma ve malzeme bilgisini tartım ekranında gözden geçirmektir. İnternet kesildiğinde kayıt bekleyen olarak saklanır ve bağlantı dönünce operatör yeniden gönderir; bu akış internet kesilince e-İrsaliye yazısında. Ürün tarafını e-İrsaliye sayfasında bulabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgi içindir. Her olayın sonucu farklı olabilir; güncel şartlar için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu, Versiyon 1.2, 07 Eylül 2022. Kullanılan bölümler: 7, 8, 9, 11, 12, 14, 15.31 ve 15.32. https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Irsaliye_Uygulama_Kilavuz_1.2.pdf
- Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509), Resmî Gazete 19/10/2019 - 30923; 31/12/2025 tarihli (33124, 5. mükerrer) değişikliğe kadar işlenmiş birleştirilmiş metin (erişim: 07/10/2026). Kullanılan bölümler: IV.3.1, IV.3.4, V.5.3 ve V.10. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=33905&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
Sık sorulan sorular
GİB portalında e-İrsaliye iptal düğmesi var mı?
GİB'in e-İrsaliye kılavuzu belgenin iptalinin söz konusu olmadığını yazar. Portalda ya da entegratörünüzün ekranında iptal adıyla bir seçenek görürseniz ne yaptığını GİB'e veya entegratörünüze sorun; bu sayfa ekran düzenlerini tarif etmez.
Gönderilmiş e-İrsaliye nasıl iptal edilir?
Kılavuza göre iptal tanımlı değildir. Mal yola çıkmadan önce mal ya da alıcı bilgisi hatalıysa alıcı belgeyi tümüyle reddedebilir. Mal yola çıktıysa ret hükümsüzdür ve yeni bir e-İrsaliye düzenlenmesi gerekir.
Plakayı ya da şoför bilgisini yanlış yazdım, ne yapmalıyım?
Kılavuz, gönderilmiş belgede tek tek alan düzeltmesini tarif etmez. Bu hatanın malın muhteviyatındaki ya da alıcıdaki hata sayılıp sayılmayacağı kılavuzdan çıkmıyor; sevk başlamadan önce GİB'e ya da mali müşavirinize danışın.
Alıcı reddederse ne kadar süre içinde yanıt vermeli?
Kılavuza göre irsaliye yanıtı, belgede yazan fiili sevk tarihinden itibaren yedi gün içinde verilir. Ret yalnız sevkten önce ve yalnız mal ya da alıcı hatasında geçerlidir; bunların dışındaki retler hükümsüzdür.
Alıcı e-İrsaliye uygulamasına kayıtlı değilse hatalı belge nasıl düzeltilir?
Kılavuza göre kayıtsız alıcıya giden belge sistem içinden alıcıya iletilmez. Okuduğumuz bölümlerde bu durumdaki hatalı belge için ayrı bir yol tarif edilmiyor; güncel usul için GİB'e danışın.
Kantarda tartım kaydını iptal edersem GİB'deki belge de iptal olur mu?
GİB tarafında belge iptali tanımlı olmadığı için iki kaydı ayrı düşünmek gerekir. STEQAR'da tartım iptali yalnız tartım sırasında ve sebep yazılarak yapılır; gönderilmiş belge için bu sayfadaki yollar geçerlidir.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.