e-İrsaliye iptal edilemez. Alıcı, malın fiili sevkinden önce ve yalnızca malın ya da alıcının hatalı olduğu durumda belgeyi irsaliye yanıtıyla tümüyle reddedebilir; sevkten sonraki ret hükümsüzdür. Mal geri dönüyorsa ya da başka alıcıya gidiyorsa malı taşıyan veya taşıtan taraf yeni bir e-İrsaliye düzenlemek zorundadır.
e-İrsaliye iptal edilmez
GİB'in uygulama kılavuzu bu konuda kısa ve nettir: e-İrsaliye belgesinin iptali söz konusu değildir. Bunun yerine tebliğ ve kılavuz iki araç tanımlar. Birincisi alıcının verdiği irsaliye yanıtıdır; ikincisi gerektiğinde düzenlenen yeni bir e-İrsaliyedir. Yani yanlış giden belgeyi geri çekmek yerine, olayın hangi aşamada olduğuna bakılır: sevk başlamış mıdır, mal teslim edilmiş midir, kısmen mi alınmıştır?
Alıcının üç yanıtı
| Yanıt | Ne zaman? | Sonucu |
|---|---|---|
| Kabul | Mallar tam teslim alındığında; zorunlu değildir | Yanıt gelmezse de yedi gün sonunda mallar tam teslim alınmış sayılır |
| Kısmi kabul | Mallar eksik teslim alındığında; alıcı isterse | Teslim alınan miktar, kabul edilmeyen miktar ve neden satıcıya bildirilir |
| Red | Yalnız fiili sevkten önce; malın muhteviyatı ya da alıcı hatalıysa | Belgenin tamamı reddedilir; bu şartlar dışındaki retler hükümsüzdür |
Red ne zaman geçerli?
Red yanıtı belgenin tamamına verilir ve iki şartı birlikte arar. Birincisi, ret malın fiili sevkinden önce yapılmalıdır. İkincisi, reddin gerekçesi malın muhteviyatının ya da alıcının hatalı olması olmalıdır. Mal yola çıktıysa, ret yanıtı gönderilse bile hükümsüzdür ve malı taşıyan ya da taşıttıran tarafından yeni bir e-İrsaliye düzenlenmesi gerekir.
- Mal yola çıktı mı? Çıkmadıysa ve belgedeki mal ya da alıcı bilgisi hatalıysa alıcı, kullandığı uygulama üzerinden belgeyi irsaliye yanıtıyla reddedebilir.
- Mal yola çıktıysa: ret geçerli değildir. Mal teslim alınıyorsa tam kabul ya da kısmi kabul yanıtı verilebilir; teslim alınmıyorsa mal geri döner ve yeni belge gerekir.
- Süre: irsaliye yanıtı, belgede yazan fiili sevk tarihinden itibaren yedi gün içinde verilir.
Sürelerin genel çerçevesi için gönderim süresi rehberine bakın.
İade ve geri dönen mal
Kılavuzda ve tebliğin e-İrsaliye bölümlerinde iade için ayrı bir belge türü tarif edilmez; geri dönüş yeni bir mal hareketidir ve kendi sevk belgesini ister. Kılavuz üç durumu aynı kurala bağlar:
- kabul edilmeyen mal,
- alıcının adresinde bulunamama ve başlanmış sevkiyatta alıcıya gidilememesi,
- alıcının malı kabul etmemesi.
Bu hallerde mal işletmeye geri getiriliyor ya da farklı bir alıcıya sevk ediliyorsa, malı taşıyan veya taşıttıran taraf yeni bir e-İrsaliye düzenlemek zorundadır. Alıcısı tarafından fiilen teslim alınmayan mallar için malını geri götüren satıcının e-İrsaliyeyi ayrıca düzenlemesi gerektiği de kılavuzda yazar. Kısmi kabulde kabul edilmeyen malın satıcıya dönüşü için ise tebliğ, alıcı e-İrsaliye uygulamasına kayıtlıysa e-İrsaliyeyi, kayıtlı değilse matbu kağıt sevk irsaliyesini ister.
Yeni e-İrsaliyenin düzenleneceği yerde teknik imkânsızlık varsa kılavuz, üzerinde e-İrsaliyeye dönüştürülecektir ifadesi ile taşıyıcı ve araç plakası yazılı bir matbu irsaliyeyle malın geri getirilmesine izin verir; bu belge en geç izleyen gün içinde MATBUDAN türünde e-İrsaliye olarak düzenlenir. Bu yol istisnaidir ve durumun ispat edilebilir olması gerekir.
Eksik teslimde belgeler
Kılavuza göre yedi gün içinde yanıt dönülmeyen belgelerde alıcının malları tam aldığı ve satıcının tamamı için fatura keseceği kabul edilir. Fiilen teslim alınan miktar bundan farklıysa, bunun alıcı ve satıcı arasındaki harici belgelerle ispatlanması ve istendiğinde ibraz edilecek biçimde saklanması gerekir: teslim-tesellüm belgesi, tutanak, makbuz ya da e-İrsaliyenin kağıt çıktısına alınan not ve imzalar bu belgelerin yerine kullanılabilir.
Kantar kaydı ve e-İrsaliye ayrı şeylerdir
STEQAR'da bir tartımın iptali sebep yazılarak yapılır ve kimin iptal ettiği kayda geçer; kayıtlar sessizce değiştirilmez. GİB tarafında ise yukarıda anlatıldığı gibi e-İrsaliyenin iptali yoktur. Kantardaki kaydı düzeltmek, GİB'e gitmiş bir belgeyi kendiliğinden geri almaz; gönderilmiş belge için irsaliye yanıtı ya da yeni belge yolu geçerlidir. Aynı sevkiyat için çift belge gitmemesini mükerrer e-İrsaliye önleme yazısında anlattık; bütün akış için e-İrsaliye kantar entegrasyonu yazısına ve e-İrsaliye sayfasına bakabilirsiniz.
Bu sayfa genel bilgi içindir. Her olayın hukuki sonucu farklı olabilir; güncel şartlar için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509), Resmî Gazete 19/10/2019 - 30923; 31/12/2025 tarihli (33124, 5. mükerrer) değişikliğe kadar işlenmiş birleştirilmiş metin (erişim: 06/10/2026). Kullanılan bölüm: IV.3.4 (e-İrsaliye Yanıtı). https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=33905&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu, Versiyon 1.2, 07 Eylül 2022. Kullanılan bölümler: 12, 14, 15.24 ve 15.25. https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Irsaliye_Uygulama_Kilavuz_1.2.pdf
Sık sorulan sorular
Yanlış kestiğim e-İrsaliyeyi iptal edebilir miyim?
Kılavuz e-İrsaliye belgesinin iptalinin söz konusu olmadığını söyler. Sevk başlamadan önce hata fark edilirse alıcı belgeyi irsaliye yanıtıyla reddedebilir. Diğer durumlar için GİB'e ya da mali müşavirinize danışın.
Mal yola çıktıktan sonra alıcı reddederse ne olur?
Tebliğe göre malın fiili sevkinden sonra gönderilen ret yanıtları hükümsüzdür. Bu durumda malı taşıyan ya da taşıttıran tarafın yeni bir e-İrsaliye düzenlemesi gerekir.
Mal alıcının adresinde bulunamadı ve geri döndü; hangi belge düzenlenir?
Kılavuza göre alıcının adresinde bulunamama, alıcının malı kabul etmemesi gibi nedenlerle mal işletmeye geri getiriliyor ya da farklı bir alıcıya gönderiliyorsa, malı taşıyan ya da taşıttıran taraf yeni bir e-İrsaliye düzenlemek zorundadır.
Kısmi kabulde reddedilen mal satıcıya nasıl geri gönderilir?
Tebliğ, kabul edilmeyen malların satıcıya geri gönderimi için alıcı e-İrsaliye uygulamasına kayıtlıysa e-İrsaliyenin, kayıtlı değilse matbu kağıt sevk irsaliyesinin ayrıca düzenlenmesini ister.
İrsaliye yanıtı vermek zorunlu mu?
Hayır. Kılavuza göre irsaliye yanıtı belgesinin düzenlenmesi bir zorunluluk değil, mükelleflere sunulan bir imkândır. Yanıt dönülmeyen belgelerde fiili sevk tarihinden itibaren yedi gün sonunda mallar tam teslim alınmış sayılır.
Alıcı tüm malı almadıysa e-İrsaliye yanıtı hangi bilgiyi taşır?
Alıcı, istemesi halinde malların ne kadarlık kısmının teslim alındığını ya da kabul edildiğini, kabul edilmeyen mal miktarını ve nedenini irsaliye yanıtıyla düzenleyene iletir.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.