e-İrsaliyenin sorgulanıp doğrulanmasının dayanağı belge üzerindeki karekoddur: tebliğ, belgenin GİB sistemlerinden elektronik ortamda sorgulanıp doğrulanabilmesi ve görüntülenebilmesi için karekod ya da barkod bulunmasını zorunlu bilgi sayar. Belgeyi kullandığınız yol üzerinden görüntülersiniz; araçta ise kağıt çıktı ya da elektronik görüntü bulundurulur.
Görüntülemenin dört yolu
| Yol | Kimin işine yarar? | Ne sağlar? |
|---|---|---|
| Karekod | Kontrol eden, alıcı, düzenleyen | Belgenin temel bilgilerini taşır; GİB sistemlerinden sorgulama ve doğrulama için öngörülmüştür |
| Kullandığınız yöntem | Düzenleyen ve kayıtlı alıcı | Portal, özel entegratör ya da kendi sisteminiz üzerinden belgeye erişim. Özel entegratörler, belgelerin GİB sistemleri üzerinden erişilebilir, görüntülenebilir, sorgulanabilir ve doğrulanabilir olması için gereken tedbirleri almak zorundadır |
| Kayıtlı kullanıcılar listesi | Düzenleyen | Alıcının e-İrsaliye kullanıcısı olup olmadığına bakmak |
| Araçtaki çıktı ya da görüntü | Yol kontrolü | Sevk sırasında belgenin gösterilmesi |
Kılavuz, elektronik ortamda ibraz edilen belgelerin görüntülenmesinin e-Fatura'daki gibi yürütüleceğini ve görüntüleme programı ile kullanım kılavuzuna ebelge.gib.gov.tr adresinden erişilebileceğini söyler.
Karekod ne taşır?
GİB'in Karekod Standardı Kılavuzu, e-İrsaliye karekodunda bulunması gereken bilgileri sayar. Karekod, okutulduğunda şu alanları gösteren bir veri bloğudur:
- gönderenin vergi kimlik ya da TC kimlik numarası, alıcının vergi kimlik ya da TC kimlik numarası;
- senaryo (kılavuzdaki örnekler: Temel İrsaliye ve Hal Tipi İrsaliye) ve irsaliye tipi (örnekler: SEVK ve MATBUDAN);
- belgenin tarihi ve numarası; numara, üç haneli alfanumerik birim kod ile dört hanesi düzenlendiği yılı gösteren on üç haneli müteselsil numaranın birleşiminden oluşur;
- ETTN, yani evrensel tekil tanımlama numarası;
- fiili sevk tarihi ve zamanı;
- taşıyıcının kimlik numarası ve, firma taşımayı kendisi yapıyorsa, plaka bilgisi.
Karekodun belgenin sağ üst köşesinde yer alması gerekir. GİB'in 29/05/2024 tarihli duyurusu, e-Belge uygulamalarında karekod kullanım zorunluluğunun getirildiğini ve uygulamanın 1/9/2023 tarihinde başladığını belirtir.
Araçta ve kağıt çıktıda kurallar
- Araçta bulundurma. Malın fiili sevki sırasında e-İrsaliyenin bir örnek kağıt çıktısı araçta olmalı ya da belge elektronik olarak görüntülenebilmelidir. Kılavuz, kağıt çıktının elektronik olarak gösterilmesinin de mümkün olduğunu ayrıca hatırlatır.
- İmza ve kaşe. Çıktıda ıslak imza ya da kaşe aranmaz; istisna, e-İrsaliye kullanıcısı olmayan alıcının kağıt çıktı talep etmesidir.
- Çıktının değeri. Düzenleyen ve kayıtlı alıcı açısından kağıt çıktı e-İrsaliye olarak hüküm ifade etmez. Asıl belge elektronik olandır ve elektronik ortamda saklanır.
- Teslim-tesellüm. Çıktının üzerine teslim eden ve teslim alanın imzalarıyla fiilen teslim edilen miktar yazılabilir; bu durumda çıktı bir teslim-tesellüm belgesi ya da tutanak olarak kullanılır.
Alıcı kayıtlı kullanıcı değilse
Alıcı e-İrsaliye kullanıcısı değilse belge sistem içinden alıcıya iletilmez. Düzenleyen belgeyi alıcının talebine göre elektronik ortamda başka bir yolla ya da kağıt çıktı olarak teslim eder. Kağıt çıktıyı alan kayıtsız alıcı, çıktıyı genel hükümler çerçevesinde kağıt ortamında saklar ve ibraz eder. Kılavuza göre belge GİB tarafında Sanal Alıcı hesabına gönderilir; ayrıntısı alıcı mükellef değilse yazısında.
Kantar tarafında görüntüleme
STEQAR, satış tartımı tamamlanınca müşteriye SMS ve e-posta bildirimi gönderir; e-İrsaliye kesildiyse bildirimde 7 gün geçerli bir görüntüleme bağlantısı yer alır. İptal edilen tartım için bildirim gitmez ve aynı tartım için bildirim bir kez gönderilir. Bildirimin ayrıntısı bildirim sayfasında, e-İrsaliye akışı e-İrsaliye sayfasında. Bu 7 günlük süre STEQAR'ın görüntüleme bağlantısına aittir; bu yazıda anlatılan resmî kurallarla ya da irsaliye yanıtı süresiyle karıştırmayın. Belgenin tanımı ve zorunlu bilgileri için e-İrsaliye nedir rehberine bakın.
Bu sayfa genel bilgi içindir. Sorgulama adresleri ve kılavuz sürümleri değişebilir; güncel şartlar için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509), Resmî Gazete 19/10/2019 - 30923; 31/12/2025 tarihli (33124, 5. mükerrer) değişikliğe kadar işlenmiş birleştirilmiş metin (erişim: 06/10/2026). Kullanılan bölümler: IV.3.3, V.1.2 ve V.5.3. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=33905&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu, Versiyon 1.2, 07 Eylül 2022. Kullanılan bölümler: 8, 15.10 ve 15.21. https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Irsaliye_Uygulama_Kilavuz_1.2.pdf
- Gelir İdaresi Başkanlığı, Karekod Standardı Kılavuzu, Versiyon 1.2, Kasım 2023 (bölüm 2.3 ve 3). https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/Karekod_Standardi_Kilavuzu_V.1.2.pdf
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Belge Uygulamalarında Karekod Kullanımı Hakkında Duyuru, 29/05/2024. https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/E-BELGE_UYGULAMALARINDA_KAREKOD_KULLANIMI_HAKKINDA_DUYURU.pdf
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye Kayıtlı Kullanıcılar Listesi sayfası (ebelge.gib.gov.tr), erişim: 06/10/2026. https://ebelge.gib.gov.tr/eirsaliyekayitlikullanicilar.html
Sık sorulan sorular
e-İrsaliyeyi nereden sorgulayabilirim?
Tebliğ, belgenin karekod ya da barkod yoluyla GİB sistemlerinden elektronik ortamda sorgulanıp doğrulanabilmesini öngörür. Sorgulama ekranının güncel adresi için ebelge.gib.gov.tr sitesindeki e-İrsaliye bölümüne bakın; kendi belgelerinizi ise kullandığınız yöntemin ekranından görürsünüz.
Karekod belgenin neresinde bulunmalı?
Karekod Standardı Kılavuzuna göre, kılavuzun ikinci bölümündeki alanları içerecek biçimde oluşturulan karekodun ilgili elektronik belgenin sağ üst köşesinde yer alması gerekir.
Araçta e-İrsaliyenin kağıt çıktısını bulundurmak şart mı?
Tebliğe göre malın fiili sevki sırasında araçta bir örnek kağıt çıktının bulunması ya da belgenin elektronik olarak görüntülenebilmesi sağlanmalıdır. Kağıt çıktıda ıslak imza ya da kaşe, alıcı kağıt çıktı isteyen kayıtsız bir alıcı değilse zorunlu değildir.
Kağıt çıktıyı saklamam gerekir mi?
Kılavuza göre e-İrsaliye elektronik ortamda saklanır ve elektronik ortamda ibraz edilir; kağıt çıktı alma ya da kağıt nüsha saklama zorunluluğu yoktur. Kağıt çıktıyı teslim-tesellüm belgesi gibi kullanmanın önünde de engel yoktur.
Alıcımın e-İrsaliye kullanıcısı olup olmadığını nasıl öğrenirim?
GİB'in e-Belge sitesinde e-İrsaliye başlığı altında Kayıtlı Kullanıcılar Listesi sayfası bulunur. Alıcı listede yoksa belge yine e-İrsaliye olarak düzenlenir, ancak alıcıya sistem içinden iletilmez.
Karekod görseli belgenin XML dosyasına gömülebilir mi?
GİB'in 29/05/2024 tarihli duyurusu, logo ve karekodun XML içine Base64 olarak konulmasının dosya boyutunu büyüttüğünü ve kontrolleri uzattığını belirtir; logo ve görsellerin XSLT içine konulmasını, karekodun ise örnek paketteki xslt dosyalarında gösterildiği biçimde oluşturulmasını ister.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.