Silo, tüccar ya da yem fabrikasında hububat alımı üç adımda döner: kamyon tartılır, numunenin nemi kantarcı tarafından girilir, program nem oranına göre düşümü kendisi hesaplar ve net ağırlığı yazar. Hesap tablo bazlı ve firma-malzeme bazlıdır; çiftçiye tartım, nem ve net birlikte şeffaf raporla gösterilir. Yoğun günde kantarcı telefondan da çalışabilir.
Hasat günü kapıda ne olur?
Hasat zamanında kantar, yılın geri kalanından farklı çalışır. Römorklar arka arkaya gelir, şoför de çiftçi de sıra beklemek istemez ve herkes ağırlığın doğru yazıldığını görmek ister. Akış şöyle işler:
- Araç kantara girer. Plaka okunur ya da seçilir; firma ve malzeme (buğday, arpa, mısır gibi) kayıtlı listeden gelir.
- Brüt ağırlık alınır. Yüklü araç tartılır; kayıt bekleyenler arasına düşer.
- Numune alınır, nem ölçülür. Ölçülen nem oranı programa girilir.
- Araç boşaltır, dara alınır. Boş araç tartılır ve program neti bulur.
- Düşüm uygulanır, fiş çıkar. Nem düşümü otomatik uygulanır ve fiş basılır.
Burada kritik nokta nem girişinin ağırlıkla aynı kayıtta durmasıdır. Defterde nem ayrı, ağırlık ayrı yazılınca ay sonunda iki liste karşılaştırılamaz.
Nem farkı düşümü
Nem farkı, ürünün taşıdığı fazla nemin ağırlıktan düşülmesidir; çünkü nemli ürünün bir kısmı su ağırlığıdır. Hesabın mantığını ve çözümlü örneği nem farkı hesaplama rehberinde bulabilirsiniz. Programdaki işleyiş şudur:
| Konu | Elle hesap | Programda |
|---|---|---|
| Hesap | Hesap makinesi, kâğıt | Nem girilir, yazılım hesaplar |
| Düşüm | Kantarcı hesaplayıp yazar | Nem oranına göre otomatik kg düşümü |
| Oran seçimi | Hafızadan ya da çetelede | Tablo bazlı hesap |
| Farklı ürün ve firma | Ayrı notlar | Firma-malzeme bazlı |
Firma-malzeme bazlı olması, aynı oranın her yerde kullanılmasını gerektirmez; bir tedarikçi için ayrı, bir ürün için ayrı kural kurulur. Yerel bir örnek için Kahramanmaraş tahıl yazısına bakabilirsiniz.
Sezon yoğunluğunda akış
Sezon yoğunluğunda iki şey kuyruğu uzatır: kayıt yazma ve hesap. Birincisini kayıtlı firma ve malzeme listeleri, ikincisini otomatik düşüm kısaltır. Kantar odası dar ya da kuyruk uzunsa kantarcı mobil uygulamayla kantara canlı bağlanır, telefondan dara ve brüt alır, parça ekler ve fişi onaylar. Mobil, normal ve parçalı tartımda çalışır.
- Römorkta iki ürün varsa: parçalı tartım; çok ürün, çok fiş.
- Gösterge arızalanırsa: manuel tartım; elle girilen kayıt ayrı işaretlenir.
- İnternet gittiğinde: tartım ve fiş çevrimdışı sürer.
Çiftçiye şeffaf rapor
Hububat alımında asıl tartışma ağırlıktan çok düşümdür: "neden bu kadar kesildi?" Müşteriye şeffaf rapor bu soruyu kayıtla cevaplar. Raporda tartım, nem ve net yan yana durur. Kayıtlar şifreli veritabanındadır ve sessizce değiştirilmez; iptal yalnız tartım sırasında, sebep yazılarak yapılır. Web panelinde her müşteri yalnız kendi kayıtlarını görür; satış tartımı bittiğinde müşteriye SMS ve e-posta bildirimi gidebilir. Rapor ekranları için yönetici raporları sayfasına bakın.
Makbuz ve belge konusu
Çiftçiden doğrudan mal alınan tahıl işinde e-Müstahsil makbuzu gündeme gelebilir. Bu konu ayrı rehberlerde işlenmiştir: e-Müstahsil makbuzu ve tahıl alımı, e-Müstahsil makbuzu nedir, kimler düzenler. Satış tarafında e-irsaliye için e-irsaliye sayfasına bakın. Mevzuat açısından hangi belgenin sizi bağladığını ilgili kuruma ve mali müşavirinize danışarak belirleyin. Tahıl alımınızı gerçek bir tartımla görmek için demo talep edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Nem farkı kantarda nasıl düşülür?
Kantarcı numunede ölçülen nem oranını girer, yazılım hesabı yapar ve nem oranına göre kilogram düşümünü otomatik uygular. Hesap tablo bazlı da kurulabilir.
Her firma ve her ürün için farklı nem düşümü kullanabilir miyim?
Evet. Nem düşümü firma ve malzeme bazlı tanımlanabilir; aynı tablo her ürüne uymak zorunda değildir.
Çiftçi ya da tedarikçi nem düşümünü nereden görür?
Müşteriye şeffaf rapor üretilir: tartım, nem ve net ağırlık birlikte görünür. Böylece düşümün hangi ağırlıktan hangi neti verdiği tartışma çıkarmadan okunur.
Hasatta kuyruk uzarsa kantarcı telefondan çalışabilir mi?
Evet. Kantarcı kantara canlı bağlanır, telefondan dara ve brüt alır, parça ekler ve fişi onaylar. Normal ve parçalı tartımda çalışır.
Tahıl kamyonunun yükü iki ambara bölünecekse ne yapılır?
Parçalı tartım kullanılır: aynı araçtan çok ürün ve çok fiş çıkar. Ara tartımlar arasında dara hatası önlenir.
e-Müstahsil makbuzu ile ilgili ne yapmam gerekir?
Çiftçiden mal alımında makbuz konusu ayrı rehberlerimizde işlenir. Zorunluluk, başvuru ve düzenleme şartları için ilgili kuruma ve mali müşavirinize danışın.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.