Mersin İl Çevre Durum Raporu'na göre 2024'te yüz mermer ve yüz yetmiş iki kalker için, toplam 272 maden işletme izni vardır (2023'te 270). Bu bir izin sayısıdır: çalışan ocak sayısı değildir, ilçe kırılımı da yoktur. Dolomit ve krom bilgileri MTA'nın tarihsiz rezerv bilgisidir, üretim değildir.
Rakamlar: kaynak, yıl, okuma notu
| Bilgi | Kaynak | Yıl | Okuma notu |
|---|---|---|---|
| 272 maden tesisi: 100 mermer, 172 kalker ocağı olarak maden işletme iznine sahip; 'maden tesisleri çoğunlukla kalker ve mermer tesisleri olarak yoğunlaşmaktadır' | Mersin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, İl Çevre Durum Raporu | 2024 | İzin sayısıdır; çalışan ocak sayısı değildir, ilçe kırılımı yoktur |
| 270 maden tesisi: 100 mermer, 170 kalker | Aynı kurum, İl Çevre Durum Raporu | 2023 | Bir önceki yıla göre fark kalker satırındadır: iki |
| Maden Kanunu 4/c grubu başlığı altında 23 ruhsatlı saha (demir, çinko, krom, boksit); 7 maden tesisine inert (pasa) atığı depolama izni verilmiş | Aynı kurum, İl Çevre Durum Raporu | 2024 | Kalker ve mermer sayısına eklenmez; ayrı bir gruptur |
| ÇED Gerekli Değildir kararlarının 23'ü maden sektöründe (toplam 78); maden için 3 ÇED Gereklidir, 2 ÇED Olumlu, 4 ÇED Olumsuz, 12 iade/iptal | Aynı kurum, İl Çevre Durum Raporu | 2024 | Proje karar sayısıdır, ocak sayısı değildir |
| Maden için ÇED Gerekli Değildir 20 (toplam 93), ÇED Gereklidir 9 | Aynı kurum, İl Çevre Durum Raporu | 2023 | Proje karar sayısıdır, ocak sayısı değildir |
| 51 ÇED Gerekli Değildir kararının 30'u maden; maden zenginleştirme ve atık listesinde kalker ocağı, kırma-eleme tesisi, mermer ocağı ve dolomit ocağı kayıtları | Mersin Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, İl Çevre Durum Raporu | 2018 | Liste tesis adı ve türü verir; buradan sayı çıkarılmaz |
| Dolomit: Gülnar-Aydıncık sahalarında 9.616.879.800 ton görünür ve muhtemel, 21.061.565.000 ton mümkün rezerv | MTA, Mersin İli Maden ve Enerji Kaynakları | Tarih belirtilmemiş | Rezerv bilgisidir; arama çalışmaları 1954-1988 dönemini anar, üretim değildir |
| Silifke dolomiti: 75.240.000 ton görünür, 192.199.366 ton muhtemel; Silifke-Ovacık kireçtaşı 220.000.000 ton; Silifke-Taşucu marn 111.000.000 ton | Aynı MTA sayfası | Tarih belirtilmemiş | Belgede marn için bir yazım hatası vardır; tablodaki değer alındı. Rezervdir, üretim değildir |
| Türkiye'deki 15,9 milyar ton dolomit rezervinin 9,7 milyar tonu Gülnar, Aydıncık ve Silifke sahalarında | Çukurova Kalkınma Ajansı, Çukurova Bölge Planı 2014-2023 | 2015 baskısı | MTA değeriyle uyumlu, birebir aynı değil; ajansa atıfla okunmalı |
| Krom, Merkez ve Erdemli'de yoğunlaşmış; kaynak yarma ve ocak kayıtlarının bir kısmının işletildiğini söyler | Aynı MTA sayfası | Tarih belirtilmemiş | Yatak ve rezerv dilidir; güncel üretim bilgisi taşımaz |
Sayıların okunuşunu somutlaştırmak için basit bir toplama yeter: 100 artı 172 eşittir 272, 100 artı 170 eşittir 270. İki yılın farkı iki kalker iznidir. Bu fark iki yeni ocağın açıldığını ya da işletmeye girdiğini göstermez; yalnızca kayıtlı izin sayısının iki arttığını gösterir. Kaynaklarda ilçe dağılımı olmadığı için Silifke, Mut, Tarsus ya da başka bir ilçeye düşen pay hesaplanamaz.
Çeşit çokluğu: işletme ile yatak ayrımı
MTA sayfası Mersin'in yer altı kaynakları arasında krom, demir, kurşun-çinko, dolomit, barit, çimento hammaddeleri, kireçtaşı ve manyezit türlerini sayar. Çukurova Kalkınma Ajansı'nın bölge planı da fosfat zuhurunu ekler. Bu liste iki ayrı şeyi karıştırmamak için şöyle okunmalıdır:
- Rapordan "ocak" adıyla izin sayılanlar: kalker ve mermer (yine de izindir, çalışan ocak değil). 2024 raporu bu ikisini maden işletme izni olarak sayıyor. 2018 raporunun listesinde dolomit ocağı kaydı da görülür; ama sayı verilmez.
- Yatak ve rezerv bilgisi verenler: dolomit (Gülnar, Aydıncık, Silifke), krom (Merkez, Erdemli), demir (Aydıncık, Gülnar, Silifke, Anamur), kurşun-çinko (Anamur), barit (Silifke, Anamur), çimento hammaddesi marn (Silifke-Taşucu), kireçtaşı (Silifke-Ovacık), manyezit (Tarsus, Mut) ve linyit (Çamlıyayla-Namrun). Bunlara üretim yapılıyor demek için başka bir kaynak gerekir.
- Küçük ya da ekonomik olmayanlar: MTA fosfat ve bakır zuhurlarını küçük, ekonomik olmayan olarak niteler.
- Boksit: 2024 raporunda 4/c grubu ruhsatlı sahalar arasında sayılır; burada da sayı saha ruhsatıdır.
Pratik sonuç: kaynaklarda 'Mersin'de bu kadar ocak çalışıyor' cümlesini taşıyan hiçbir satır yoktur. En güncel resmî sayı, 2024 verisinin 272 iznidir ve ancak izin olarak anılabilir.
İşletmede görünen OSB'ler
OSBÜK listesine göre ilde yedi OSB kaydı bulunur; dördü işletmede görünür: Mersin, Mut, Silifke ve Tarsus. Güncel durumu OSBÜK'ün canlı listesinden okuyabilirsiniz (bu sayfa için okuma tarihi 5 Ekim 2026). Listede işletmede olmayan aşamadaki kayıtlar faaliyette sayılmamalıdır. Hiçbir OSB'yi maden ya da taş sevkiyatıyla ilişkilendirmiyoruz.
Çok türlü sevkiyatta tartım kaydı
İzin sayısı ilin kâğıt üzerindeki çerçevesini çizer; bir tesisin gerçeği ise kendi tartım kaydındadır. Bir tesis kalker, mermer ya da dolomit gibi birden çok malzemeyi aynı kantardan geçiriyorsa, kayıtta iki sorunun cevabı net olmalıdır: hangi malzemeden kaç kilogram çıktı ve bu miktar irsaliyeye nasıl yansıdı.
Varsayımsal örnek. Boş araç 14.200 kg gelir (dara). Birinci malzeme yüklenince ara tartım 31.700 kg gösterir: birinci net 17.500 kg. İkinci malzeme eklenince son tartım 38.900 kg olur: ikinci net 7.200 kg. Toplam net 38.900 eksi 14.200, yani 24.700 kg; iki parçanın toplamı (17.500 artı 7.200) aynı sonucu verir. Ara tartımda dara yeniden girilseydi iki net toplamı bu rakamdan sapardı; dara hatasının önlenmesi tam olarak bu yüzden önemlidir.
- Her malzemeyi ayrı tanımlayın. Aynı taşın iki ayrı yazılışı raporda iki ayrı satır olur.
- Aynı araçtan çok ürün çıkıyorsa parça parça kaydedin. Toplam net ağırlık parçaların toplamına eşit olmalı.
- İrsaliye miktarını tartım kaydından alın. İzin sayısı ile irsaliye miktarı farklı konulardır; birincisi ilin yıllık envanteri, ikincisi tek sevkiyatın kaydıdır.
STEQAR bu noktalarda şunları sunar: dara, brüt ve net hesabı ile çift tartım ve tartım fişinin tek tıkla alınması, mevcut baskül ve göstergenin değiştirilmemesi; parçalı tartımda aynı araçtan çok ürün ve çok fiş, ara tartımlar arasında dara hatasının önlenmesi; GİB onaylı, UBL-TR biçimli e-İrsaliyenin tartım biter bitmez gönderilmesi, internet kesilirse kaydın bekleyen olarak saklanması ve bağlantı dönünce operatörün yeniden göndermesi, alıcı e-irsaliye mükellefi değilse GİB sanal posta kutusu. Ayrıntılar özellikler sayfasında, sektör kapsamı sektörler sayfasında, taş ocağı ve maden rehberinde ve e-İrsaliye entegrasyonu yazısında anlatılır. Kurulum Türkiye genelinde uzaktan yapılır; demo talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- Mersin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Mersin İli 2024 Yılı Çevre Durum Raporu (C.14 Maden Atıkları s. 112; Çizelge 69): https://webdosya.csb.gov.tr/v2/ced/2026/01/Mersin_2024icdr-20260130161508.pdf
- Mersin Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, Mersin İli 2023 Yılı Çevre Durum Raporu (s. 94; Çizelge 65): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/mersin-ilcdr-2023-20241230134157.pdf
- Mersin Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, Mersin İli 2018 Yılı Çevre Durum Raporu (Çizelge F.71, C.14): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/mers-n_-cdr2018-20200110072526.pdf
- MTA Genel Müdürlüğü, Mersin İli Maden ve Enerji Kaynakları (belge tarihi yazılı değil): https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/mersin_maden_potansiyeli.pdf
- Çukurova Kalkınma Ajansı, Çukurova Bölge Planı 2014-2023 (2015 baskısı, s. 88): https://www.cka.org.tr/uploads/document_center_v/5dc12fce94d09-cukurovabolgeplani09102015.pdf
- OSBÜK, OSB Listesi (canlı liste; okuma tarihi 5 Ekim 2026): https://osbuk.org/view/osb/osbliste.php
Sık sorulan sorular
Mersin'de kaç kalker ocağı var?
Kaynaklarda ilin çalışan ocak sayısı yer almıyor. Mersin İl Çevre Durum Raporu'nun 2024 verisi yüz mermer ve yüz yetmiş iki kalker için maden işletme izni olduğunu söyler; bir önceki rapor yılında bu sayılar yüz mermer ve yüz yetmiş kalkerdi. Bunlar izin sayısıdır, fiilen çalışan ocak sayısı değildir ve ilçe kırılımı verilmemiştir.
İşletme izni olan her yer çalışıyor mu?
Kaynaklardan bunu söylemek mümkün değil. Rapor izin sayısını verir; tek tek hangi sahanın o yıl üretim yaptığına dair bir bilgi içermez. Bu yüzden 'Mersin'de şu kadar ocak çalışıyor' cümlesi bu verilerle kurulamaz.
Dolomit ve krom Mersin'de üretiliyor mu?
MTA'nın Mersin sayfası dolomit ile krom için rezerv ve yatak bilgisi verir; belge tarihsizdir ve arama çalışmaları 1954-1988 dönemini anar. Bu bilgi üretim miktarı değildir. Dolomit Gülnar, Aydıncık ve Silifke'de, krom Merkez ve Erdemli'de anılır.
ÇED Gerekli Değildir sayısı ocak sayısı mıdır?
Hayır. 2024 raporunda Bakanlık merkez ve il müdürlüğünün verdiği ÇED Gerekli Değildir kararlarından yirmi üçü maden sektöründedir; bunlar proje kararlarıdır. Aynı yıl maden için üç ÇED Gereklidir, iki ÇED Olumlu, dört ÇED Olumsuz ve on iki iade ya da iptal kararı da vardır.
Aynı araçtan iki ayrı malzeme çıkarsa kayıt nasıl tutulur?
Parçalı tartım bunun içindir: aynı araçtan çok ürün, çok fiş alınır ve ara tartımlar arasında dara hatası önlenir. Tek seferde toplu irsaliye ya da parça parça irsaliye kesilebilir.
STEQAR'ı Mersin'deki bir tesis kullanabilir mi?
Evet. STEQAR Türkiye genelinde uzaktan kurulur ve desteklenir; veriler tesisin kendi bilgisayarında, şifreli veritabanında tutulur.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.