E-irsaliyeli kantar programı, tartım biter bitmez plaka, firma, malzeme ve net ağırlık verisini bir irsaliye belgesine çevirir ve bunu bağlı olduğunuz entegratör üzerinden GİB'e iletir. Kantarcı belgeyi baştan yazmaz; hata kaynağı olan elle girişin yerini tartım verisi alır. İnternet kesilirse tartım sürer, irsaliye bekleyen kayıt olarak saklanır.
Sıradan kantar programından farkı
Sıradan bir kantar programı üç iş yapar: göstergeden ağırlığı okur, brüt-dara-net hesabını çıkarır, fişi basar. Belge işi ayrı bir yerde, çoğu zaman ayrı bir ekranda ve elle yürür. Kantardan çıkan rakam muhasebeye telefonla, kâğıtla ya da Excel ile taşınır; her aktarım bir yanlış yazma ihtimalidir.
E-irsaliyeli kantar programında bu ara adım kalkar. Tartımın kendisi belgenin kaynağı olur. Aynı rakam hem fişte hem irsaliyede görünür; ikisinin birbirini tutmaması, yani kantar fişinde bir ağırlık, irsaliyede başka ağırlık yazması gibi sorunlar yapısal olarak azalır.
Tartımdan belgeye akış
- Tartım tamamlanır. Araç tartılır, net ağırlık hesaplanır, kayıt kapanır.
- Belge verisi derlenir. Plaka, firma, malzeme, miktar ve birim programda zaten vardır; belge bu kayıttan kurulur. Belge GİB onaylı, UBL-TR biçimindedir.
- Entegratöre iletilir. Belge, sizin seçtiğiniz entegratöre gönderilir. Tartım biter bitmez gönderim başlar.
- Sonuç kayda işlenir. Belgenin gittiği, beklediği ya da yeniden gönderilmesi gerektiği tartım kaydında görünür.
Akışın tamamı bir tartımdan doğan veriye dayanır. Veri ve belge ilişkisini daha geniş anlatan yazımız: e-irsaliye kantar entegrasyonu. Özelliğin ürün sayfası ise e-İrsaliye sayfasındadır.
Entegratör neden gerekir?
Kantar programı belgeyi kendisi hazırlar ama GİB ile konuşan, belgeyi imzalayıp ileten ve alıcıya ulaştıran katman entegratördür. Siz bir entegratörle çalışırsınız; kantar programı onun kapısına belgeyi bırakır. Bu yüzden iyi bir e-irsaliyeli kantar programı tek bir entegratöre kilitli olmamalıdır: bugün anlaştığınız entegratörü yarın değiştirmek istediğinizde kantar tarafını yeniden kurmak zorunda kalmamalısınız.
| Entegratör | Not |
|---|---|
| EDM Bilişim | Canlı sahada çalışıyor |
| Turkcell e-Şirket | Canlı sahada çalışıyor |
| Orkestra e-Faturacım | Desteklenen entegratör |
| Veriban | Desteklenen entegratör |
| e-Logo | Desteklenen entegratör |
| QNB eSolutions | Desteklenen entegratör |
Hangi entegratörün size uygun olduğu, mevcut sözleşmenize ve mali müşavirinizin tercihine bağlıdır. Karşılaştırma çerçevesi için kantar e-irsaliye entegratörleri yazısına bakabilirsiniz.
İnternet kesilince ve alıcı kayıtlı değilse
Sahada iki durum e-irsaliyeyi en çok sınar.
- İnternet kesildi. Kantarın durması kuyruk demektir. Bu yüzden tartım, plaka okuma ve fiş kesme internetsiz çalışmalı. Belge bekleyen kayıt olarak saklanır; bağlantı dönünce operatör yeniden gönderir. Ayrıntı: internet kesilince e-irsaliye.
- Alıcı e-irsaliye kullanıcısı değil. Böyle bir alıcıya belge, GİB sanal posta kutusu üzerinden gider. Alıcının kayıtlı olup olmadığını önceden bilmek, kantarcının sahada şaşırmamasını sağlar. Ayrıntı: alıcı mükellef değilse kantar.
Bu iki durumda neyin yasal olarak nasıl yapılacağı bu yazının konusu değildir; güncel şartlar için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Seçerken sorulacaklar
E-irsaliyeli kantar programı bakan birinin elinde şu kontrol listesi olmalı:
| Soru | Neden önemli |
|---|---|
| Hangi entegratörlerle çalışıyor? | Mevcut sözleşmenizi bırakmak zorunda kalmamalısınız |
| Belge, tartım kaydından mı üretiliyor? | Elle girişte kalan hata kaynağını kapatır |
| İnternet kesilince ne oluyor? | Bekleyen kayıt ve yeniden gönderim olmalı |
| Aynı tartım için iki belge çıkabilir mi? | Mükerrer belge önlenmeli |
| Alıcı kayıtlı değilse ne olur? | Sanal posta kutusu yolu tanımlı olmalı |
| Gösterge değişiyor mu? | Mevcut baskül ve göstergeyle çalışmalı |
| Canlı sahada çalışan bir örnek var mı? | Sahada kullanılmamış bağlantı risktir |
Mükerrer belge konusunu ayrıca mükerrer e-irsaliye önleme yazısında işledik.
Kendi kantarınızda görmek
Belge akışı kâğıt üstünde kolay görünür; asıl sınav gerçek bir aracın tartımından belgenin çıktığı andır. Demo ücretsizdir; kendi göstergenizle ve entegratör hesabınızla bir tartım yaptırarak akışı izleyebilirsiniz. Önce özellikleri özellikler sayfasında gözden geçirebilir, ardından demo talep edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
E-irsaliyeli kantar programı ile normal kantar programı arasındaki fark nedir?
Normal kantar programı tartımı kaydeder ve fiş basar. E-irsaliyeli program bunun üstüne, tartımdaki plaka, firma, malzeme ve net ağırlık verisinden irsaliye belgesini de hazırlar ve bir entegratör üzerinden GİB'e iletir.
STEQAR hangi entegratörlerle çalışır?
Altı entegratörle: EDM Bilişim, Turkcell e-Şirket, Orkestra e-Faturacım, Veriban, e-Logo ve QNB eSolutions. Bunlardan canlı sahada çalışanlar EDM ve Turkcell'dir.
Alıcı e-irsaliye kullanıcısı değilse belge nereye gider?
Alıcı e-irsaliye mükellefi değilse belge GİB sanal posta kutusuna yönlendirilir. Bu durumda nasıl davranılacağını mali müşavirinize ve GİB'e danışmanız gerekir.
İnternet kesilirse tartım durur mu?
Durmaz. Tartım, plaka okuma ve fiş kesme internetsiz çalışır. İrsaliye bekleyen kayıt olarak saklanır; bağlantı dönünce operatör yeniden gönderir.
E-irsaliye için kantarcı ayrıca bir şey yapar mı?
Tartımı bitirmesi yeterlidir. Belge verisi tartımdan alınır ve entegratöre gönderilir; kantarcının belgeyi baştan yazması gerekmez.
Hangi mevzuat gereği e-irsaliye kesmem gerektiğini program söyler mi?
Hayır. Program belgeyi üretir ve iletir; e-irsaliye kapsamında olup olmadığınız konusunda GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.