Bedelsiz e-İrsaliye ayrı bir belge türü değildir; satış bedeli olmayan bir mal sevkinde düzenlenen e-İrsaliyeyi anlatan günlük bir ifadedir. Sevk irsaliyesi satışı değil mal hareketini belgeler; bu yüzden e-İrsaliye zorunluluğu olan mükellef, şubeler arası sevk, tamire gönderme ya da numune gibi satış dışı sevkiyatta da e-İrsaliye düzenler.
Bedelsiz ne demek?
Tebliğ e-İrsaliyenin amacını mal hareketlerinin elektronik ortamda düzenli izlenebilmesi olarak yazar. Kılavuz bunu somutlaştırır: Vergi Usul Kanunu'nun 230/5 maddesi uyarınca mal hareketinin sevk irsaliyesine bağlanması zorunludur. Yani irsaliyeyi gerektiren şey bir satışın varlığı değil, malın yer değiştirmesidir. Mal hiçbir bedel karşılığı olmadan gidiyor olsa da mal hareketi sevk irsaliyesine bağlanır; kılavuzdaki istisnalar aşağıda.
Bu nedenle "bedelsiz" sözü bir hukuki kategori değil, işin niteliğini anlatan bir etikettir. Belgenin türü yine sevk irsaliyesidir; farkı, arkasında bir fatura olmamasıdır.
Satış dışı sevkiyat örnekleri
| Durum | e-İrsaliye gerekir mi? | Belgede dikkat edilecek |
|---|---|---|
| Şubeler arası sevk | Evet; mükellefin kendi işyerleri arasındaki sevkte de | Gönderen ve alan olarak aynı mükellefiyet bilgisi; teslimat adresi ilgili alana |
| Tamir, bakım, işlem görme amaçlı gönderim | Evet | Not alanında gönderimin amacı yazılır; taşıyan ya da taşıtan kim ise belgeyi o düzenler |
| Yarı mamul ya da mamulün işlem için gönderilmesi | Evet; gidiş ve dönüş ayrı ayrı | Dönüş belgesinin müşteri bölümüne işlemi yaptıran işletme kendi bilgilerini yazar; yapılan işin türü not alanına eklenir |
| Numune ya da tecrübe ve muayene şartlı satışa ait sevk | Evet | Satıcı taşıyorsa satıcı, alıcı taşıyorsa alıcı düzenler |
| Konsinye gönderim | Evet | Belge üzerine konsinye teslim amacıyla gönderildiği şerh edilir |
Konsinyede satış, malın konsinyi tarafından alıcıya teslim edildiği sırada gerçekleşir. Bu yüzden kılavuz, faturanın irsaliye tarihinden değil konsinyinin malı sattığı tarihten itibaren yedi gün içinde düzenlenmesini ister. Kabule bağlı ve yazılı sözleşmesi bulunan numune ya da deneme satışlarında ise fatura için yedi günlük süre kabul tarihinden başlar.
e-İrsaliye gerekmeyen haller
- İrsaliye yerine geçen fatura. Malın teslimi sırasında düzenlenen e-Fatura ya da e-Arşiv Fatura, saat ve dakikayı göstermesi, kağıt çıktısında İrsaliye yerine geçer ifadesi bulunması ve satıcı ya da yetkilisince imzalanması koşuluyla irsaliye yerine geçer; ayrıca e-İrsaliye aranmaz.
- Küçük hacimli işyeri alımları. Kırtasiye, büro ve temizlik malzemesi gibi, işyerinde kullanılmak üzere alınan ve değeri fatura düzenleme limitini aşmayan küçük hacimli mallar taşınırken faturanın araçta bulundurulması ve üzerine bu mallar için sevk irsaliyesi düzenlenmediğinin yazılması koşuluyla e-İrsaliye düzenleme zorunluluğu yoktur.
Bunların dışında kalan her sevkiyat için, zorunlu grupta olup olmadığınıza göre belge gerekir. Zorunlu gruplar için geçiş zorunluluğu rehberine bakın.
Belgeyi doldururken
- Fiyat alanı. Zorunlu değildir. Kılavuz, mevzuatta sevk irsaliyesi düzenlenirken fiyata yer verilmesi zorunluluğu bulunmadığını söyler; isteyen yazabilir.
- Açıklama alanı. Tamir, işlem, konsinye gibi satış dışı amaçlar belge üzerinde açıkça belirtilir. Kılavuz bu amacı not ya da açıklama alanında göstermenizi ister.
- Zorunlu bilgiler. Satış bedeli olmasa da plaka, şoför, fiili sevk zamanı ve mal bilgisi eksiksiz yazılır; eksik zorunlu alan belgeyi geçersiz kılar. Alanların tam listesi e-İrsaliye nedir yazısında.
Kantar tarafında
Kantar programı bir mal sevkini tartım kaydı olarak tutar. STEQAR, GİB onaylı UBL-TR biçimindeki e-İrsaliyeyi tartım biter bitmez gönderir; altı entegratörle çalışır: EDM Bilişim, Turkcell e-Şirket, Orkestra e-Faturacım, Veriban, e-Logo ve QNB eSolutions. Hangi sevkiyat türü için hangi açıklamayla belge kesileceği, işletmenizin zorunluluk durumuna ve mali müşavirinizin yönlendirmesine bağlıdır. Kendi sevkiyat türlerinizin kantar kaydında ve belgede nasıl görüneceğini demo talebiyle birlikte deneyebiliriz; ürün tarafı için e-İrsaliye sayfasına bakın.
Bu sayfa genel bilgi içindir; vergi danışmanlığı değildir. Güncel şartlar için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kaynaklar
- Hazine ve Maliye Bakanlığı (Gelir İdaresi Başkanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509), Resmî Gazete 19/10/2019 - 30923; 31/12/2025 tarihli (33124, 5. mükerrer) değişikliğe kadar işlenmiş birleştirilmiş metin (erişim: 06/10/2026). Kullanılan bölüm: IV.3.1. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=33905&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
- Gelir İdaresi Başkanlığı, e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu, Versiyon 1.2, 07 Eylül 2022. Kullanılan bölümler: 15.2, 15.4, 15.16, 15.17, 15.18, 15.19, 15.22, 15.23 ve 15.27. https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Irsaliye_Uygulama_Kilavuz_1.2.pdf
- Gelir İdaresi Başkanlığı, Karekod Standardı Kılavuzu, Versiyon 1.2, Kasım 2023 (bölüm 2.3, irsaliye tipi örnekleri). https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/Karekod_Standardi_Kilavuzu_V.1.2.pdf
Sık sorulan sorular
Bedelsiz e-İrsaliye ayrı bir belge türü mü?
Hayır. Kılavuzda ve tebliğin e-İrsaliye bölümlerinde bedelsiz adıyla ayrı bir tür tarif edilmez. Karekod Standardı Kılavuzundaki irsaliye tipi örnekleri SEVK ve MATBUDAN'dır. Bedelsiz, satış bedeli olmayan bir sevkte düzenlenen e-İrsaliyeyi anlatan günlük bir ifadedir.
Fiyat yazmadan e-İrsaliye kesilebilir mi?
Evet. Kılavuza göre mevzuatta sevk irsaliyesi düzenlenirken malların fiyatlarına yer verilmesi zorunluluğu yoktur; e-İrsaliyede de böyle bir zorunluluk bulunmaz. Sistemsel olarak istenirse fiyat bilgisi de yazılabilir.
Şubeler arası mal sevkinde e-İrsaliye gerekir mi?
Uygulamaya kayıtlı mükelleflerin kendi işyerleri arasındaki mal sevkiyatlarında da e-İrsaliye düzenlenmesi gerekir. Gönderen ve alan bilgisi olarak aynı mükellefiyet bilgisi yazılır, malın teslimat adresi ilgili alana girilir.
Numune ya da deneme amaçlı gönderilen mal için e-İrsaliye düzenlenir mi?
Kılavuz, numune üzerine veya tecrübe ve muayene şartıyla yapılan satışlara ait mal sevkiyatlarında e-İrsaliye düzenlenerek sevk edilmesinin zorunlu olduğunu söyler. Malı satıcı taşıyorsa belgeyi satıcı, alıcı taşıyorsa alıcı düzenler.
Konsinyeye gönderilen mal için fatura kesilir mi?
Kılavuza göre konsinye gönderimde mülkiyet devri olmadığı için gönderime bağlı fatura kesilmez, ancak e-İrsaliye düzenlenir ve üzerine konsinye teslim amacıyla gönderildiği şerh edilir. Fatura, konsinyinin malı alıcıya sattığı tarihten itibaren yedi gün içinde düzenlenir.
Kantara giren her araç için e-İrsaliye gerekir mi?
Kantara giren aracın kaydı ile mal sevki aynı şey değildir. e-İrsaliye, e-İrsaliyeye tabi bir mal sevki varsa düzenlenir. Kılavuzdaki istisnalar ve kendi zorunluluk durumunuz için GİB'e ya da mali müşavirinize danışın.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.