VBT'de bir e-irsaliye kaydedilir, imzalanır, GİB'e gönderim kuyruğuna girer, GİB'e gönderildi durumuna geçer ve en sonunda GİB'in yanıtıyla kesinleşir. GİB'e gönderildi bir ara durumdur; onu başarı saymak, sonradan gelen GİB reddini gözden kaçırmak demektir.
İki ayrı durum alanı
Sağlayıcı her belge için iki durum bilgisi döndürür. Birincisi teknik durumdur: belge sistemin içinde hangi aşamadadır. İkincisi kullanıcıya gösterilen durumdur: portalda ya da raporda size ne yazar. İkisi çoğu zaman uyumludur ama aynı anda değişmeyebilir.
Bu yüzden yalnız birine bakarak karar vermek yanıltır. Tek bir alana bakan program, bir adım geride kalan bilgiyi gerçek sanabilir. Akışın hangi adımda hangi durumu ürettiği VBT kaydet ve gönder akışı yazısında.
Durum adımları
| Aşama | Anlamı | Nihai mi? |
|---|---|---|
| Belge ve XML oluştu | Sağlayıcı belgeyi kaydetti | Hayır |
| İmzalandı | Sağlayıcı imzayı ekledi | Hayır |
| GİB'e gönderim bekliyor | Gönder işlemi verildi, kuyrukta | Hayır |
| GİB'e gönderildi | Zarf GİB'e iletildi | Hayır, ara durum |
| GİB hatası | GİB zarfı reddetti | Evet, başarısız |
Her adımın arasında kısa bekleme olur. Bu bekleme sırasında belge hâlâ yoldadır; durumun değişmemesi sorun anlamına gelmez, sorgunun belli aralıkla tekrarlanması gerekir.
Sahada bunun pratik karşılığı şudur: kantarcı irsaliyeyi kestikten hemen sonra "işlendi" yazısı beklememelidir. Belge birkaç aşamadan geçer; ekranda beklemede görünen bir kayıt, sürecin normal akışıdır. Uyarı gerektiren durum, belgenin uzun süre aynı aşamada kalması ya da hata durumuna geçmesidir; bu iki hâlde operatör kaydı açar ve gerekirse yöneticisine haber verir.
Neden 'gönderildi' nihai değil?
Gönderildi demek, belgenin GİB'e uzatıldığını söyler; GİB'in onu kabul ettiğini söylemez. GİB, zarfı inceledikten sonra bir süre sonra yanıt verir ve bu yanıt reddi de içerebilir. Sağlayıcı bu durumda belgenin durumunu gönderildiden GİB hatasına çevirir.
Bu davranışı sağlayıcıda gözlemledik: belge önce gönderildi durumuna geçti, sonra GİB hatasına döndü. Gönderildi durumunu başarı olarak okuyan bir program, reddedilen belgeyi sessizce kaybeder; kantarcı irsaliyenin gittiğini düşünür, alıcı ise belgeyi hiç görmez. Aynı ara durum riskinin başka entegratörlerdeki karşılığı e-irsaliye durumları ve hata çözümleri yazısında anlatılıyor.
STEQAR'ın planlanan sınıflaması
Durum metni sağlayıcıdan serbest metin olarak geldiği için önce normalleştirilir, ardından üç sonuç sınıfından birine eşlenir:
- İşlendi. GİB yanıtı olumludur; belge karşıya ulaşmıştır.
- Beklemede. Belge yoldadır: kayıt, imza, kuyruk ya da gönderildi ara durumu. Bu sınıf kapanmaz; durum sorgusu sürer.
- Hatalı. GİB reddetmiş ya da sağlayıcı hata bildirmiştir. Operatör bilgilendirilir.
Bilinmeyen bir durum metni asla başarı sayılmaz; beklemede kalır ve uyarı üretir. Bu temkinli yaklaşım, sağlayıcı yeni bir durum metni eklese bile yanlış başarı üretmemek içindir.
Hata olduğunda
Hata iki yerden gelebilir: belge kabulü sırasında sağlayıcının verdiği hata (hesap, etiket, alıcı gibi), ya da gönderimden sonra GİB'in reddi. İlki hesap hazırlığıyla ilgilidir; hesap ve gönderen etiketi hazırlığı yazısına bakın. İkincisinde belgenin düzeltilip yeniden düzenlenmesi gerekebilir; bu kararı mali müşavirinizle verin.
Genel durum için VBT rehber yazısına dönebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
VBT'de belge 'GİB'e gönderildi' durumuna geçtiyse tamamdır mı?
Hayır. Bu bir ara durumdur ve belgenin GİB tarafından kabul edildiği anlamına gelmez. Sonuç, bir süre sonra GİB'in yanıtıyla netleşir.
Durumu nereden okurum?
Sağlayıcı iki alan döndürür: teknik durum ve kullanıcıya gösterilen durum. İkisi paralel ilerler; STEQAR ikisini birlikte yorumlamayı planlar.
Durum metni sabit bir listeden mi geliyor?
Teknik durum serbest metin olarak döner. Bu yüzden metin bir kez normalleştirilir ve bilinen bir sınıfa eşlenir; bilinmeyen metin başarı sayılmaz.
GİB belgeyi reddederse ne görürüm?
Teknik durum GİB hatasına döner ve kullanıcıya gösterilen durum gönderim hatasını bildirir. Reddin ayrıntısı sağlayıcının zarf durum bilgisinde yer alır.
STEQAR bu durumları VBT'den şimdi okuyor mu?
Henüz değil. Durum adımları sağlayıcı tarafında ölçüldü; STEQAR'ın VBT bağlantısı hazırlık aşamasındadır.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.