Tır ve kamyon kantar programı, yüklü ve boş araç ağırlığını göstergeden okuyup net yükü hesaplayan, çekici ve dorse bilgisini kayda ekleyen, fişi basan ve irsaliyeyi aynı kayıttan hazırlayan yazılımdır. Nakliye tesisinde asıl kazanç, her sevkiyatın hangi araçla, hangi dorseyle ve ne kadar yükle çıktığının tartıma bağlı kayıtta durmasıdır.
Tır kantar programı ne demek?
"Tır kantarı" iki ayrı şeyi anlatabilir: tır boyunda bir platforma sahip donanım ve o donanımın başındaki yazılım. Bu yazı yazılım tarafıdır. Platformların türleri için kantar nedir yazısına bakabilirsiniz. Yol kenarında kurulan karayolları trafik kantarı denetim içindir ve bu yazının konusu dışındadır.
Çekici ve dorseli aracın tartımı
Tır, çekici ile dorseden oluşur. Kantar ikisini birlikte tartar; yani gösterge çekicinin, dorsenin ve yükün toplamını verir. Net yük, yüklü ve boş tartım farkından çıkar.
- Araç platforma çıkar. Çekici ve dorse tamamen platformda olmalıdır; gösterge değer sabitlenene kadar beklenir.
- Plaka ve dorse kaydedilir. Plaka kamerayla okunur ya da elle girilir; dorse plakası ayrı alana yazılır.
- İlk ağırlık alınır. Yükü almaya gelen araçta çoğunlukla boş tartım, yükü boşaltmaya gelende çoğunlukla yüklü tartım yapılır.
- Araç yüklenir ya da boşaltılır, döner. İkinci tartımı bekleyen araç, bekleyen kayıtlar arasında görünür.
- Net hesaplanır, fiş basılır. Program brüt ve dara farkını bulur; fiş tek tıkla çıkar.
Nakliye kaydında bulunması gerekenler
| Alan | Neden gerekli? |
|---|---|
| Plaka (çekici) | Aracı tanımlar; bekleyen kaydı bulmak için kullanılır. |
| Dorse plakası | Hangi dorsenin tartıldığını ayrı gösterir. |
| Şoför | Yükü kimin teslim aldığını ya da getirdiğini belirtir. |
| Firma | Yükün kimin adına tartıldığını gösterir. |
| Mal cinsi | Taşınan malzemeyi tanımlar. |
| Brüt, dara, net (kg ve ton) | Yükün ağırlığını ve hesabını gösterir. |
| Geldiği ve gideceği yer | Sevkiyatın yönünü kayda bağlar. |
| İlk ve ikinci tartım zamanı | İki tartım arasındaki süreyi gösterir. |
Fişin tasarımında bu alanların hangisinin basılacağını siz seçersiniz; ayrıntı kantar fişi yazdırma rehberinde.
Dorse takibi neden ayrı önemli?
Dorse, çekiciden bağımsız bir araçtır. Aynı çekici bir gün başka dorseyle gelebilir; bu yüzden plakası ayrı tutulmazsa kayıtta hangi dorsenin tartıldığı belirsiz kalır. Sonradan "bu yük hangi dorseyle gitmişti" sorusu açıldığında cevabı tartım kaydı verir.
- Tartımda: çekici ve dorse plakası ayrı alanlara yazılır.
- Fişte: dorse plakası fişin alanlarından biridir.
- Raporda: Kantar Verileri tablosunda Dorse Plakası sütunu yer alır; her kaydın dorsesi tablodan okunur.
- Belgede: e-irsaliyede dorse plakası da taşınabilir.
Tartımdan irsaliyeye
İrsaliye, yükün sevk edildiğini gösteren belgedir. Elle hazırlandığında tartım ile belgedeki ağırlık farklı çıkabilir; program ise irsaliyeyi tartımdaki aynı kayıttan üretir. STEQAR'da e-irsaliye UBL-TR biçiminde, tartım biter bitmez bağlı entegratör üzerinden GİB'e gönderilir. İnternet kesilirse belge bekleyen kayıt olarak saklanır, bağlantı dönünce operatör yeniden gönderir.
Alıcının e-irsaliye mükellefi olmadığı durumlarda belge GİB sanal posta kutusuna yönlendirilir; ayrıntı için alıcı e-irsaliye mükellefi değilse yazısına, akışın tamamı için e-irsaliye sayfasına bakabilirsiniz. Mevzuat ayrıntıları için güncel şartları GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kantarda sık yapılan hatalar
- Tır platforma tam çıkmadan değer okumak: dorsenin bir kısmı platform dışındaysa değer eksik çıkar.
- Dorseyi yazmamak ya da yanlış yazmak: kayıt sonradan izlenemez hale gelir.
- İkinci tartımı unutmak: bekleyen kayıtlar günün sonunda kontrol edilmelidir; açık kalan kayıt net ağırlık üretmez.
- Gösterge arızasında kaydı bırakmak: manuel tartım modunda ağırlık elle girilir; kayıt, fiş ve irsaliye sürer, bu kayıtlar ayrı işaretlenir.
- Plakayı hızla yazarken harf karıştırmak: plaka okuma bu hatayı azaltır; emin olunamayan okumada kantarcı uyarılır.
Nakliye tesisinin kantarında bir tartımı baştan sona görmek için demo talep edebilirsiniz; sektör özetleri sektörler sayfasında.
Sık sorulan sorular
Tır kantar programı ile normal kantar programı farklı mı?
Yazılım türü aynıdır; fark kayıt alanlarında ve akıştadır. Nakliyede çekici plakasının yanında dorse plakası da tutulur, araç sık gidip geldiği için bekleyen kayıtlar ve irsaliye akışı daha çok kullanılır.
Dorse plakası neden kayıtta ayrı bir alan olarak tutulur?
Çekici ile dorse ayrı plakalı araçlardır ve aynı çekici farklı dorselerle gelebilir. Dorse bilgisi tartım fişinde ayrı alandır; tartım kaydı sonradan incelendiğinde hangi dorsenin tartıldığı bilinir.
Tır kantara sığmazsa ne olur?
Platform boyu ölçümü etkiler: aracın bir kısmı platform dışında kalırsa gösterge eksik değer verir. Kantar boyu donanımın konusudur; platform ve ölçü seçimi için kantar satıcısına ve yetkili servise danışın.
Nakliye tesisi e-irsaliyeyi nasıl keser?
Tartım bittiğinde program kayıttaki bilgilerle UBL-TR e-irsaliyeyi bağlı entegratör üzerinden GİB'e gönderir. EDM Bilişim, Turkcell e-Şirket, Orkestra e-Faturacım, Veriban, e-Logo ve QNB eSolutions ile hazır entegrasyon vardır; bağlı bir entegratör hesabınızın olması gerekir.
Alıcı e-irsaliye mükellefi değilse ne yapılır?
Bu durumda belge GİB sanal posta kutusuna yönlendirilir. Ayrıntı için alıcı e-irsaliye mükellefi değilse yazısına bakabilirsiniz.
İnternet kesilirse yükleme ve tartım durur mu?
Durmaz. Tartım, plaka okuma ve fiş kesme internetsiz çalışır. Kesinti süresince e-irsaliyeler bekleyen kayıt olarak saklanır; bağlantı dönünce operatör yeniden gönderir.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.