Kantar; kamyon, tır ve benzeri ağır araçların yüküyle birlikte tartılmasını sağlayan büyük bir baskül düzeneğidir. Araç platforma çıkar, platformun altındaki yük hücreleri ağırlığı algılar, gösterge de bu değeri rakama çevirir. Malzemenin ağırlıkla alınıp satıldığı her yerde miktarı belirlemek ve kayda geçirmek için kullanılır.
Kantar nedir, ne işe yarar?
Bir aracın yükünü tek başına ölçmek mümkün değildir; araç ve yük birlikte tartılır. Bu yüzden iki ölçüm yapılır: araç yüklüyken ve boşken. İki ağırlığın farkı malzemenin ağırlığını verir. Kantarın asıl işi bu farkı herkesin aynı rakamda buluşacağı biçimde ortaya çıkarmaktır; malzeme adetle değil ağırlıkla alınıp satıldığında alıcı ile satıcı arasındaki ortak ölçü kantardır.
Karayollarının yol kenarında denetim için kullandığı trafik kantarı ayrı bir konudur; burada tesislerin kendi alım, satım ve sevk işlerinde kullandığı kantar anlatılıyor.
Kantar üç iş görür:
- Miktarı belirler: ödenecek ya da tahsil edilecek bedelin dayanağı ağırlıktır.
- Kaydı oluşturur: tesise ne kadar malzemenin girdiği ve çıktığı tartım kayıtlarından görülür.
- İtirazı azaltır: sürücü de tesis de aynı değeri ekranda görür.
Bir kantarın parçaları
| Parça | Ne yapar? | Yazılımla ilişkisi |
|---|---|---|
| Platform (tartı tablası) | Aracın üstüne çıktığı çelik yüzeydir; yükü yük hücrelerine aktarır. | Yok, tamamen donanım. |
| Yük hücreleri | Platformun altında durur; üzerine binen yükle orantılı elektrik sinyali üretir. | Yok, sinyali gösterge işler. |
| Bağlantı kutusu | Hücrelerin sinyallerini toplayıp göstergeye taşır. | Yok. |
| Gösterge (indikatör) | Sinyali ağırlık değerine çevirir ve ekranında gösterir. | Yazılım ağırlığı buradan okur. |
| Bilgisayar ve kantar programı | Değeri alır; kaydı tutar, net ağırlığı hesaplar, fiş ve rapor üretir. | Yazılımın kendisi. |
Zincirin her halkası bir sonrakine bağlıdır. Platform yanlış yük aktarırsa gösterge doğru rakamı gösteremez; gösterge doğru gösterirse yazılım da doğru kaydeder.
Kantar türleri
Kantarlar kuruluş biçimine ve araca göre ayrılır. Aşağıda sahada en sık karşılaşılan türler genel hatlarıyla özetleniyor; kapasite ve ölçüler üreticiye ve modele göre değiştiği için rakam verilmiyor.
| Tür | Nasıl kurulur? | Artısı | Dikkat edilecek yanı |
|---|---|---|---|
| Çukurlu (gömme) | Platform zemin seviyesinde kalacak şekilde çukura yerleştirilir. | Araç doğrudan çıkar, rampa gerekmez. | Altı su ve malzeme biriktirebilir; düzenli temizlik ister. |
| Çukursuz (zemin üstü) | Platform zeminin üstüne oturur, giriş ve çıkış rampayla yapılır. | Kurulumu kolaydır, altı kolay kontrol edilir. | Rampa için ek alan gerekir. |
| Taşınabilir (seyyar) | Sökülüp başka sahaya taşınabilen modüllerden oluşur. | Geçici ya da yer değiştiren sahalarda işe yarar. | Her kuruluşta düzgün zemin ve yeniden ayar gerekir. |
| Çok modüllü uzun kantar | Birkaç platform yan yana eklenerek uzun araç tek seferde tartılır. | Dorseli tır tek ölçümde tartılabilir. | Daha fazla alan ve yük hücresi demektir. |
| Dingil (tekerlek) kantarı | Araç, dingil dingil tartılır ve değerler toplanır. | Az yer kaplar; aracın tamamının platforma çıkması gerekmez. | Duruş şekline ve zemin eğimine duyarlıdır; kullanım amacına uygunluğunu satıcıyla ve ilgili kurumla netleştirin. |
Bir de ölçüm yöntemine göre ayrım vardır: kollu mekanik kantarlar ve yük hücreli elektronik kantarlar. Bugünkü tesislerde elektronik olanlar yaygındır; yazılımla bağlantı ancak elektronik gösterge üzerinden kurulabilir.
Nerelerde kullanılır?
- Taş ocakları ve madenler: çıkan malzeme araçla sevk edilirken ağırlığı kantarda belirlenir.
- Tahıl ve hububat alım merkezleri: üreticiden gelen mal tartılır; nem durumu varsa net ağırlık ona göre düzeltilir.
- Hurda ve geri dönüşüm tesisleri: gelen ve giden yük ağırlıkla kayda geçer.
- Fabrika ve depo girişleri: hammadde ve mamul sevkiyatı kantardan geçer.
- Nakliye tesisleri: yük, tır ya da kamyonla gelip gittiğinde tartılır.
Sektörlere göre ihtiyaç farkını sektörler sayfasında görebilirsiniz.
Kantar ve yazılım ilişkisi
Yazılım olmadan da kantar çalışır: kantarcı gösterge ekranına bakar, değeri deftere yazar. Sorun, tartım sayısı arttıkça başlar: elle yazım hatası, net hesabında yanlışlık, fiş ve rapor işi ve e-irsaliye yükü büyür. Kantar programı bu işleri göstergeden gelen değer üzerinden yürütür. Programın ne yaptığı için kantar programı nedir yazısına bakabilirsiniz.
STEQAR'da kantarı ve göstergeyi değiştirmeniz gerekmez; mevcut donanım korunur, program göstergeyle konuşur. Gösterge modeliniz yaygın modeller arasında yoksa kurulum sırasında uyarlanır. Plaka okuma, fiş, e-irsaliye ve rapor modüllerinin tamamı özellikler sayfasında anlatılıyor.
Sahada sık yapılan hatalar
- Platformun kenarında malzeme birikmesi: platforma temas eden herhangi bir cisim ölçümü etkileyebilir; çevre temiz tutulmalıdır.
- Aracın platforma tam çıkmaması: aracın bir kısmı platform dışında kalırsa gösterge eksik değer verir.
- Boş platformda sıfırı kontrol etmemek: gösterge boş platformda sıfırı göstermiyorsa tartıma başlanmamalıdır.
- Yazılımdan ölçü düzeltmesi beklemek: program göstergenin verdiği değeri alır; yanlış ölçümü yazılım fark edemez.
- Ayar ve yasal kontrolleri aksatmak: bu işler için yetkili servise ve ilgili kuruma danışın.
Kantarınıza yazılım bağlamak ya da mevcut sürecinizi bir tartımın başından sonuna birlikte gözden geçirmek isterseniz demo talep edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Kantar kaç ton tartar?
Kapasite, platformun boyuna ve yük hücrelerine göre değişir. Kantar alırken platform boyunu en uzun aracınıza, kapasiteyi de tartacağınız en ağır yüklü araca göre seçmek gerekir; ölçüyü kantar satıcısıyla birlikte netleştirin.
Çukurlu mu, çukursuz mu kantar seçmeliyim?
Zemin yapısına, ayırabileceğiniz alana ve temizlik düzeninize bağlıdır. Çukurlu kantarda araç zemin seviyesinden çıkar ama platformun altı temizlik ister; çukursuzda kurulum kolaydır ama araç rampa ile çıkar. Karar için yerinde keşif yaptırın.
Kantar için yazılım şart mı?
Şart değil. Gösterge tek başına ağırlığı ekranında gösterir. Kayıt tutmak, net ağırlığı hesaplamak, fiş basmak, rapor çıkarmak ve e-irsaliye göndermek için kantar programı gerekir.
Mevcut kantarım için yeni gösterge almam gerekir mi?
STEQAR'da mevcut baskül ve gösterge değişmez. Program yaygın göstergelerle konuşur; listede olmayan bir model uyarlanır. Kurulumdan önce gösterge modelinizi bildirmeniz yeterlidir.
Eski kollu kantara yazılım bağlanır mı?
Kollu mekanik kantar, bilgisayara aktarılacak elektronik bir değer üretmez. Yazılımın ağırlığı okuyabilmesi için elektronik gösterge bulunmalıdır.
Kantarın ölçüsünün doğru olduğunu nasıl anlarım?
Ölçü ayarı ve yasal kontroller donanımın konusudur; yetkili servise ve ilgili kuruma danışın. Kantar programı göstergeden gelen değeri olduğu gibi kaydeder, ölçümü doğrulamaz.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.