Sabit dara, bir aracın boş ağırlığının (darasının) kantardan bir kez alınıp kaydedilmesi ve sonraki girişlerde yeniden boş tartım yapılmadan kullanılmasıdır. STEQAR'da Sabit Dara modu açıkken plaka seçilince kayıtlı dara birinci tartım sayılır, kantardaki ağırlık ikinci tartım olur ve net tek adımda hesaplanır. Kayıtlı dara zamanla gerçeğinden uzaklaşabileceği için araç arada bir dara testiyle yeniden ölçülür.
Sabit dara ne zaman işe yarar, ne zaman yaramaz?
Yöntemin değeri, kantara düzenli gelen araç sayısıyla ölçülür. Kendi filosunu tartan bir tesiste, hep aynı nakliyecilerle çalışan bir ocakta ya da sabit güzergâhta sefer yapan kamyonlarda aracın boş ağırlığı neredeyse hiç değişmez; her sefer için ikinci bir tartım yapmak emek ve beklemedir. Tanımadığınız araçların gelip geçtiği bir sahada ise kayıt tutmanın karşılığı kalmaz.
| Durum | Sabit dara | Neden |
|---|---|---|
| Aynı araç düzenli olarak geliyor | Uygun | Dara bir kez alınır, sonraki girişlerde tek tartım yeter. |
| Her gün başka ve tanımadığınız araçlar geliyor | Uygun değil | Her araç için önce dara kaydı gerekir; tekrar olmadığı için yarar sağlamaz. |
| Boş ağırlık değişkense (yakıt, çamur, kar, ek ekipman) | Dikkatli kullanın | Kayıt gerçeği yansıtmayabilir; dara testi sık yapılmalıdır. |
| Alıcı ya da satıcı iki tartımı şart koşuyor | Uygun değil | Taraflar arasında kararlaştırılan yöntem esastır. |
Çift tartımın mantığını hatırlamak için çift tartım ile tek tartım farkı yazısına, darayı genel olarak anlamak için dara nedir yazısına bakabilirsiniz.
Dört adımda kurulum
- Modu açın. Sabit Dara modu Ayarlar sayfasındaki Sabit Dara bölümünden açılır. Ayarı yalnızca sistem yöneticisi değiştirebilir; ilk ağırlığı alınmış ve henüz bitmemiş bir tartım varken mod değişmez. Uygulamanın ekranları ve menüsü bir sonraki açılışta yeni moda göre gelir.
- Eşikleri belirleyin. Aynı bölümde dara testi toleransı kilogram cinsinden, dara yaşı uyarısı gün cinsinden girilir. Bu iki değeri Süper Operatör ve üzeri roller değiştirebilir.
- Her araç için darayı bir kez alın. Sabit Dara sayfasında plaka kayıtlı araç listesinden seçilir; araç boş hâlde kantardayken Dara Al düğmesine basılır. Program ağırlığın sabitlendiğini ve sıfırdan büyük olduğunu denetler. Plaka kayıtlı ve aktif bir araç değilse dara alınmaz.
- Tartımlarda kullanın. Bundan sonra tartım ekranında plakayı seçmek yeterlidir; ayrıntı bir sonraki başlıkta.
Plakanın listede çıkması için aracın tanımlı olması gerekir; araç, şoför ve firma kayıtlarının nasıl hazırlandığı tanımlar rehberinde anlatılıyor.
Tartım sırasında ne olur?
Mod açıkken tartım ekranında iki taraflı tartım yoktur. Plaka seçilir seçilmez kayıtlı dara ekrana gelir ve birinci tartım sayılır; kantarın o sırada okuduğu ağırlık ikinci tartım olur, net program tarafından hesaplanır ve tartım tek adımda tamamlanır. Aracın dönmesini bekleyen yarım kalmış bir kayıt oluşmaz.
Her tartım kullandığı darayı ve darayı aldığı anı kendi kaydına işler. Yarın dara güncellense bile bugünkü tartımın neti değişmez.
Program şu durumlarda tartımı kabul etmez ve nedenini söyler:
- Plakanın kayıtlı darası yok: önce Sabit Dara sayfasından dara alınması istenir.
- Dara birimi tartım biriminden farklı: dara yeniden alınmalıdır.
- Dara siz tartım yaparken güncellendi: ekran yenilenir ve güncel değer gösterilir.
- Kantar ağırlığı kayıtlı daradan küçük ya da ona eşit: net sıfırdan büyük olmalıdır.
Kayıtlı dara neden sınanmalı?
Aracın boş ağırlığı lastik, yakıt, takılan ekipman ya da kasada biriken malzeme yüzünden aylar içinde kayabilir. Dara testi bunu yakalar: araç yeniden kantara çıkar, program kantarın okuduğu ağırlığı kayıtlı daraya karşı ölçer ve farkı kilogram olarak yazar. Test, güncel darayı değiştirmez; yalnızca kayıt altına alır.
| Sonuç | Anlamı | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| Tolerans içinde | Fark, ayarladığınız sınırın içinde | Kayıtlı dara geçerli kalır. |
| Dara artmış | Araç kayıtlı daradan ağır çıktı | Aracın gerçekten boş olduğunu doğrulayın; boşsa Darayı Güncelle ile yeni değeri kaydedin. |
| Dara azalmış | Araç kayıtlı daradan hafif çıktı | Aynı doğrulamayı yapın; araç gerçekten hafiflediyse güncelleyin. |
Güncel Daralar tablosunda, uyarı eşiğini aşan dara farklı renkle gösterilir; tartım ekranında o plaka seçildiğinde ise darayı kaç gün önce aldığınızı söyleyen ve dara testi öneren bir uyarı çıkar. Bu uyarı tartımı engellemez, yalnızca hatırlatır. Dara Geçmişi ise seçili plakaya ait tüm dara alma ve test işlemlerini zaman, ağırlık, referans dara, fark, tolerans, sonuç, operatör ve cihaz bilgisiyle listeler. Yanlış girilmiş bir dara silinmez; yeni bir ölçümle güncellenir ve eski kayıt geçmişte kalır.
Net ile dara farkı, alıcı ile satıcı arasında bedel farkına dönüşebilir. Bu yüzden testi düzenli yapın; tartım sonuçlarının ticari ya da mali etkisi için mali müşavirinize danışın.
Sık yapılan hatalar
- Araç boş değilken dara almak. Dara Al düğmesine basmadan önce kasanın boşaldığından, üzerinde yük ya da çamur kalmadığından emin olun.
- Darayı bir kez alıp unutmak. Uyarı eşiğini ve test toleransını sahanıza göre ayarlayın; uyarı çıkan aracı bir sonraki girişte sınayın.
- Dorseyi hesaba katmamak. Dara çekicinin plakasına kaydedilir; dorse için ayrı dara tutulmaz. Aynı çekici farklı dorselerle çalışıyorsa sabit dara sahanızda yanıltabilir.
- Plakayı serbest yazmaya çalışmak. Sabit Dara sayfasında plaka her zaman listeden seçilir. Listede yoksa önce araç tanımı yapılır.
- Yetkiyi karıştırmak. Dara alma, güncelleme ve test ayrı yetkilerdir; yetkisi olmayan kullanıcıda düğmeler görünür ama pasif kalır. Daranın kimde ve hangi saatte alındığını geçmişten, o saatte kimin oturumda olduğunu mesai ve vardiya raporundan okuyabilirsiniz.
Dara alma, güncelleme ve dara testi düğmelerini örnek verilerle denemek için sabit dara ekranını demoda gezin. Demodaki veriler kurgusaldır.
Programın genel akışı için özellikler sayfasına da bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sabit dara ile klasik çift tartım arasındaki fark nedir?
Çift tartımda araç hem dolu hem boş tartılır ve net bu iki ağırlığın farkıdır. Sabit darada boş ağırlık önceden kaydedildiği için araç yalnızca bir kez tartılır.
Sabit dara modu kendiliğinden açık mı gelir?
Hayır, varsayılan olarak kapalıdır. Kapalıyken uygulama olağan iki tartımlı akışla çalışır. Modu yalnızca sistem yöneticisi açıp kapatabilir.
Kayıtlı dara değişirse eski tartımlar da değişir mi?
Değişmez. Her tartım kullandığı darayı ve darayı aldığı anı kendi kaydına işler; sonradan yeni bir dara kaydedilse bile geçmiş tartımların net değeri aynı kalır.
Dara testi kayıtlı darayı kendiliğinden günceller mi?
Hayır. Test yalnızca farkı gösterir ve kayıt altına alır. Darayı yeni değerle değiştirmek isterseniz Darayı Güncelle düğmesini siz kullanırsınız.
Mobil uygulama da sabit dara kullanır mı?
Sabit dara masaüstü uygulamasındadır. Mobil tartım olağan iki tartımlı akışla çalışmaya devam eder.
Eski programdaki daraları nasıl aktarırım?
Sabit Dara sayfasındaki elle dara alanı bunun içindir: ağırlığı yazar, plakayı listeden seçer ve kaydedersiniz. Elle giriş ayrı bir yetkidir; dara testi ise her zaman kantardan yapılır.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.