Dara, aracın üzerinde yük yokken kantarın gösterdiği ağırlıktır: araç gövdesi, kasa, yakıt ve içindeki her şey buna dahildir. Kantarda dara, araç boşken tartılarak alınır; yüklü tartımdan çıkarıldığında yükün net ağırlığı kalır. Dara günden güne değişebildiği için en sağlam yol onu her seferinde, gösterge sabitlendikten sonra yeniden okumaktır.
Dara neyin ağırlığı?
Dara, tartılan aracın yüksüz hâlidir. Ancak "yüksüz" derken sadece çıplak şasi kastedilmez; kantar platformun üzerindeki her şeyi sayar. Aynı kamyon iki ayrı günde iki ayrı dara verebilir, çünkü aşağıdaki kalemler günden güne farklıdır.
| Kalem | Dara üzerindeki etkisi |
|---|---|
| Yakıt | Depo dolu ya da boşken aynı araç farklı tartılır |
| Dorse ve kasa | Çekici aynı kalsa bile dorse değişirse dara değişir |
| Çamur, kar, yağmur | Yağışlı günlerde alt takımda ve kasada biriken ağırlık |
| Kasada kalan artık | Boşaltmadan sonra kasaya yapışan ya da arta kalan malzeme |
| Kabindekiler | Şoför ve yanındaki eşya; iki tartımda aynı durumda olmalı |
Kantarda dara nasıl alınır?
- Araç platforma tamamen çıkar. Tekerleklerin hepsi platformun üzerinde olmalıdır; yarım çıkan araç eksik değer okutur.
- Gösterge sabitlenir. Rakam oynarken kayda geçirilen değer, aracın tam durmadığı bir anın değeridir. Sabitlenmesini beklemek gerekir.
- Araç tanınır. Plaka okunur ya da yazılır, firma ve malzeme seçilir; dara doğru araca yazılmalıdır.
- Boş aracın ağırlığı kaydedilir. Bu değer, ikinci ağırlıkla karşılaştırılacağı için kayıtta dara olarak etiketlenir.
- Araç yüklenir ya da boşaltılır ve döner. İkinci ağırlık alınınca iki değerin farkı net ağırlığı verir.
Satışta kantara çoğunlukla boş araç çıkar, yani dara birinci sıradadır. Alışta araç genellikle yüklü gelir; dara boşalttıktan sonraki ikinci tartımda alınır. İki durumda da dara aynı şeydir, sadece sırası değişir.
Dara neden her tartımda yeniden alınır?
Çünkü dara bir sabit değil, bir ölçümdür. Sabah ile öğleden sonra aynı plaka kantara çıktığında yakıt azalmış, kasaya toz ya da çamur yapışmış olabilir. Birkaç on kilogramlık fark küçük görünür, ama net ağırlığa olduğu gibi geçer.
Bazı işletmeler aynı araç için önceden tartılıp kaydedilmiş bir dara değerini tekrar tekrar kullanır. Bu, aracın kantara tek geçişte çıkmasını sağlar; karşılığında aracın o günkü gerçek ağırlığını net hesabına yansıtmazsınız. Hangi yöntemi seçeceğiniz alıcı ile satıcı arasındaki mutabakata ve kendi iş kuralınıza bağlıdır. Hangisi seçilirse seçilsin, kuralın yazılı olması ve herkese aynı uygulanması tartışmayı azaltır.
Yanlış dara net ağırlığı nasıl bozar?
Dara hatası net ağırlığa eksiksiz geçer: dara kaç kilogram yanlışsa net de o kadar yanlış olur, hem de ters yönde. Dara eksik yazılırsa net şişer, fazla yazılırsa net küçülür. Elle yazılan değerlerde sık görülen sebep rakam yer değiştirmesidir: 14.280 yazacakken 14.820 yazmak tek başına 540 kilogramlık sapma demektir.
| Durum | Brüt (kg) | Dara (kg) | Net (kg) |
|---|---|---|---|
| Doğru dara | 38.600 | 14.200 | 24.400 |
| Dara 250 kg eksik yazıldı | 38.600 | 13.950 | 24.650 |
| Dara 180 kg fazla yazıldı | 38.600 | 14.380 | 24.220 |
Taraflardan biri bu farkı mutlaka cebinden öder. Hesabın tamamını örneklerle görmek için brüt, dara, net hesabı rehberine bakın.
Bekleyen araç: ilk ağırlık alındı, ikincisi yolda
İki tartımlı işte araç kantardan ayrıldığı sürece kayıt yarımdır. Bu yarım kaydın kimde olduğu belli değilse araç döndüğünde ikinci ağırlık yanlış kayda eklenir ya da kayıt günlerce açık kalır. Parçalı tartımda durum daha da hassastır: aynı araçtan çok ürün alınırken ara tartımlar arasında dara hatası yapmak çok kolaydır.
STEQAR'da ilk ağırlığı alınmış araç bekleyen kayıtlarda görünür ve ikinci ağırlıkla tamamlanır. Parçalı tartımda ara tartımlar arasında dara hatasını önleyen akış ayrıca vardır; ayrıntısı özellikler sayfasında anlatılıyor.
STEQAR'da dara alma
- Değer elle yazılmaz. Gösterge ağırlığı yazılıma gönderir; mevcut baskülünüzü ve göstergenizi değiştirmeniz gerekmez.
- Doğru araca yazılır. Kamera plakayı şoför inmeden okur; emin olunamayan okumada kantarcı uyarılır ve tek tıkla düzeltir. Ayrıntı: plaka okuma yanlış okur mu.
- Gösterge arızasında iş durmaz. Manuel tartımda ağırlık elle girilir; bu girişler ayrı işaretlenir ve denetlenebilir.
- Telefondan alınabilir. Kantarcı kantara canlı bağlanıp dara ve brüt alabilir.
- Kayıt sessizce değişmez. İptal yalnız tartım sırasında yapılır, sebep zorunludur ve kimin iptal ettiği loglanır.
Net ağırlığı, fişi ve bildirimi aynı kayıttan üretmek için özellikler sayfasına bakabilir, kendi kantarınızda bir tartımı görmek için demo talep edebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Daraya şoför ve yakıt dahil mi?
Kantar o an platformda ne varsa tartar; yakıt, araç içindeki ekipman ve kabindeki kişiler dara içindedir. Önemli olan iki tartımda aracın aynı durumda olmasıdır: şoför ilkinde araçtaysa ikincisinde de araçta olmalıdır.
Dara yanlış girilirse düzeltilebilir mi?
STEQAR'da kayıt sessizce değiştirilmez. İptal yalnız tartım sırasında yapılabilir, sebep girilmesi zorunludur ve kimin iptal ettiği loglanır. Bu yüzden dara değerini kayda geçmeden önce gözle teyit etmek önemlidir.
Gösterge arızalıyken dara nasıl alınır?
Manuel tartım modunda ağırlık elle girilir; kayıt devam eder, fiş kesilir, irsaliye gider. Elle girilen değerler ayrı işaretlenir ve sonradan denetlenebilir.
Aynı aracın dara değeri her seferinde değişiyorsa sorun mu var?
Küçük sapmalar normaldir: yakıt seviyesi, yağış ve kasada kalan artık değeri oynatır. Büyük ve açıklanamayan fark ise plaka yanlış seçilmiş, dorse değişmiş ya da kasadan malzeme boşalmamış demektir; kayıt kapanmadan kontrol edin.
Telefondan dara alınabilir mi?
Evet. Kantarcı kantara canlı bağlanıp telefondan dara ve brüt alabilir, parça ekleyebilir ve fişi onaylayabilir.
Yüklü araç önce tartılırsa dara yine boş araçtan mı alınır?
Evet. Alışta araç çoğunlukla önce yüklü tartılır, boşaltıldıktan sonra ikinci ağırlık dara olarak alınır. Dara her durumda yüksüz aracın ağırlığıdır; yalnız hangi sırada alındığı değişir.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.