Çift tartım, aynı aracın iki ayrı ağırlığının alınmasıdır: biri yüklü, biri boş. Net ağırlık bu iki tartının farkından çıkar. Tek tartımda araç kantara bir kez çıkar ve diğer değer, önceden kaydedilmiş bir dara gibi hazır bir rakamdan alınır. Çift tartım kantarda daha fazla zaman ister, ama aracın o günkü gerçek ağırlığını ölçtüğü için daha az varsayıma dayanır.
İki tartımın mantığı
Kantar yalnız tek bir şeyi söyler: platformun üzerindeki toplam ağırlığı. Yükün kendisini doğrudan ölçemez. Yük, aynı aracın iki ayrı durumdaki ağırlığı arasındaki farktır; bu yüzden aracı yüklüyken bir kez, yüksüzken bir kez tartmak gerekir. Hangisinin önce yapıldığı işe göre değişir: satışta çoğunlukla boş araç, alışta çoğunlukla yüklü araç önce çıkar. Net her durumda büyük değerden küçük değerin çıkarılmasıdır; sayılarla örnekler brüt, dara, net hesabı rehberinde.
Çift tartım ve tek tartım
| Ölçüt | Çift tartım | Tek tartım |
|---|---|---|
| Kantara çıkış | Araç iki kez çıkar | Araç bir kez çıkar |
| Netin kaynağı | İki ölçülmüş ağırlığın farkı | Bir ölçülmüş ağırlık ile önceden bilinen bir değerin farkı |
| Aracın o günkü hâli | İki ölçüme de yansır | Önceki bir değer kullanıldığı için yansımaz |
| Kantardaki süre | Araç döner, kayıt arada açık bekler | İş tek geçişte biter |
| Tipik hata | İkinci ağırlığın yanlış kayda eklenmesi | Kayıtlı değerin güncelliğini yitirmesi |
| Uygun olduğu durum | Araçlar sık değişiyor, her tartımda ölçüm isteniyor | Hep aynı araç ve benzer koşullar, hız öncelikli |
Bu karşılaştırma genel bir çerçevedir; hangisinin sizin için doğru olduğuna alıcı ve satıcı arasındaki anlaşma ve kendi iş kuralınız karar verir.
Çift tartımda kayıt nasıl akar?
- Birinci ağırlık alınır. Araç tanınır, firma ve malzeme seçilir, gösterge sabitlenince değer kaydedilir.
- Kayıt yarım kalır. Net henüz bilinmez; kayıt, ikinci ağırlığı bekleyen bir iş olarak açık durur.
- Araç kantardan ayrılır. Yükleme ya da boşaltma yapılır; bu sırada kaydın açık kaldığı akılda tutulmalıdır.
- Araç geri döner. Aynı araç ve aynı kayıt eşleştirilir.
- İkinci ağırlık alınır. Fark hesaplanır, kayıt kapanır, fiş ve belge üretilir.
Zayıf nokta üçüncü ve dördüncü adımdır: araç ayrıldığında kaydın kimde olduğu belli değilse yarım kayıtlar listede birikir.
Sık yapılan hatalar
- İkinci ağırlığı yanlış kayda eklemek. Aynı gün aynı firmadan iki kamyon geldiğinde plakayı yanlış seçmek, net yerine iki farklı aracın farkını yazdırır.
- Yarım kayıtları unutmak. İkinci ağırlığı bekleyen işler düzenli kontrol edilmezse hem rapor hem belge eksik kalır.
- İki ağırlık arasında aracı ya da dorseyi değiştirmek. Fark yükü değil, iki farklı aracın farkını ölçer.
- Aynı araç için ard arda iki birinci ağırlık açmak. Çift kayıt oluşur ve belge sayısı şişer.
- Gösterge sabitlenmeden değer almak. İki tartıdan birindeki sapma, netin tamamına geçer.
STEQAR'da çift tartım
- Kantarcıya göre tasarım. STEQAR kantarcı için tasarlandı: büyük yazı, az tıklama.
- Plakayı kamera okur. Şoför araçtan inmeden okunur; emin olunamazsa kantarcı uyarılır. Ayrıntı: plaka okuma yanlış okur mu.
- Yarım kayıtlar bekleyende görünür. İlk ağırlığı alınmış araç bekleyen kayıtlarda durur, ikinci ağırlıkla tamamlanır.
- Fiş ve belge bu kayıttan çıkar. Fiş tek tıkla basılır; ilk ve ikinci tartım zamanı fişe konabilir.
- Telefondan da yürür. Kantarcı kantara canlı bağlanıp dara ve brüt alabilir.
- Çoklu baskül. Tek tesiste birden fazla kantar tek ekrandan yönetilir; her kantarda birinci ve ikinci tartım bağımsız çalışır.
- Parçalı tartım. Aynı araçtan çok ürün alınırken ara tartımlar arasında dara hatası önlenir.
Akışınız tek geçişli çalışmaya ya da kayıtlı değere dayanıyorsa, bunun yazılımda nasıl karşılandığını demoda kendi örneğinizle sorun: demo talep edin. Modüllerin tamamı için özellikler sayfasına, dara değerinin kendisi için dara rehberine bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Çift tartımda hangi ağırlık önce alınmalı?
Satışta kantara çoğunlukla boş araç çıkar, alışta çoğunlukla yüklü araç gelir; sıra işe göre değişir. Net iki ağırlığın farkı olduğu için hangisinin önce alındığı sonucu değiştirmez, yalnız hangisinin dara yazılacağını belirler.
Tek tartım ne zaman yeterli olabilir?
Hep aynı araç, aynı dorse ve benzer koşullarla çalışılıyorsa ve alıcı ile satıcı kayıtlı bir değeri kabul ediyorsa kantara tek geçiş yeterli görülebilir. Kararı iş kuralınız ve taraflar arasındaki mutabakat verir; her durumda aracın o günkü hâli ölçüme girmez.
İkinci tartım hiç yapılmazsa kayıt ne olur?
Kayıt yarım kalır; net hesaplanamaz ve belge üretilemez. STEQAR'da ilk ağırlığı alınmış araç bekleyen kayıtlarda görünür, böylece yarım kalan işler listede görünür.
Çift tartımda plaka neden bu kadar önemli?
İki ağırlığın aynı araca ait olması gerekir. İkinci tartım yanlış plakalı kayda eklenirse net başka bir aracın farkı olur. STEQAR'da plakayı kamera şoför inmeden okur; emin olunamazsa kantarcı uyarılır, tek tıkla düzeltir ya da elle girer.
Çift tartımı telefondan yapabilir miyim?
Kantarcı kantara canlı bağlanıp telefondan dara ve brüt alabilir, parça ekleyebilir ve fişi onaylayabilir. Bu normal tartımda da parçalı tartımda da çalışır.
Birden fazla baskülü olan tesiste çift tartım nasıl işler?
STEQAR'ın çoklu tartım modunda birden fazla baskül tek ekrandan yönetilir. Her gösterge kendi bağlantısında ve izole ayarla çalışır; birinci ve ikinci tartım her kantarda bağımsız yürür, bağlantı durumu canlı görünür.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.