Birinci aşama ağ hatası, zaman aşımı ya da sunucu hatasıyla biterse KolayBi'de kaydın açılıp açılmadığı bilinemez. KolayBi'ye tekillik anahtarı gönderilemediği için sürücü gönderimi tekrar etmez ve ikinci aşamayı çağırmaz. Operatör KolayBi'de kontrole yönlendirilir; aynı tarih ve alıcı için mükerrer taslak belge olabilir.
Belirsizlik ne zaman doğar?
Gönderimin ilk adımı KolayBi'de ticari kayıt açar. Bu istek KolayBi'ye gider, KolayBi kaydı oluşturur ve yanıtını döner. Yanıt yolda kaybolursa tablo şöyledir: kayıt açılmış ama kantar bunu öğrenememiş olabilir, ya da istek hiç işlenmemiş olabilir. İkisini ayıran bir bilgi elde yoktur. Ağ hatası ve zaman aşımı bu sonucu verir; KolayBi'nin sunucu hatası döndürmesi de aynı sınıfa girer, çünkü sunucu hatasından önce kayıt açılmış olabilir. Kantar bu iki ihtimali birbirinden ayıramadığı için hiçbirini varsaymaz: ne başarı ne red sayar, yalnız belirsiz olduğunu söyler.
Kesin red ayrı bir sınıftır
Her başarısızlık belirsiz değildir. KolayBi isteği yanıtlayıp açıkça reddederse ya da istemci hatası döndürürse kayıt oluşmamıştır; gönderim reddedildi diye bildirilir ve iletide KolayBi'nin nedeni görünür. Oturum geçersiz çıkarsa bu da ayrıca bildirilir. Belirsiz sınıfa yalnızca yanıtın alınamadığı ya da sunucu hatasıyla bittiği durumlar girer. İki sonucun karşılaştırması aşağıda:
| Sonuç | Kayıt açıldı mı? | İletinin yönlendirmesi |
|---|---|---|
| Kesin red | Hayır | Bildirilen nedeni düzeltin |
| Kayıt belirsiz | Bilinmiyor | KolayBi'de kontrol edin |
Sürücü neden tekrar etmez?
KolayBi'nin kayıt isteğinde istemci tarafı bir tekillik anahtarı alanı yoktur. KolayBi aynı isteği ikinci kez gördüğünde bunu aynı belge olarak tanıyacak bir bilgiyi gönderemeyiz. Bu yüzden taşıma katmanı yazma çağrılarını yapısal olarak tekrar etmez; okuma sorgularında olan yeniden deneme hakkı gönderim çağrılarında yoktur. İkinci aşama da çağrılmaz: kaydın var olup olmadığı bilinmeden GİB'e çıkış istenemez. Oturum düşmesi de gönderim çağrısında yeniden giriş yaptırmaz.
Bu bölüm sürücünün kendi davranışını anlatır. Operatörün sonradan yeniden göndermesi ayrı bir karardır ve aşağıdaki kontrolün sonucuna bağlıdır.
İletiyi nasıl okumalı?
Gönderim reddedildi iletisi, KolayBi'nin nedeni gösterdiği kesin redtir; kayıt oluşmamıştır ve bildirilen nedeni düzelttikten sonra gönderim yeniden yapılır. Oturum iletisi ayrı gelir. KolayBi'de kontrol edin iletisi ise belirsizliktir: bu iletide önce kontrol, sonra karar gelir. İki iletiyi karıştırmak, ya açılmış bir kaydı yeniden göndermeye ya da kesin reddedilmiş bir belge için gereksiz yere KolayBi'de arama yapmaya yol açar.
Belirsizliği artıran ayarlar
Zaman Aşımı ayarı bir isteğin yanıtının ne kadar bekleneceğini belirler. Çok düşük bir değer, KolayBi yanıtı üretirken isteği kesebilir; kayıt KolayBi'de açılmış olsa da kantar yanıtı göremez. Yeniden Deneme Sayısı ayarı ise bu belirsizliği azaltmaz: bu ayar yalnız salt okuma sorgularına uygulanır, gönderim çağrıları her koşulda tek denemeyle sınırlıdır. Ayar ekranının tamamı kurulum rehberinde.
Mükerrer taslak riski
Kayıt aslında açılmışsa ve gönderim yeniden yapılırsa KolayBi'de aynı tarih ve aynı cari için ikinci bir ticari kayıt oluşabilir. Sürücünün operatöre gösterdiği ileti bunu açıkça söyler: belge kaydının oluşup oluşmadığı doğrulanamadı, GİB gönderimi yapılmadı, KolayBi'de kontrol edin. Ticari kayıt ile GİB'e çıkış ayrı adımlardır; birinci aşama belirsiz kaldığında ikincisi hiç başlamamıştır. Aradaki farkı iki aşamalı gönderim yazısında işledik.
KolayBi'de kontrol listesi
- Gönderimin yapıldığı tarihe ve alıcı cariye ait irsaliye kayıtlarını KolayBi'de açın.
- Aynı alıcı ve aynı ürünlerle yeni bir kayıt var mı diye bakın.
- Kayıt varsa belge açılmıştır: yeniden göndermeyin. Kaydın GİB'e çıkıp çıkmadığına KolayBi'deki durumdan bakın.
- Aynı alıcı ve ürünler için birden çok kayıt görürseniz önceki denemelerin biri ya da birkaçı kayıt açmış demektir; fazla kayıtları KolayBi tarafında ayıklamak sizin kararınızdır.
- Kayıt göremiyorsanız yeniden gönderme kararı sizindir; emin olamıyorsanız aynı tartımı ikinci kez göndermeyin, durumu önce netleştirin.
Sonuç sınıflarının tamamı ana rehberdeki sonuç tablosunda yer alıyor.
Kontrolü kimin yapacağı
KolayBi'de doğru kaydı bulmak için üç bilgi yeterlidir: gönderimin tarihi, alıcı cari ve belgedeki ürünlerle miktarlar; bunların hepsi kantar tartım kaydında bulunur. Birden çok operatör aynı tartımı izliyorsa kontrol ve yeniden gönderme kararını tek bir kişiye vermek, iki kişinin aynı anda göndermesini önler. Karar verilene kadar aynı tartımın ikinci kez gönderilmemesi, mükerrer taslak riskini baştan kapatır.
Sürücü ne yapar, ne yapmaz?
- Birinci aşamayı bir kez dener ve yanıtı bekler.
- Yanıt belirsiz biterse ikinci aşamayı çağırmaz; GİB'e çıkış istenmez.
- Operatöre kaydın oluşup oluşmadığının doğrulanamadığını, GİB gönderiminin yapılmadığını ve KolayBi'de kontrol gerektiğini bildirir.
- Kontrolü operatöre bırakır.
İnternet kesintisiyle karıştırmayın
Bağlantı hiç yokken istek KolayBi'ye gitmemiştir; bu, yanıtı kaybolan bir istekten farklı bir durumdur. Çevrimdışı çalışma için Kahramanmaraş ocak kantarı yazısına, kantardan e-İrsaliye kesim akışının genel kuralları için Kantardan otomatik e-İrsaliye nasıl kesilir? yazısına bakabilirsiniz.
Yanıt gelmediyse önce KolayBi'ye bakın, sonra karar verin; bilinmeyeni varsaymayın.
Sık sorulan sorular
KolayBi'ye giden isteğin yanıtı gelmezse belge açıldı mı?
Bilinemez. İstek KolayBi'ye ulaşmış ve kayıt açılmış olabilir, hiç ulaşmamış da olabilir. Kantar bu durumu başarı ya da red saymaz, belirsiz sayar ve sizi KolayBi'de kontrole yönlendirir.
Belgeyi iki kez gönderirsem ne olur?
KolayBi'ye gönderilen ilk istekte tekillik anahtarı yoktur. Kayıt zaten açılmışsa ikinci gönderim KolayBi'de ikinci bir ticari kayıt isteği olur; aynı tarih ve alıcı için mükerrer taslak belge oluşabilir. Bu yüzden yeniden göndermeden önce kontrol gerekir.
Nerede bakarım?
KolayBi'deki irsaliye kayıtlarında, gönderimin tarihi ve alıcısıyla eşleşen bir kayıt var mı diye bakın. Kayıt varsa belge açılmıştır; kayıt görmüyorsanız yeniden gönderme kararı sizindir.
Belirsiz sonuç ile kesin red nasıl ayrılır?
Kesin red, KolayBi'nin isteği yanıtlayıp reddetmesidir; kayıt oluşmamıştır. Belirsizlik ise yanıtın hiç alınamadığı ya da sunucu hatasıyla bittiği durumdur; kayıt oluşmuş olabilir.
STEQAR, KolayBi'nin yanı sıra başka e-İrsaliye entegratörleriyle de çalışır; EDM Bilişim, Turkcell e-Şirket, Orkestra e-Faturacım, Veriban, e-Logo, QNB eSolutions, eKüpSoft, Digital Planet, Nilvera ve VBT bu seçenekler arasındadır. Farkları Kantar e-İrsaliye entegratörleri yazımızda karşılaştırdık.