Kaynaklı çerçeve üç parçadır: linyit ve termik enerji, çimento ile kireçtaşı, tarıma dayalı sanayi ile tekstil OSB'leri. İlin ocak sayısı kaynaklarda yok; MTA'nın il föyü yaklaşık 2010 tarihlidir ve güncel değildir, il çevre raporu 2024 etiketlidir. OSBÜK listesine göre dört OSB işletmede görünür.
Rakamlar: kaynak, yıl, okuma notu
| Bilgi | Kaynak | Yıl | Okuma notu |
|---|---|---|---|
| Elbistan linyit rezervi: 3.357.340 bin ton görünür, 2.115.000 bin ton işletilebilir; kullanım yeri santral | MTA Genel Müdürlüğü, Kahramanmaraş İli Maden ve Enerji Kaynakları | Yaklaşık 2010 | Rezervdir, ocak sayısı değildir; yaklaşık 2010 tarihli MTA föyü güncel değildir ve rezerv tanımı kaynaklar arasında değişir |
| Elbistan kireçtaşı: yaklaşık 103 milyon ton (iki sahada 53.584.231 ton ve 49.421.077 ton görünür ve muhtemel); santralde hammadde | MTA il föyü | Yaklaşık 2010 | Rezervdir; yaklaşık 2010 tarihli MTA föyü güncel değildir |
| Türkoğlu-Pazarcık tuğla-kiremit kili: 59.000.000 ton muhtemel | MTA il föyü | Yaklaşık 2010 | Rezervdir; yaklaşık 2010 tarihli MTA föyü güncel değildir |
| Afşin-Elbistan A ve B santrallerinin kömür kullanımı: yılda 12.905.490 ton | Kahramanmaraş Valiliği İl Müdürlüğü, 2024 İl Çevre Durum Raporu (EÜAŞ verisi) | 2024 | Tüketim miktarıdır; rezerv de ocak sayısı da değildir |
| Maden sektöründe ÇED kararları: Gerekli Değildir 32, Gereklidir 0, olumlu 3, iade ya da iptal 7 | 2024 İl Çevre Durum Raporu | 2024 | Proje karar sayısıdır, çalışan ocak sayısı değildir |
| Kirletici Salım ve Taşıma Kaydı: altı tesis (enerji iki, mineral ve maden sanayisi üç, kâğıt-ağaç bir) | 2024 İl Çevre Durum Raporu | 2024 | Kayıt kapsamındaki tesis dağılımıdır, ocak sayısı değildir |
| Çimento sektöründe sürekli emisyon ölçüm sistemi bildirimi: iki tesis | 2023 ve 2024 İl Çevre Durum Raporları | 2023 ve 2024 | Bildirim sayısıdır; üretim ya da kapasite vermez |
Tablodaki en sık yanlış okuma, ilk üç satırdaki rezerv rakamlarının bugünkü bir üretim ya da ocak büyüklüğü sanılmasıdır. MTA'nın yaklaşık 2010 tarihli il föyü güncel değildir; eski çalışmalara dayandığı için bugünün durumunu anlatmaz. Dördüncü satırdaki 2024 değeri olan 12.905.490 ton ise küçük bir toplamla doğrulanabilir: 2024 verisine göre A santrali 5.323.322 ton, B santrali 7.582.168 ton kömür kullanır ve ikisinin toplamı raporun verdiği yıllık değeri tutturur. Bu toplam santralin yakıt tüketimini gösterir; linyiti çıkaran ocakların kaç tane olduğuna dair hiçbir şey söylemez. Kaynaklarda ilin ocak sayısı yer almıyor ve bu sayfa tahmin, toplama ya da ölçekleme yapmıyor.
Maden türleri ve zuhur ayrımı
Tür listesi MTA'nın yaklaşık 2010 tarihli il föyüne dayanır ve güncel değildir. Kayıtlı türler şöyle sıralanır:
- Linyit: Afşin-Elbistan; termik santral hammaddesi olarak anılır.
- Kireçtaşı: Afşin ve Elbistan; Elbistan'da santralde hammadde olarak geçer.
- Barit: Önsen-Bozağalık ve Türkoğlu-Şekeroba. Barit için rakam kullanılmıyor: yaklaşık 2010 tarihli MTA föyünde özet metin ile tablo birbirini tutmaz ve föy güncel değildir, bu yüzden yalnız rezerv bulunduğu söyleniyor.
- Tuğla-kiremit kili: Türkoğlu-Kıllık ve Pazarcık.
- Demir, krom, manganez: Elbistan, Ekinözü ve Göksun'da demir; Pazarcık'ta krom; Pazarcık-Zombo'da manganez. Üçü de küçük zuhur olarak kayıtlıdır.
- Kurşun-çinko, asbest, fosfat: yalnız zuhur.
Zuhur, cevherin bir noktada bulunduğunun kaydıdır; işletilen bir ocak anlamına gelmez. Bu yüzden listenin son iki maddesi ocak diye okunmamalıdır. Kahramanmaraş'ın maden kaydı dardır ve türü sınırlıdır: ağırlık linyitte, kireçtaşında ve kilde toplanır, gerisi küçük zuhurdur.
Kaynaklı sanayi dalları
İlin sanayi çerçevesi üç başlıkta okunur ve her biri ayrı bir kaynağa yaslanır:
- Linyit ve termik enerji. 2024 İl Çevre Durum Raporu, EÜAŞ verisine dayanarak Afşin-Elbistan A ve B santrallerinin ürettiği atığı da yazar: uçucu kül A santralinde 1.036.557 ton, B santralinde 1.728.547 ton; cüruf A'da 115.173 ton, B'de 303.287 ton (2024). Santral kömürü, kül ve cüruf aynı zincirin iki ucudur.
- Çimento ve kireçtaşı. Rapora göre çimento sektöründe sürekli emisyon ölçüm sistemi bildiren iki tesis vardır (2023 ve 2024 raporları). Kireçtaşı rezervi, yaklaşık 2010 tarihli MTA föyüne göre Afşin ve Elbistan'da anılır; föy güncel değildir. Çimento kapasitesi için resmî bir rakam bulunamadığından kapasite yazılmıyor.
- Tarıma dayalı sanayi ve tekstil. 2024 raporu yerel sanayi dalları arasında tarım ve tarıma dayalı sanayiyi, tekstili, çelik mutfak eşyasını ve alüminyum-çeliği sayar. Kahramanmaraş OSB'nin atıksu arıtma kapasitesi günde 4.000 ton olarak, durumu faaliyette diye geçer (2024).
Raporda sanayi tesislerinin toplamı da bir tablo hâlinde vardır, ancak o rakam arıtma kaydı olan tesislerin sayısıdır ve ilin sanayi toplamı olarak okunamaz; bu yüzden yazıya alınmadı. OSB adı ile sanayi dalını eşleştiren bir kaynak da yok: hangi OSB'de hangi dalın yer aldığı bu sayfada söylenmiyor.
İşletmede görünen OSB'ler
OSBÜK listesine göre (okuma tarihi 12 Ekim 2026) işletmede dört OSB görünür: Elbistan, Erkenez, Kahramanmaraş, Türkoğlu. Yalnız işletmede olanlar faaliyette sayılır. Liste canlıdır ve sayfa kendi veri tarihini vermez, bu yüzden okunduğu günden sonra değişmiş olabilir.
Çevre durum raporlarındaki arıtma tablosunda bir OSB için "yok" yazması faaliyetin bittiği anlamına gelmez; işletme durumu burada yalnız OSBÜK kaydına bakılarak yazıldı. OSBÜK'te bulunmayan adlar da kullanılmadı. OSB ile maden raporunda aynı ilçe adının geçmesi, ikisinin birbirine bağlı olduğunu göstermez.
Ağır ve dökme yükte tartım kaydı
Kaynaklar kantar kullanımını yazmaz; bu bağ çıkarımdır. Çıkarım şudur: santral kömürü, kireçtaşı, kil, kül ve cüruf gibi ağır ve dökme yükler bir yerden bir yere kamyonla taşınıyorsa, her seferin ağırlığı sevkiyat kaydının temelidir. Hangi tesisin gerçekten tartım yaptığını bu sayfanın kaynakları söylemez; yazıdaki öneriler tesis iddiası değil, kayıt disiplinidir.
- Rezerv ile sevkiyatı karıştırmayın. Sevkiyat miktarını rezerv ya da tüketim rakamından değil, tesisin kendi tartım kayıtlarından okuyun.
- Bir araç iki cins yük alıyorsa parça parça kaydedin. Ara tartımlar arasında dara kayarsa net ağırlık bozulur.
- Bağlantı kesilse de tartımı durdurmayın. Kayıt internet gelmeden alınabilmelidir.
STEQAR bu üç noktada şunları sunar: dara, brüt ve net hesabı ile çift tartım, tartım fişinin tek tıkla alınması, mevcut baskül ve göstergenin değiştirilmemesi ve ilk ağırlığı alınmış aracın bekleyen kayıtlarda görünmesi; parçalı tartımda aynı araçtan çok ürün ve çok fiş, ara tartımlar arasında dara hatasının önlenmesi; tartım ve fiş kesmenin internetsiz çalışması. Modüller özellikler sayfasında, sektör kapsamı sektörler sayfasında, ocak ve maden sevkiyatı ocak ve maden kantarı rehberinde anlatılır; çok ürünlü yükler için parçalı tartım yazısına bakabilirsiniz. Kurulum Türkiye genelinde uzaktan yapılır; demo talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
- MTA Genel Müdürlüğü, Kahramanmaraş İli Maden ve Enerji Kaynakları (yaklaşık 2010, güncel değildir): https://www.mta.gov.tr/v3.0/sayfalar/bilgi-merkezi/maden_potansiyel_2010/kmaras_madenler.pdf
- Kahramanmaraş Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 2024 İl Çevre Durum Raporu (dosya damgası 2025-11-19): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/kahramanmaras-cdr_2024.-20251119083104.pdf
- Kahramanmaraş Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, 2023 İl Çevre Durum Raporu (dosya damgası 2024-11-04): https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/kahramanmaras-icdr-2023-20241104135119.pdf
- OSBÜK, OSB Listesi (canlı liste; okuma tarihi 12 Ekim 2026): https://osbuk.org/view/osb/osbliste.php
Sık sorulan sorular
Kahramanmaraş'ta kaç maden ocağı var?
Bu sayfa bir sayı vermiyor, çünkü kaynaklarda ilin ocak sayısı yok. Sayı arayan biri ilgili kurumun güncel kaydına bakmalı; ÇED kararı ya da rezerv rakamı ocak sayısının yerine konamaz.
Elbistan linyitinde görünür ve işletilebilir rezerv toplanır mı?
Toplanmaz. MTA'nın yaklaşık 2010 tarihli il föyü iki rakamı farklı rezerv tanımlarıyla verir ve föy güncel değildir. Biri diğerinin güncellemesi sayılmamalı, ikisi de bugünkü rezerv diye okunmamalıdır.
Santralin kömür kullanımı ile sevkiyat kaydı aynı şey mi?
Değil. 2024 raporundaki rakam santralin kullandığı miktardır; yakıtın tesise nasıl ulaştığını ve hangi kayıtla izlendiğini kaynaklar yazmıyor. Sevkiyat miktarı tesisin kendi tartım kaydından okunur.
Raporda OSB için arıtma satırında yok yazarsa OSB çalışmıyor mudur?
Hayır, bu satır işletme durumunu göstermez. İşletme bilgisi için OSBÜK kaydı esas alınır: Elbistan, Erkenez, Kahramanmaraş ve Türkoğlu işletmede görünür. Hangi OSB'de hangi sanayi dalının olduğunu kaynaklar eşleştirmiyor.
ÇED kararı çıkan proje ocağa dönüşmüş müdür?
Bunu rapor yazmıyor. 2024 raporundaki sayılar o yıl verilen kararları sayar; kararın ardından ocağın açılıp açılmadığı ya da bugün çalışıp çalışmadığı belirtilmez. Bu yüzden sayılar bir envanter olarak okunamaz.
Aynı kamyondan iki cins yük çıkarsa kayıt nasıl tutulur?
Parçalı tartım bunun içindir: aynı araçtan çok ürün, çok fiş alınır ve ara tartımlar arasında dara hatası önlenir. Tek seferde toplu irsaliye ya da parça parça kesme seçeneği vardır.
STEQAR'ı Kahramanmaraş'taki bir tesis kullanabilir mi?
Evet. STEQAR Türkiye genelinde uzaktan kurulur ve desteklenir; veriler tesisin kendi bilgisayarında, şifreli veritabanında tutulur.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.