Kanun makbuzun, malın bedeli ödenirken düzenlenmesini ister; avans verilmişse malın teslimi sırasında verilir. İncelediğimiz resmî kaynaklarda e-müstahsil makbuzu için kaç gün geriye dönük düzenlenebileceğini söyleyen bir hüküm bulamadık, bu yüzden bir gün sayısı vermiyoruz. Geç düzenlenmiş ya da yanlış tarihli makbuzun sonuçları için GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Kanun makbuzu ne zaman ister?
Zamanı belirleyen, e-belge mevzuatı değil Vergi Usul Kanunu'nun 235. maddesidir. Madde, çiftçiden mal alan işletmenin makbuzu malların bedelini ödediği sırada iki nüsha olarak tanzim etmesini söyler. Çiftçiye avans verilerek yapılan alımlarda ise makbuz, malın teslimi sırasında verilir. Yani Kanunun bağladığı an iki durumdan birinde ortaya çıkar:
| Durum | Makbuz ne zaman? | Dikkat |
|---|---|---|
| Bedel mal alınırken ya da sonrasında ödeniyor | Bedelin ödendiği sırada | Tartım günü ile ödeme günü farklıysa bağlayıcı olan ödemedir |
| Çiftçiye avans verilmiş | Malın teslimi sırasında | Avansın verildiği gün değil, malın geldiği gün esas alınır |
Aynı Kanun faturada başka bir yol izler: faturanın malın tesliminden itibaren en fazla yedi gün içinde düzenleneceğini yazar ve bu süre içinde düzenlenmeyen faturayı hiç düzenlenmemiş sayar. Madde 235'te makbuz için böyle bir gün sayısı göremedik. Faturadaki süreyi makbuza taşımak doğru olmaz.
Belgede tarih ve saat nasıl yazılır?
509 sıra no.lu Tebliğin IV.5.3 bölümü, makbuzda belgenin tarihinin, saat ve dakika olarak düzenlenme zamanının ve belge numarasının bulunmasını zorunlu tutar. Vergi Usul Kanunu'nun 227. maddesi de bir adım ileri gider: zorunlu bilgileri taşımayan belge vergi kanunları bakımından hiç düzenlenmemiş sayılır ve Bakanlığa, düzenlenme saatinin yazılmasını zorunlu kılma yetkisi verir. Teknik tarafta durum şöyledir:
- UBL-TR makbuz kılavuzu. Düzenleme tarihi yıl-ay-gün biçiminde, düzenleme zamanı ise saat:dakika:saniye biçiminde ayrı iki alana yazılır.
- e-Arşiv raporu. Raporda her makbuz için düzenlenme tarihi ve düzenlenme zamanı alanları zorunludur.
Sonuç: belgede tarih ve saat yalnızca süs değildir; eksik ya da hatalı yazılması belgenin geçerliliğini tartışmalı hâle getirebilir.
Geriye dönük: kaynaklar ne diyor, ne demiyor?
Aradığımız soruya doğrudan cevap veren bir cümle bulamadık. Neleri gördüğümüzü ve neleri göremediğimizi ayıralım:
- Gördük: makbuzun bedel ödenirken (avansta teslim sırasında) düzenleneceği; e-belge uygulamaları kapsamında düzenlenen belgelerin, Tebliğdeki düzenlemeler dışında, Kanundaki ve ilgili düzenlemelerdeki sürelere uygun oluşturulmak zorunda olduğu.
- Göremedik: makbuz için en fazla kaç gün geriye dönük tarih verilebileceği, geç kesilen makbuz için ayrı bir kolaylık ya da bu durumun cezai sonucunun net tutarı.
Bu yüzden "şu kadar gün geriye dönük kesilir" gibi bir cümleyi hiçbir sayfada doğrulanmış bilgi olarak almayın. Belge tarihi sorunu yaşıyorsanız GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
Arıza ve geçiş ayı istisnaları
Zorunluyken kâğıt makbuz düzenlemek özel usulsüzlük cezasına bağlıdır (Tebliğ V.6). Tebliğin V.7 bölümü sınırlı istisnalar sayar: GİB ve ilgili kamu kurumlarının sistem arızası, ispat ya da tevsik edilmek kaydıyla mükellefin ya da özel entegratörün sistem arızası ve planlı bakımı, mali mührün ya da elektronik imza aracının arızalanması veya çalınması, ayrıca GİB duyurularının izin verdiği hâller. Her istisnanın ortak şartı aynıdır: Kanunen düzenlenmesi gereken süre geçirilmemelidir. Yani arıza, makbuzu geç düzenlemek için bir gerekçe sunmaz; yalnızca kâğıdı mümkün kılar.
Tebliğin VIII bölümü bir de geçiş tolerans sunar: e-müstahsil uygulamasına dahil olduğunuz tarihin içinde bulunduğu ayın sonuna kadar belgeleri kâğıt ortamda da düzenleyebilirsiniz; aynı işlem için yalnız biri düzenlenir.
Rapor süresi, düzenleme süresi değildir
Sık yapılan hata, iki ayrı süreyi karıştırmaktır. Makbuzun düzenlenmesi Kanuna bağlıdır. Düzenlenen belgenin raporlanması ise Tebliğin V.8 bölümü ve GİB e-Arşiv Kılavuzu ile düzenlenir. Kılavuza göre GİB portalı dışındaki yöntemlerle uygulamaya dahil olan mükellefler ve özel entegratörler, e-Arşiv raporlarını günlük dönemler halinde ve en geç izleyen günün sonuna kadar Başkanlığa gönderir. Portal yöntemini kullananların ayrıca rapor yükleme yükümlülüğü bulunmaz. Tebliğ, Başkanlığa rapor süresini ve yöntemini değiştirme yetkisi de verir; kılavuzun Ocak 2024 sürümünü okuduk, güncel hâli için GİB'in e-Belge sitesine bakın.
Tebliğ ayrıca, raporlama ve erişim gereklerinin yerine getirilmesinin mükellefin belgeleri muhafaza ve ibraz ödevini ortadan kaldırmadığını belirtir. Yani iki yükümlülük birbirinin yerine geçmez.
Geçmiş tarihli makbuz hatası olursa
- Hatanın türünü ayırın. Tarih mi yanlış, saat mi, yoksa makbuz hiç mi kesilmemiş?
- Numarayı yeniden kullanmayın. Aynı belge numarası mükellef bünyesinde birden fazla kullanılamaz (Tebliğ V.4); düzeltme için yeni belgenin yeni numarası olur.
- Kâğıtla telafi etmeyin. Elektronik düzenlenmesi gereken makbuzun kâğıt düzenlenmesi, V.7'deki sınırlı hâller dışında ceza kapsamındadır.
- Kaynakta karşılığı olmayan kısım için danışın. Tarihi yanlış girilmiş makbuz için ayrı bir düzeltme usulünü kaynaklarda bulamadık; iptal adımları için iptal ve düzeltme rehberine bakın, kararı mali müşavirinize ve entegratörünüze bırakın.
STEQAR'da belge zamanı
- Başlangıç. Alış tartımı kapanınca makbuz akışı kendiliğinden başlar; ancak gönderim için makbuz yetkisi olan kullanıcı önizlemeyi onaylamalıdır.
- Zaman kaynağı. Düzenlenme saati ve dakikası ağ saatinden alınır. Ağ yoksa bilgisayar saati kullanılır ve belge local diye işaretlenir.
- Saat kapısı. Bilgisayar saati ağ saatinin belirgin biçimde ilerisindeyse makbuz kesilmez; kayıt Saat Sapması gerekçesiyle bekleyenlerde durur.
- Bekleyen kayıt. Eksik şart varsa kayıt sessizce kaybolmaz; sebebi yazılı olarak bekler.
- Ödeme. STEQAR çiftçiye yapılan ödemeyi takip etmez. Ödeme günü ile makbuz günü arasındaki ilişkiyi işletme ve muhasebe izler.
Pratik bir öneri (yasal hüküm değildir): bekleyen makbuz kayıtlarını ödemeyi yaptığınız gün kapatmayı iç düzen yapın; böylece belge tarihi sorusu hiç doğmaz. Akışın ayrıntısı için makbuz nasıl kesilir rehberine, kontrol listesi için muhasebe kaydı ve doğrulama yazısına bakın. Alım akışınızı bir tartımla birlikte görmek için demo talep edebilirsiniz.
Kaynaklar
Bu sayfadaki mevzuat cümleleri aşağıdaki resmî kaynaklardan alınmıştır. Metin bilgilendirme amaçlıdır; makbuzun hangi tarihte düzenleneceği konusunda GİB'e ve mali müşavirinize danışın.
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, madde 227 (belgelerde zorunlu bilgi), madde 231 (fatura düzenleme kaideleri), madde 235 (Müstahsil makbuzu). Kabul 4/1/1961, Resmî Gazete 10/1/1961, sayı 10703; güncel metin. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.213.pdf
- Gelir İdaresi Başkanlığı (Hazine ve Maliye Bakanlığı), Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509). Resmî Gazete 19/10/2019, sayı 30923; güncel metin (son değişiklik Resmî Gazete 31/12/2025, sayı 33124, 5. Mükerrer). Atıf yapılan bölümler: IV.5.3, V.2, V.4, V.6, V.7, V.8, VIII. https://mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=33905&mevzuatTur=Teblig&mevzuatTertip=5
- GİB, e-Arşiv Kılavuzu (teknik kılavuz), Versiyon 1.16, Ocak 2024 (bölüm 3.3.4, 4 ve 5). https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Arsiv_Teknik_Kilavuzu_V.1.16.pdf
- GİB, UBL-TR Müstahsil Makbuzu Kılavuzu, Versiyon 1.1, Mayıs 2026 (yayım tarihi 22/5/2026; bölüm 2.3.8 ve 2.3.9). https://ebelge.gib.gov.tr/dosyalar/kilavuzlar/e-Mustahsil_Makbuzu_Teknik_Kilavuzu_V1.1.pdf
Sık sorulan sorular
Geriye dönük e-müstahsil makbuzu kesilir mi?
İncelediğimiz resmî kaynaklarda makbuz için kaç gün geriye dönük düzenlenebileceğini söyleyen bir hüküm bulamadık. Kanun makbuzun bedel ödenirken düzenlenmesini ister; geç düzenlemenin sonuçlarını GİB'e ve mali müşavirinize sorun.
Makbuz en geç ne zaman düzenlenmelidir?
Vergi Usul Kanunu'nun 235. maddesine göre alıcı, çiftçiden aldığı malın bedelini ödediği sırada makbuz tanzim eder; avans verilerek yapılan alımlarda makbuz malın teslimi sırasında verilir. Faturadaki gibi gün sayısı veren bir cümle bu maddede yoktur.
Makbuz tarihi tartım tarihiyle aynı olmak zorunda mı?
Kanun metninde makbuzu tartıma bağlayan bir cümle görmedik; bağlanan an ödemedir. Tartım ile ödeme farklı günlere düşüyorsa belge tarihini mali müşavirinizle birlikte belirleyin.
Raporlama süresi makbuzu düzenleme süresi midir?
Hayır. e-Arşiv Kılavuzu, düzenlenmiş belgelerin raporunun Başkanlığa ne zaman gönderileceğini anlatır; belgenin ne zaman düzenleneceğini Kanun belirler. İkisini karıştırmayın. Rapor süresi Başkanlıkça değiştirilebilir, güncel hâli için e-Belge sitesine bakın.
Sistem arızasında kâğıt makbuz düzenlenebilir mi?
Tebliğ bazı arıza ve kesinti hâllerinde, ispat ya da tevsik edilmek kaydıyla, kâğıt düzenlemeye izin verir; ancak Kanunen düzenlenmesi gereken sürenin geçirilmemesi şartıyla. Mükelleften kaynaklanan başka nedenler bu kapsamda sayılmaz.
STEQAR makbuzun düzenlenme saatini nasıl yazar?
Belge zamanını ağ saatinden alır; ağ yoksa bilgisayar saatini kullanır ve belgeyi local diye işaretler. Bilgisayar saati ağ saatinin belirgin biçimde ilerisindeyse makbuz kesilmez, kayıt Saat Sapması sebebiyle bekler.
STEQAR, SCP Bilişim ve Otomasyon Sistemleri'nin geliştirdiği kantar programıdır; Türkiye genelinde uzaktan kurulum ve destek verir.